Melancholieke scheldtirade in de metro

Theater..

De rode stoeltjes, de afgetrapte grijze vloer, de prullenbak met veel papieren afval er omheen, alles lijkt perfect op een metrostation. Op de huizenhoge reclame tegen de muur, een afbeelding van het Laatste Avondmaal, is het gezicht van Jezus zwart gemaakt en de hoofden van de discipelen zijn veranderd in die van bekende Nederlanders maar ook van de paus, Mao en Mickey Mouse.

Dat is grappig, net als dat corpulente meneertje, bepakt en bezakt, met zijn baseballpetje en rode baard. Of de tweede passagier die binnenkomt en een ontwortelde boom met zich meesleept. Het dikke meneertje kondigt de metrorit aan en achter die rode baard klinkt ineens een vrouwenstemmetje.

De intro van Onderbuikblues is bizar en geestig. De ijsmuts pakt zijn mondharmonica en jawel, hij speelt een blues. En meteen denk je aan Bob Dylan. Niet voor niks, de schrijver van dit stuk, Peter Handke, werd in zijn vroege jaren nogal eens met Dylan vergeleken.

De ijsmuts barst los: hij heeft het niet erg op met de wereld. Iedereen krijgt ervan langs; schoonheden, slippendragers, paus en het publiek. En intussen blijft de man goedmoedig kijken. Pas na een uur slaat de woede toe, vervolgens neemt de humor het over en aan het eind voel je zijn verlatenheid. De acteur, Herman Gillis, laat ons in zijn monoloog al die emoties stuk voor stuk ondergaan. Hij ontroert, laat het publiek af en toe besmuikt lachen, spreekt zijn gehoor toe en gaat maar door en door. Een man die scheldt, geeft niet op. Hij hangt aan het leven, maar haat deze wereld.

Natuurlijk denken we terug aan Publikumsbeschimpfung, ook één lange scheldtirade waarmee Handke het publiek de mantel uitveegde en zijn naam vestigde als vernieuwend toneelschrijver. Maar nu is de tekst bezonkener en melancholieker. De taal is poëtisch en geestig, Handke toont zich nog steeds een waarachtig woordkunstenaar.

Regisseur Alize Zandwijk heeft Handkes regieaanwijzingen wijselijk naast zich neergelegd. Geen metro-interieur, geen gedurig in- en uitstappende mensen. Van het station maken we moeiteloos de metro zelf. Zandwijk zorgt voor een lichte toets en geeft tegelijkertijd de tekst alle ruimte, zoals dat past met een nieuwe Handke en een formidabele acteur.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden