Megawati mag Wahid-ploeg leiden

De nieuwe ministersploeg die de Indonesische president Wahid heeft samengesteld, is niet goed ontvangen. Megawati bleef weg bij de presentatie....

Van onze correspondent Gerrit de Boer

President Abdurrahman Wahid heeft de politieke situatie in Indonesië opnieuw op scherp gesteld. Zijn nieuwe kabinet bestaat volledig uit getrouwen. 'All the president's men', noemde een analist het. De inbreng van de PDI-P en de Golkar, die samen over een meerderheid beschikken in het parlement, is te verwaarlozen. De PDI-P van vice-president Megawati Soekarnoputri levert twee ministers voor niet-cruciale posten. De Golkar komt in het stuk helemaal niet voor.

Wahids ministerskeuze is ingeslagen als een bom. Na maandenlange kritiek op zijn eigenzinnigheid en gebrekkige leiderschap leek de voormalig moslimleider zijn lesje te hebben geleerd. In een toespraak tot het Volkscongres vroeg hij twee weken geleden vergiffenis voor het onvermogen van zijn regering om de problemen van het land op te lossen. Deemoedig beloofde hij een deel van zijn macht over te dragen aan vice-president Megawati Soekarnoputri. De PDI-P-voorzitster zou de leiding krijgen over het kabinet en de prioriteiten van het beleid uitstippelen. In het Volkscongres verstomde daarop de roep om Wahids aftreden.

De afgevaardigden hadden te vroeg gejuicht. Wahid begon meteen terug te krabbelen. Congresleden die zijn afspraken op papier wilden vastleggen, kregen te horen dat hij zich daar met hand en tand tegen zou verzetten omdat het ongrondwettelijk was. De voorbereiding van de kabinetswijziging besteedde hij uit aan drie ministers. Hij bepaalde dat de leiding over de regering moest berusten bij vier personen: twee coördinerend ministers, Megawati en hemzelf. Naar buiten toe wekte hij de indruk met de vice-president te overleggen over de ministerskeuze. Maar binnenskamers maakte hij zonneklaar dat hij degene was die de besluiten nam.

Geen wonder dat Megawati teleurgesteld besloot de presentatie van het vernieuwde kabinet te mijden. Ook de ambitieuze voorzitter van het Volkscongres Amien Rais, de terzijdegeschoven ministers en diverse parlementsleden van PDI-P en Golkar staken hun teleurstelling niet onder stoelen of banken. 'Het is betreurenswaardig dat hij (Wahid) zijn laatste kans heeft verknoeid. Ik heb weinig hoop op dit kabinet, onder meer omdat het op geen enkele wijze rekening houdt met de belangrijkste politieke partijen', sneerde Rais.

Toch is de keuze van Wahid goed te verdedigen. Zijn vorige kabinet kreeg de naam 'regenboogcoalitie' vanwege het grote aantal partijen dat erin was vertegenwoordigd. Voortdurend klonken er verwijten over gebrek aan professionaliteit en eensgezindheid. De president had te veel compromissen gesloten. Uiteenlopende partijbelangen stonden effectief regeren in de weg. Voor de nieuwe regering gelden die manco's niet.

Alle ministers zijn Wahid welgezind. Op de meeste posten zijn vakdeskundigen benoemd: een bankier op Financiën en Staatsbedrijven; een econoom op Economische Zaken, Financiën en Industrie; een landbouwkundig docent op Land- en Bosbouw; een jurist op Justitie en Mensenrechten; een wetenschapper op Onderzoek en Technologie; een kunstenaar met een studie hotelmanagement op Toerisme en Cultuur; een generaal met een managementgraad op Veiligheid, Politieke en Sociale Zaken; en ga zo maar door.

Enkele benoemingen roepen echter vragen op. Een professor die zijn sporen heeft verdiend op het gebied van staats- en bestuursrecht lijkt verdwaald op Defensie. En het oogt ongezond dat de minister van Financiën en Staatsbedrijven bij zijn recente sollicitatie naar het directeurschap van een staatsbank zakte voor zijn integriteitstest.

De nieuwe ministersploeg zal wel wat tijd nodig hebben om oplossingen aan te dragen voor het vele geweld, de afscheidingsbewegingen en de economische problemen waarmee Indonesië kampt. De kans is echter groot dat ze die ruimte niet krijgen. Het gevolg van Wahids ministerskeuze is immers dat Indonesië voor het eerst sinds midden jaren vijftig, toen het land experimenteerde met een parlementair systeem, weer over een oppositie beschikt. En eentje waarmee rekening moet worden gehouden.

Golkar, PDI-P en een aantal kleinere fracties zullen de verrichtingen van de nieuwe ploeg met argusogen volgen. De PDI-P is bovendien gebrand op eerherstel voor partijleidster Megawati, die door Wahid in een onmogelijke positie is gemanoeuvreerd. De twee coördinerend ministers met wie ze moet samenwerken, Rizal Ramli en Bambang Yudhoyono, hebben geen hoge dunk van haar politieke capaciteiten. Ramli heeft zich eens laten ontvallen dat ze moet blijven doen wat ze altijd heeft gedaan: niets. De kans is groot dat beide capabele superministers de zwijgzame vice-president buiten spel zetten.

Megawati kan niet winnen. Wordt het kabinet een succes, dan is dat Wahids verdienste. Maar omdat ze officieel de leiding heeft , kan elk falen haar in de schoenen worden geschoven.

Het kabinet moet daadkracht tonen. Alleen als blijkt dat het de komende maanden met Indonesië de goede kant op gaat, zal de kritiek verstommen. Zo niet dan lijkt Wahids val onvermijdelijk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden