Meligheid domineert fotofucks

Spelen met bestaand beeldmateriaal - snorretje tekenen, praatwolkje toevoegen - het gebeurt waarschijnlijk al sinds de foto bestaat. Maar daar was het computerprogramma Photoshop, zo'n tien jaar geleden....

Zo werd het ingezet door de nieuwe protestgeneratie van de jaren negentig. Terwijl Naomi Klein het activisme aantrekkelijk maakte, gebruikten een handvol creatieven hun kunsten om - serieus maar met een knipoog - visueel commentaar te geven op de 'dominante cultuur'. Op de Amerikaanse vlag werden de sterren vervangen door logo's van 's lands machtigste bedrijven zoals Microsoft en McDonalds. In een Calvin Klein-parodie Obsession for Men kijkt een man gefrustreerd in zijn slip, die niet zo gevuld is als die van Mark Wahlberg in de echte Klein-reclames.

Kunstenaarscentrum NP3 in Groningen geeft vanaf komende zaterdag het gemanipuleerde beeld ruimte in de tentoonstelling Photophuck. Volgens organisator Ruud Akse omdat kunstenaars te weinig gebruik maken van de mogelijkheden om bestaand materiaal met de computer te bewerken. 'Ze worden ingehaald door internetjochies.'

Het funshoppen of fotofucken is op internet inmiddels gegroeid tot een fenomeen dat alle niveaus van humor beslaat. Er hoeft geen gekke-koeienziekte te ontstaan of je mailbox zit pardoes vol foto's van springende koeien (mét gekke-koeiengeloei). Het wordt met verschillende bedoelingen gebruikt: van nobele maatschappijkritiek tot betekenisloze beelden; van huishumor tot een provocerende magazine-omslag. Maar of de fotofucks ook tot de kunst gerekend moeten worden?

Voor Photophuck werden drie kunstenaars(teams) gevraagd een werk te maken, en NP3 verspreidde een verzoek via internet om fotofucks in te zenden. Dat laatste leverde beeldgrappen op als Gilbert en Ernie van Henk van den Bosch, een glas-in-lood-achtige fotocompilatie waarin George van het bekende kunstenaarsduo is vervangen door de wereldberoemde pop Ernie uit Sesamstraat. Een anti-elitair commentaar op de anti-elitaire kunst van Gilbert & George?

Kunstenaars Sander Leemans en Selby Gildemacher van PIEK! voeren het funshoppen nog verder door met hun beeld van twee spelkaarten: één van een Irakees olieveld, samengesteld uit foto's van verdachten van het Saddam Husseinregime, en één van George W. Bush, samengesteld uit foto's van slachtoffers. Een mooi gemaakt politiek werk, maar het idee ligt voor de hand.

En dat is ook het probleem van de tentoonstelling: bij Photophuck blijft de vraag naar de relevantie bestaan. NP3 denkt met de funshops de underground binnen te halen. Een vrolijk idee, maar het fenomeen Photoshop bestaat al te lang om vernieuwend te kunnen zijn en wordt bovendien gedomineerd door melige plaatjes als Mister Bean met een Bin Laden-baard (Bean Laden), een flauwheid die ook bij NP3 niet ontbreekt. En daarnaast: beeldbewerking is al heel lang in de kunst doorgedrongen. Van het snorretje op de Mona Lisa door Marcel Duchamp tot het gefotoshopte slagveld van Jeff Wall. Die waren ook nog veel baanbrekender.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden