Mein Kampf als titel, dat durfde de Duitse uitgever toch niet aan

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Sterre Lindhout over Karl Ove Knausgårds bezoek aan Duitsland.

Beeld Wikimedia Commons/Anneli Salo

In Nederland is het al ruim een jaar geleden dat de laatste van zes leesbare bakstenen van Karl Ove Knausgård in de boekwinkel lag. In Duitsland verscheen dat boek pas vorige week.

En dat ging niet bepaald geruisloos. Want de glamoureus-knoestige Noor was z'n boek zelf komen brengen. En als ik de kranten mag geloven, werd hij in Berlijn en München onthaald door joelende fans, voornamelijk vrouwelijke van middelbare leeftijd.

Mijn strijd heet Knausgårds serie in het Nederlands, van het Noorse Min kamp. In het Duits heeft de serie geen overkoepelende titel. Mein Kampf, dat durfde de Duitse uitgever, Luchterhand Verlag, toch niet aan.

De verwijzing naar Hitlers boek is bewust, zoals Knausgårdlezers weten. De auteur vond dat werk in het huis van zijn overleden vader. Tegen een interviewer van de Süddeutsche Zeitung zei Knausgård dat hij Mein Kampf als titel ook gewoon wel passend vond. De zes boeken gaan immers over Knausgårds eigen kleine strijd 'in het leven als auteur, vader en echtgenoot'.

Waarop de interviewer - enigszins retorisch - vroeg of die gedachtengang niet een 'bijna puberaal-smakeloze banalisering' was.

'Ja. Nee', antwoordde Knausgård. En hij verwees naar het essay in het laatste deel van zijn reeks, waarin hij in 500 pagina's 'Hitler als mens' probeert te begrijpen en komt met theorieën over eenzaamheid en een gebrek aan reflecterend vermogen.

De Duitse recensenten houden de historisch-filosofische overpeinzingen van de Noor voor ietwat naïef. En zo stelde Knausgård zich op zijn Duitse tournee ook op. Hij had niet de geringste intentie de Duitsers de les te lezen over Hitler, benadrukte hij steeds.

De genoemde interviewer van de Süddeutsche Zeitung vroeg Knausgård of hij bewust voor een hotel in de Thierschstrasse in München had gekozen. Nee, zei de schrijver. Zijn uitgever had het geboekt. Waarom? 'Omdat Hitler vier huizen verderop woonde.' Knausgård: 'Je komt hier ook niet om Hitler heen, hè.'

Als journalist betwijfel ik dit toeval natuurlijk, bij een man die wordt gelauwerd als meester in het fictionaliseren van de werkelijkheid. Maar het is wél een mooi verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden