Meldpunt Kinderporno: 'Voor elk plaatje is iemand misbruikt'

Buitenstaanders mogen er sowieso niet naar binnen Maar het psychisch zware werk bij het Meldpunt Kinderporno, dat twintig jaar bestaat, is ook lang niet voor iedereen weggelegd.

Medewerkers van het Expertisebureau Online Kindermisbruik, voorheen het Meldpunt Kinderporno, analyseren beelden.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

'Graag even kloppen', staat op de deur geverfd. Niet dat je daarna kunt binnenlopen - die deur zit op slot, ook als er mensen aan het werk zijn. Achter die deur, in kamer 3.41 in het voormalige weeshuis in het centrum van Leiden, zit het Meldpunt Kinderporno. Daar worden dagelijks foto- en filmbeelden beoordeeld op strafbaarheid. Zelfs het toevallig zien van dat materiaal is verboden, vandaar die gesloten deur.

Hier worden beelden aangeleverd door internetsurfers die kinderporno op het net aantreffen en door buitenlandse zusterorganisaties waar materiaal is binnengekomen dat op een Nederlandse server blijkt te staan.

Wat is er precies gefilmd?

De analisten in kamer 3.41, negen in totaal, toetsen de foto's en video's aan de wet - gaat het om minderjarigen en is het strafbaar of niet? 'We maken eerst een inschatting van de leeftijd', zegt Sarah de Vos (31). 'Daarbij kijken we naar lichaamskenmerken als borstontwikkeling bij meisjes of spierontwikkeling en lichaamsverhoudingen bij jongens. Daarna bekijken we wat er precies is gefilmd. Twijfelgevallen bespreken we met de politie.'

Zodra is vastgesteld dat het om illegale beelden gaat, zoekt het team uit waar die precies op internet staan. Is dat bij een buitenlandse provider, dan sturen zij het materiaal naar een zusterorganisatie in het betreffende land. Of, als er geen zusterorganisatie is, naar de politie. 'Staan de beelden bij een Nederlandse provider, dan verzoeken wij die ze onmiddellijk te verwijderen', zegt directeur Arda Gerkens (50). 'Al het materiaal gaat in de database van Interpol en wordt internationaal gedeeld.'

De toegangsdeur van het meldpunt.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

16 duizend meldingen

Het Meldpunt Kinderporno, dat sinds kort Expertisebureau Online Kindermisbruik (EOKM) heet, bestaat dit jaar twintig jaar. Het werd in 1996 opgericht op initiatief van de internetproviders, die kampten met de spagaat tussen het vrije internet en het misbruik waaraan het een podium biedt. Al sinds de oprichting neemt het aantal meldingen jaarlijks toe. Kwamen hier in Leiden in 2014 ruim 16 duizend meldingen uit binnen- en buitenland, het afgelopen jaar waren dat er ruim 25 duizend. Een melding is doorgaans anoniem en niet meer dan een linkje naar internet. Het aantal beelden dat achter zo'n melding schuilgaat, kan immens groot zijn.

Tweederde van alles wat afgelopen jaar bij het meldpunt binnenkwam, was illegaal, blijkt uit de jaarcijfers, die deze week worden gepubliceerd. 'De porno-industrie op het relatief jonge internet is nog steeds booming', zegt directeur Gerkens. 'Porno en muziek hebben het internet groot gemaakt. Hier komt zoveel binnen dat we aan het eind van de week lang niet alles hebben weggewerkt.'

Psychisch zwaar werk

De analisten van het meldpunt beoordelen niet alleen de strafbaarheid, maar ook of er 'typisch Nederlandse' elementen zijn te zien, zoals een pak hagelslag van Albert Heijn op tafel, of een vloerbedekking van Leen Bakker. Zo werd kindermisbruiker Robert M. in 2010 opgespoord omdat een van zijn slachtoffertjes een Nijntje-pyjama droeg.

Analist bij het Meldpunt Kinderporno word je niet zomaar. Het is psychisch zwaar werk. Sollicitanten krijgen beelden in de zes categorieën van juridische strafbaarheid te zien, van licht erotisch tot zwaar misbruik, 'op het martelen af', zegt Gerkens. 'Dat is altijd op een vrijdag, zodat iemand het weekend kan nadenken of-ie dit wel aankan. Of je dit werk echt aankunt, merk je pas na enkele weken. Soms haakt iemand na een jaar alsnog af.'

Sommige medewerkers willen geen beelden bekijken met baby's tot 2 jaar, andere willen geen bloed zien. Elk halfjaar gaat het hele team naar een psycholoog om te kijken hoe iedereen eraan toe is, en of er geen beelden zijn die buitengewoon lang blijven hangen.

De analisten kunnen ook tussendoor een afspraak maken, als ze daar behoefte aan hebben. 'Tegenover de psychische belasting staat wel de enorme voldoening als wij horen dat een film is verwijderd of een dader is opgepakt', zegt Jenevièvre Telles (40).

Telles' kinderen van 6 en 10 jaar weten niet precies wat hun moeder doet. 'Ik vertel de oudste alleen dat op internet soms foto's komen waar mensen niet altijd blij mee zijn en dat ik jongeren die daarmee te maken hebben advies geef.'

'Je stuit niet toevallig op kinderporno'

Dat advies is een van de nieuwe loten aan het Meldpunt Kinderporno: met 'Helpwanted.nl' geeft het team telefonisch informatie aan jongeren tot 26 jaar die online in de problemen zijn gekomen na bijvoorbeeld sexting, waarbij pikante foto's of tekstberichten van iemand zonder toestemming worden verspreid, en grooming, het online verleiden van minderjarigen om ze seksueel te misbruiken.

Een andere hulpvorm van het meldpunt is Stop It Now, een gratis telefoonnummer waarop mannen (en in mindere mate ook vrouwen) inbellen die seksuele gevoelens koesteren voor kinderen, die veel kinderporno kijken en bang zijn zelf te gaan misbruiken. In heel 2015 kwamen ongeveer tweehonderd telefoontjes van unieke bellers binnen. Die krijgen advies over hoe ze de drang om kinderporno te bekijken kunnen onderdrukken. In sommige gevallen worden de bellers doorgestuurd naar De Waag, het centrum voor forensische psychiatrie dat hiervoor gespecialiseerde programma's aanbiedt.

Tweehonderd telefoontjes lijkt veel, maar bij de zusterorganisatie in het Verenigd Koninkrijk komen er per jaar rond de vierduizend binnen, 'dus daarin blijven we investeren', zegt de directeur.

De meldingen bij EOKM zijn doorgaans anoniem - zodra de kinderporno is bekeken, is de afzender al strafbaar. 'En laten we wel wezen', zegt Gerkens, 'zo heel toevallig stuit je niet op kinderporno. Dan ben je al, na veel doorklikken, op louche pornosites beland.' Ze benadrukt dat kinderporno meer is dan plaatjes kijken: 'Voor elk plaatje is iemand misbruikt. Voor slachtoffers is het een afschuwelijke gedachte dat er nog steeds mannen zijn die opgewonden raken van het verschrikkelijke dat hun is overkomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden