Meevaller waar niemand blij mee is

Miljardeninvestering voor kwaliteitseisen in de zorg mogelijk gekort

Onafhankelijke experts gaan opnieuw berekenen of de 2,1 miljard extra voor de verpleeghuiszorg ingeperkt kan worden. Aan de zijlijn blijven kabinet en oppositie elkaar machteloos in de haren vliegen.

Therapeutische zorg bij een woonzorgcentrum in Deventer. Dementerende ouderen worden via een pony in contact gebracht met de buitenwereld Foto Piroschka van de Wouw

Zelden zal een mogelijke financiële meevaller tot zoveel misbaar hebben geleid als dit weekend. Ingewijden verwachten dat er mogelijk minder dan 2,1 miljard euro nodig is om de zorg in de verpleeghuizen te laten voldoen aan alle nieuwe kwaliteitseisen, meldde de Volkskrant. Toch is niemand blij. Integendeel. De oppositie reageert schuimbekkend op 'de bezuiniging' en minister van Volksgezondheid (VWS) Hugo de Jonge wil niks van een potentiële meevaller horen.

Zo krijgt de curieuze geschiedenis van een miljardeninvestering in de zorg weer een nieuwe episode. De Jonge deed zaterdag in een lang stuk op Facebook ('sorry, het gaat niet in een paar regels') een poging om uit te leggen wat zich de afgelopen jaren heeft voltrokken. In een notendop: de politiek heeft onbedoeld de zeggenschap over een miljardeninvestering uit handen gegeven aan twee onafhankelijke, ambtelijke instanties. Eerst mochten de experts van het Zorginstituut Nederland (Zinl) bepalen aan welke kwaliteitseisen de verpleeg-huizen voortaan moeten voldoen. Vervolgens kreeg de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) de opdracht om te berekenen hoeveel extra geld nodig is om aan die eisen te voldoen. Uitkomst: 2,1 miljard.

Facebook

De rol van de politiek bleef beperkt tot het inboeken van dat bedrag in de begroting. Zowel het ministerie van Financiën als de landsadvocaat kwamen na juridisch onderzoek tot conclusie dat de overheid wettelijk verplicht is om de financiële middelen te leveren. Een politieke weging was niet meer mogelijk. Het kabinet, de Tweede Kamer en de ambtelijke top van het ministerie van VWS en de Nza werden overvallen door die conclusie, zo blijkt onder andere uit interne stukken die de Volkskrant in handen heeft.

In zijn verhaal op Facebook noemt minister De Jonge die gang van zaken 'best wel vreemd'. 'Het hoogste besluitvormende orgaan in onze parlementaire democratie - de Tweede Kamer - zou toch een rol moeten kunnen spelen als het om zulke wezenlijke zaken gaat en om zulke omvangrijke bedragen?' Hij belooft voor de zomer met een wetswijziging te komen.

Veel verder gaat de bezinning niet, zo bleek dit weekend toen duidelijk werd dat de 2,1 miljard niet in steen gebeiteld is. De Nza gaat nieuwe berekeningen maken op basis van nieuwe, permanente personeelsnormen. De kosten zouden daardoor wel eens lager kunnen uitvallen, menen ingewijden. 'Iedereen die er verstand van heeft, komt daarop uit', aldus een woordvoerder van het Zorginstituut.

Voorspelling

Als die voorspelling inderdaad uitkomt, kan het kabinet een deel van de investering schrappen en bijvoorbeeld meer geld vrijmaken voor de wijkverpleging, waar veel meer ouderen afhankelijk van zijn. Een belangrijke adviseur van het kabinet, de Raad voor de Volksgezondheid, pleitte er eind vorig jaar in het programma De Monitor al voor om de 'vreemde verdeling' van de 2,1 miljard te corrigeren. Ook in de coalitie leeft dat sentiment, maar het blijft politiek riskant om hardop te zeggen dat er misschien minder extra geld is voor ver-pleeghuizen.

De oppositie ronkt ondertussen wel van verontwaardiging. Het nieuws dat er wellicht iets af kan van de 2,1 miljard wordt in die kringen uitgelegd als 'een bezuiniging' en 'een schande'. 'Zo rolt dit kabinet', meent ex-PvdA-bewindsvrouw Sharon Dijksma. 'Voor de multinationals wordt de dividendbelasting natuurlijk wel veiliggesteld.' Bij het Vragenuur dinsdag volgt waarschijnlijk weer meer uit dit repertoire.

De oppositie

Minister De Jonge heeft nu zijn verdedigingsstrategie al op Facebook getoond. De 2,1 miljard staat nu nog gewoon in de boeken, benadrukte hij. De CDA'er erkent wel dat de kosten nog omhoog of omlaag kunnen, maar er is volgens hem 'geen aanleiding om nu te veronderstellen' dat zoiets gaat gebeuren. Hij roept iedereen verder op geen tijd meer te verspillen aan discussies over toekomstige bedragen.

De oppositie zal er geen gehoor aan geven, maar veel betekenis heeft het politieke debat niet. De onafhankelijke experts van de Nza moeten straks opnieuw berekenen hoeveel geld er nodig is - al dan niet met verkapte hints van het ministerie. Het Binnenhof kan alleen maar afwachten of het meer of minder dan 2,1 miljard wordt.