Melkbranche studeert op middeltje om te slapen

Naam, samenstelling en zelfs producent (Campina? Friesland Foods?) zijn nog onbekend. Maar één ding is zeker: de melkwereld broedt op een nieuw product....

Slapeloosheid is een van de meest besproken klachten in de huisartsenpraktijk. Een glas warme melk met honing of anijs is steevast het eerste advies. In melk zit het aminozuur tryptofaan, de belangrijkste grondstof voor serotonine. Dat hormoon is verantwoordelijk voor de overdracht van signalen in de hersenen.

Tryptofaan beïnvloedt zo het humeur, de mate van stress en het slaap-/waakritme. In moedermelk zit veel tryptofaan, zodat de baby na het zogen lekker in slaap valt.

Door extra tryptofaan te slikken, gaat slapen beter en is stress te onderdrukken. Dat blijkt onder meer uit onderzoek van TNO Voeding in Zeist en - enkele jaren geleden - van de Universiteit Utrecht.

Recentelijk heeft de Universiteit Maastricht er een studie naar verricht. Vorige week werden de resultaten gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift American Journal of Clinical Nutrition.

Meer dan tweehonderd Groningse studenten kregen een vragenlijst voorgelegd over slapen. Vervolgens werden 14 'slechte' en 14 'goede' slapers uit die groep geselecteerd, evenveel vrouwen als mannen.

De proefpersonen werden twee keer een nacht uitgenodigd in het slaaplab. Een keer kregen ze een met tryptofaan verrijkte milkshake te drinken, de andere keer een nepdrankje - zonder dat ze dat wisten en zonder dat de onderzoekers daar op dat moment weet van hadden.

Bloedmonsters werden afgenomen, EEG's werden gemaakt om de hersenactiviteit in kaart te brengen, vragenlijsten werden ingevuld.

De studie bevestigt de werking van tryptofaanrijke voeding: gebruikers daarvan waren de volgende dag alerter omdat ze een betere nachtrust hadden genoten, concluderen onderzoekers uit Maastricht en van TNO uit Zeist.

In melk zit maar relatief weinig tryptofaan. Concentratie is mogelijk door uit wei, de vloeistof die overblijft als uit melk kaas wordt gemaakt, tryptofaan te isoleren. Daarin zit het slaap-aminozuur in de vorm van het eiwit alfa-lactalbumine.

Elk melkbedrijf zoekt een eigen technologie om uit waardeloze afvalwei iets verkoopbaars te halen met veel tryptofaan. Ingrediëntenfirma Borculo Domo, onderdeel van Friesland Foods, heeft het product Vivinal Alpha ontwikkeld. Fabrikanten stoppen dat in zuigelingenvoeding om moedermelk na te bootsen.

Het grote geld is te verdienen met voedingsmiddelen, yoghurt of sinaasappelsap bijvoorbeeld, die zijn verrijkt met tryptofaan en die worden verkocht als anti-stressmiddel, slaapproduct of slankmaker.

Borculo Domo heeft een chocoladedrank gemaakt als slaapmutsje en een voedzame anti-stress-reep. Het bedrijf gebruikt deze producten om te kunnen demonstreren aan potentiële klanten. Dat zijn grote voedingsconcerns van het kaliber Nestlé.

Welk bedrijf op basis van Vivinal Alpha consumentenproducten ontwikkelt, wil Borculo Domo niet zeggen, maar de belangstelling in de markt is groot - volgens Borculo Domo.

Concurent DMV International reageert gelijkluidend. 'Klanten staan aan ons te trekken met stemming en slaap als inzet', aldus de researchafdeling van DMV, zonder namen te willen noemen. De interesse is groot in landen met een relatief oude bevolking; in Azië bijvoorbeeld zijn kennelijk veel mensen die tobben met slapeloosheid. Het Veghelse technologiebedrijf DMV, dat onderdeel is van melkmultinational Campina, werkt voor (buitenlandse) voedingsbedrijven.

De tryptofaanconcentratie in Vivinal Alpha van Borculo Domo is weliswaar hoog ten opzichte van andere eiwitbronnen, maar doorgaans is voor een beetje effect veel eiwit nodig, terwijl de productiekosten hoog zijn.

De Maastrichtse onderzoekers gebruikten voor hun studie twintig tot veertig gram eiwit. Dat is veel. Daar zijn geen consumentenproducten zoals pillen of yoghurts mee te maken, vindt concurrent DMV.

Het Veghelse bedrijf haalt eerst met een filtertechniek de juiste eiwitfractie uit wei. Daarna volgt een opwerkingsstap, waarbij eiwitten enzymatisch worden opgeknipt en bij een tryptofaanrijke fractie overblijft. Voor drankjes en pillen is dan nog maar enkele grammen daarvan nodig.

DMV levert op proefschaal monsters aan potentiële klanten ('Nee, geen namen maar u kunt ze zelf bedenken'). In Veghel is nieuwe productiecapaciteit in aanbouw. Die gaat halverwege volgend jaar in bedrijf. 'Ons tryptofaan-product is daarna op grote schaal beschikbaar voor klanten.'

Unilever, dat afgelopen jaren ook onderzoek heeft gedaan naar producten verrijkt met tryptofaan, hoort daar (voorlopig) niet bij. Unilever was vooral geïnteresseerd in het gebruik van tryptofaan tijdens het afslanken: om het gemoed op te krikken. Maar Unilever is ermee gestopt. 'Wij vonden onvoldoende voordeel voor de consument

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden