Mehmet De Veroveraar

Geslaagde familiemarathon in magistrale enscenering.

Het is een grappig detail in de veelkleurige enscenering van de marathonvoorstelling Mehmet de Veroveraar: in het eerste, warmbloedige deel krijgt de kleine Mehmet, nog maar 2 jaar en gespeeld door een jongetje van 5, een koekje van zijn voedster - een sultana - omdat hij zo lief heeft gedanst voor zijn vader die het bestaan van Mehmet hardvochtig ontkent. De sultan is ongelukkig met zijn drie zonen, uit angst dat ze bij zijn opvolging elkaar naar het leven zullen staan. Dat uiteindelijk de afgewezen (en daarom grillige) Mehmet de nieuwe sultan zal worden van het Ottomaanse rijk en als Schrik van het Westen het onneembare Constantinopel (het huidige Istanboel) zal veroveren, zit eigenlijk al in die sultana ingebakken. Het is een vingerwijzing naar het verloop van een rijke, maar bloedige geschiedenis, waarin Oost en West - moslims en christenen - elkaar naar het leven staan.


Deze deels gedramatiseerde historie speelt in het Ottomaanse en Byzantijnse Rijk én het Vaticaan (het huidige Turkije, Griekenland en Italië) en krijgen we door de ogen van toneelschrijver Ad de Bont voorgeschoteld in een viereneenhalf uur durende voorstelling.


Mehmet De Veroveraar is een familiemarathon (vanaf 10 jaar), inclusief Turks diner en baklava in de pauzes: een geslaagd waagstuk van jeugdtheatergezelschap De Toneelmakerij, dankzij het aandachtige spel van het ensemble en de magistrale enscenering in de Oosters aangeklede fabriekshal van Projekt 072 in Alkmaar.


Goed, de lange, uitvoerige tekst is bij vlagen moralistisch en verraadt resten van een geschiedenisles. De boodschap wordt bij aanvang vet onderstreept door acteur Roel Adam, als moderne nazaat uit het ooit zo machtig Huis van Osman. Als halve Amerikaan, halve Turk roept hij op de waterscheiding tussen wij en zij - Europeanen, Amerikanen, christenen en Turken, Arabieren, moslims - in historisch perspectief te zien: 'Vertel mij de geschiedenis van de ander en ik weet wie ik ben.'


Die geschiedenis krijgen we in geuren (wierook!) en kleuren (Perzische tapijten, gedecoreerde gewaden en rood vlagvertoon) te horen.


Vooral het tweede deel, in de grote hal gestoffeerd met legio dekens en honderden kuub zand, is imponerend geregisseerd door Liesbeth Coltof. De toeschouwer wordt onderdeel van grootse gebeurtenissen, zoals een pauselijke begrafenis, maar ook geroerd door een zoon die zijn moeder verliest (mooi gespeeld door Rian Gerritsen als stervende Contessa, Chiem Vreeken als zoon Christiano en Tjebbo Gerritsma als zijn vader annex zondigende kardinaal).


Acteur Sadettin Kirmiziyüz maakt gretig een opstandige puber van Mehmet en Peter van Heeringen is een geloofwaardige paus (op karikaturaal sterfbed na).


Het eerste deel is logischerwijs een introductie van de belangrijkste personages: boven op een steiger het Vaticaan met paus en curie en onder de Turkse dynastie.


In het derde en laatste deel drukt de historie iets te zwaar op de homoseksueel getinte confrontaties tussen Christiano en Mehmet, die het belang van vriendschap en wijsheid beginnen in te zien. Dan kan de marathon meer lucht, humor en muziek gebruiken.


Gelukkig zorgen de warmbloedige vrouwen - met een slimme Debbie Korper als voedster en een krachtig Turks zingende Meral Polat als concubine - voor voldoende hartenklop. Livemuziek zou de kroon op het werk zijn geweest: nu klinkt alle aanzwellend tromgeroffel en trompetgeschal helaas uit boxen. Maar voor de ogen is Mehmet een feest: de door Carly Everaert ontworpen, glorieuze gewaden en hoofddeksels - een beetje uit Istanboel, een beetje van Ikea - zijn oogverblindend mooi.


Mehmet De Veroveraar door De Toneelmakerij. 10/6, Projekt 072, Alkmaar. Aldaar t/m 8/7. www.toneelmakerij.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden