NIEUWSBREAK

Meindert Fennema: 'Als je als journalist je vak te serieus neemt, ga je dood van de honger'

The Interview wordt toch uitgebracht, in Amerika is opnieuw een zwarte jongen door de politie doodgeschoten en Elma Drayer stapt op bij Trouw uit onvrede over hoe de hoofdredactie omging met de zaak-Ramesar. In de nieuwsbreak van vandaag: Meindert Fennema, schrijver en emeritus hoogleraar politicologie.

Meindert Fennema.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

U bent politicoloog, had een column op Volkskrant.nl over de actualiteit en schreef onder andere een boek over Geert Wilders. Ik neem aan dat u een geïnteresseerde nieuwslezer bent?
'Ik ben altijd een nieuwslezer geweest. Vroeger, toen ik nog een column had op jullie website, las ik de krant wat intensiever maar ik moet zeggen dat ik nu heel gericht lees. Ik ben bezig met mijn memoires, en heb geen tijd meer om elke dag van voor naar achter de krant te lezen, dus lees ik alleen wat ik interessant vind.'

Zoals?
'Als politicoloog hou ik natuurlijk van politiek nieuws, dus dat volg ik zeker. Maar al het nieuws dat een politiek randje heeft, of krijgt, interesseert me.'

Bijvoorbeeld de controverse rondom de film The Interview. Gisteren werd bekend dat hij alsnog wordt uitgebracht in de bioscopen.
'Precies. Dat is interessant omdat je een commercieel belang hebt, en een politiek belang. In eerste instantie was het alleen de zaak van Sony, maar omdat Obama zich ermee ging bemoeien werd het een prestigekwestie om de film alsnog uit te brengen. Dan wordt het politiek. Overigens lijkt het me wel een goede beslissing om de film alsnog uit te brengen, ook al hou ik niet zo van films waarin iemand wordt doodgeschoten.'

Een bioscoopmedewerkster hangt de poster van The Interview op.Beeld ap

De politie in Amerika komt steeds meer onder druk te staan, omdat ze veel geweld gebruiken en daarbij ook mensen doodschieten. Vannacht kwam er opnieuw een bericht van een doodgeschoten zwarte jongen, ditmaal in St. Louis, binnen. Hoe moet de politiek daarmee omgaan volgens u?
'De politici kunnen slechts inspelen op de logica van het volk. Het publiek wil meer veiligheid en eist dat er iets gebeurt. Je ziet dan dat de politie harder gaat optreden en geen risico's meer wil lopen en ja, dan vallen er doden. En pas dan realiseert men zich dat ze dat niet wilden. De media zijn hier trouwens ook niet helemaal zonder schuld in.'

Demonstranten in Cleveland, waar eerder een jongen werd neergeschoten omdat hij met een plastic pistool speelde op straat.Beeld afp

Hoe bedoelt u?
'Nou, media kiezen tegenwoordig vaker de kant van de zelfverzonnen boze burger. Zo kun je onvrede creëren. De journalistiek staat onder druk, dus veel media wijken uit naar goedkope sensatie. Het pesten van autoriteiten valt altijd goed, dus dat gebeurt nu vaak. Daarom was die Trouw-journalist zo populair, hij wekte de illusie dat hij namens de burgers sprak, hij schreef op wat de mensen wilden horen. Daarom vind ik het zo goed dat Elma Drayer is opgestapt bij Trouw, zij kaart aan dat het vreemd is dat er geen verdere straffen zijn voor de krant, behalve dat de journalist in kwestie op staande voet is ontslagen.'

Elma Drayer.Beeld Marc Driessen

U vindt dat er meer consequenties zouden moeten zijn voor de hoofdredactie van Trouw?
'Ja. Alles wat we tot nu toe besproken hebben toont aan dat de democratie kwetsbaar is, als mensen de regels naar hun voordeel buigen. De democratie is doorgeschoten, omdat burgers met te veel tijd en geld teveel mogelijkheden hebben om de overheid te sarren.'

Is dat niet juist het doel van een democratie? Om het volk een stem in de politiek te geven?
'Ja, maar het is meteen een paradox. Als we allemaal aantonen dat de overheid niet deugt, hebben we straks geen overheid meer. En dan zijn we bestuurloos en stuurloos.'

En wat is de rol van de media daar dan in?
'Media hebben een verantwoordelijkheid om onafhankelijk te blijven, die niet altijd wordt genomen. Een ander voorbeeld dan Trouw is een bizar nieuwtje dat ik zag in de Telegraaf van vandaag over mijn woonplaats, Bloemendaal. Een raadslid heeft daar documenten openbaar gemaakt die het college van B&W niet openbaar wilde maken omdat er voor ambtenaren privacygevoelige informatie in staat. Die documenten tonen aan dat ambtenaren van de gemeente zijn geïntimideerd door twee schatrijke broers, die een conflict met de gemeente hebben. Die broers beschikken over een eigen politieke partij, Hart van Bloemendaal, en een medewerker van het Haarlemsch Dagblad helpt Hart van Bloemendaal met het opstellen van moties. Zo krijg je hele rare nieuwsproductie, die niet meer onafhankelijk is.'

Maar is een onafhankelijk medium nog wel mogelijk dan?
'Wat de twee voorbeelden laten zien is dat de controle op nieuws te klein is. Maar dat het Haarlemsch Dagblad gratis kopij accepteert van bevriende relaties komt ook omdat journalisten te weinig betaald krijgen. Ze kunnen simpelweg niet meer voldoende kwaliteit leveren voor dat geld. Als je als journalist je vak te serieus neemt, ga je dood van de honger.'

Dit is aflevering 427 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden