Mee

Het is Klokhuis voor volwassenen', schreef documentairemaker Menna Laura Meijer in een prikkelend stuk in 609, een blad van het Mediafonds. Ze laakte de 'Neemt Je Mee TV' waarin vooral de VPRO grossiert: een schrijver, zanger of journalist neemt de kijker mee op reis door eigen of ander land. Langs de Nederlandse grens, naar Rusland, Indonesië of Turkije. En dan ook nog vooral met mannen.


'Formattelevisie die zich herhaalt', aldus Meijer. 'Semi-intellectuele kwaliteitsformules, soms interessant, of mooi gedraaid en mooi gemonteerd, maar vooral bedoeld om bij kijkers zo veel mogelijk herkenbaarheid en zo weinig mogelijk onbeantwoorde vragen op te roepen.'


Er zit wat in haar kritiek: het is vaak mooie televisie, maar inmiddels wat veel van dezelfde snit. Toch bestaat er anders: de laatste weken leidden Esmeralda van Boon en Monique Samuel de kijker al door Egypte, gisteren zond de VPRO het eerste deel uit van het drieluik Extreem leven, waarin Natalie Righton de kijker meeneemt in haar eerdere driejarige leven als Volkskrant-correspondente in Kabul.


Dat trof, zondag: ook in Vrw zkt knst vertelde een vrouw over Afghanistan. Het was fotografe Marieke van der Velden, die zich stoorde aan het beeld van Afghaanse vrouwen. Een klik op 'Google Afbeeldingen' toonde enkel burka's, afgehakte neuzen en verbrandingen. Van der Velden: 'Ik kan er heel slecht tegen als we een bepaalde groep altijd op dezelfde manier neerzetten.' Vandaar dat zij probeerde andere foto's te maken.


In de eerste aflevering van Extreem leven, waarin Natalie Righton haar verhaal deed in woord en beeld (van haar collega en 'goede vriend' Ton Koene), leek Van der Velden geen gelijk te krijgen. De omstandigheden in het oorlogsgebied gaven deze 'Neemt Je Mee TV' een totaal andere toon en lading dan een aflevering van De grens of Het België van... Minder gestileerd, maar des te indringender.


Gezeten tussen Perzische kussens en waterpijp vertelde ze hoe ze als Westerse vrouw op straat werd nageroepen of betast door Afghaanse mannen. Op veel plaatsen kon ze niet lang blijven, uit angst voor aanslagen of ontvoering door criminelen of Taliban.


Haar vertaler vertrouwde ze voor 99 procent, maar voor 1 procent ook niet. Dat bleek omgekeerd ook: haar vertaler ging er voor die ene procent van uit dat ze CIA-agent was en hem wilde doden.


Intussen zagen we hoe zij als journalist, gedreven door avonturendrang en nieuwsgierigheid, haar werk trachtte te doen. Haar voordeel: ze kan Afghaanse vrouwen spreken, 'iets wat mijn mannelijke westerse collega's nooit kunnen'.


De praktijk: de elektriciteit in haar huis valt steeds uit, koken op een houtkacheltje, buiten dreigen aanslagen. Een toestand die ze na drie jaar voor gezien hield: 'Ik wil contact houden met Nederland. Anders word ik zo'n opgejaagd persoon die ik niet wil zijn.'


Wat ze achterliet, is weinig florissant. Dat werd het beste duidelijk in en op weg naar de provincie Wardak, waar westerse militairen zich terugtrokken. Het hoofd van de narcotica-eenheid was er geslagen door de nieuwe politiecommandant. Niet ver van zijn huis was een vrachtwagen vol explosieven ontploft; Righton stond tussen de brokstukken. Niet langer dan een paar uur, anders zouden Taliban of criminelen haar als doelwit in het vizier hebben.


Het leek symbolisch voor de toekomst van het land: na elf jaar westerse aanwezigheid is de onrust en terreur weer als vanouds. Dat was de trieste les van deze 'Neemt je Mee-TV': geen stap verder gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden