Meesters in opzwepen en rust uitstralen

Het peloton zoekt houvast, zondag in de nieuwe finale van de Ronde van Vlaanderen. Veel hangt af van de wegkapiteins, renners die de ploeg in de koers aansturen.

Roy Curvers had er nooit zo bij stilgestaan. Pas nu hij erop wordt gewezen, maakt zijn stem een sprongetje. Inderdaad, zegt hij: hij is wegkapitein van een wielerploeg. En dat nog wel in de Ronde van Vlaanderen.


Bij zijn team Argos-Shimano, voorheen Project 1t4i, noemen ze hem Roy. Meer niet. 'Er is hier niemand die mij met wegkapitein aanspreekt. Dat hoeft ook niet. Liever niet zelfs.'


In dat opzicht doet de 32-jarige Limburger zijn rol eer aan. Bij zijn ploeg geldt hij als een voorbeeldige wegkapitein. Om complimenten vraagt hij niet en zijn werk voert hij zonder morren uit. Hoewel hij zelden wint, laat zijn beroepsernst niets te wensen over.


Curvers weet wat van hem wordt verwacht. 25 ploegen verzamelen zich zondagochtend op de Grote Markt in Brugge en minstens zoveel wegkapiteins zullen in de Ronde van Vlaanderen de lijnen willen uitzetten voor hun team.


Hun aanwezigheid lijkt dringender gewenst dan in andere jaren. Het parcours voert over hellingen die niet meer zijn weg te denken uit de aloude voorjaarsklassieker. Maar de Muur is verdwenen en de Oude Kwaremont, de Paterberg en de Koppenberg moeten in een ongewone volgorde worden afgelegd.


De zekerheden van weleer zijn zoek. Het verkennen van de Ronde was de afgelopen dagen meer dan ooit een halszaak om zondag goed voor de dag te komen. Veel renners trokken er in december of januari al op uit voor een eerste inspectie.


Voorheen konden ze blind vertrouwen op de historie. Het was een koud kunstje elk jaar tien scenario's los te laten op het verloop van de wedstrijd, ook al was het elfde vaak beslissend. Maar nu, op een maagdelijk, vers parcours, tast iedereen in het duister. De koers al openbreken in de eerste van drie omlopen? Of de krachten sparen en wachten tot de hellingen het peloton vanzelf hebben uitgedund tot een handzaam aantal?


'Er is geen punt meer aan te wijzen waarvan je weet: hier gaat het gebeuren', zegt Bram Tankink. Hij is de 33-jarige wegkapitein van de Raboploeg. Daardoor wordt zondag al bij voorbaat iets van hem verwacht.


De wegkapitein wikt en weegt het meest, samen met de kopman. De oortjes waarmee de renners mogen communiceren in een grote koers als de Ronde, zullen hun werk doen. Maar het is vooral aan de kapiteins om de orders vanuit de ploegleiderswagen te vertalen in daden.


De voorbereiding op hun Ronde is voor Bram Tankink, Roy Curvers en de 36-jarige Karsten Kroon van Saxo Bank weken geleden begonnen. Misschien al wel toen het vernieuwde parcours zich maanden geleden ontvouwde. Sindsdien laten de drie Nederlandse wegkapiteins geen detail ongemerkt aan zich voorbijgaan.


Het rondeboek kan Curvers dromen, zo vaak heeft hij het opengeslagen. Waar anderen zondag misschien vertrouwen op een plakkertje met de belangrijkste hellingen dat aan het stuur vastzit, fietst hij de koers uit het blote hoofd. Essentieel noemt hij het dat hij de weggetjes in de finale kan herkennen aan de kasseien. Of welk kerkje een mogelijk startsein kan zijn voor een vlammende demarrage. 'Zulke dingen zou iedereen met ambities in de Ronde moeten willen weten.'


Toch is Curvers meer met het parcours bezig dan de anderen in zijn ploeg, vermoedt hij. Een keer namen ze met z'n allen poolshoogte in de Vlaamse Ardennen. En met kopman John Degenkolb trok hij er samen nog eens een dag op uit om de belangrijkste hellingen te fietsen.


De wegkapitein is als de spelverdeler die de orders van de voetbaltrainer uitvoert. Tankink zal ploegleider Nico Verhoeven niet onderbreken als die zondagochtend de tactiek nog eens uiteenzet in de bus. Hooguit voegt hij er nog wat aan toe, samen met kopman Matti Breschel.


Boven alles is het aan de wegkapitein om zich op de fiets onmisbaar te maken. Hij vormt de oren en de ogen waarover de ploegleider in koers lang niet altijd kan beschikken. Twee kapiteins op een schip is doorgaans te veel, maar een wielerploeg vaart er wel bij. 'Want je kunt mij wel wegkapitein maken, maar ik ben zo gelost', zegt Michel Cornelisse, ploegleider van Vacansoleil. Per auto, en per fiets waarschijnlijk eveneens.


In de koers is het geregeld onoverzichtelijkheid. Renners demarreren en vallen, terwijl een strakke regie nodig is om zicht op de overwinning te houden. Er is niet meer dan een fractie van tijd om een misschien wel cruciale beslissing te nemen.


Meespringen met de renners die ontsnappen? Of blijven zitten en vasthouden aan het plan dat vooraf is uitgetekend? De wegkapitein houdt het scherp in het oog. Zijn aandacht mag nooit verslappen.


Marc Wauters, jarenlang om zijn leidende kwaliteiten geprezen bij Rabobank: 'De wind kan het peloton in een mum van tijd in waaiers trekken. Twee seconden en het is gebeurd. Maar dan moet je die twee seconden niet zitten te slapen. Je moet altijd alert zijn.'


Curvers streept in zijn hoofd steeds de scenario's weg die niet meer mogelijk zijn en voegt nieuwe opties toe. 'Als wegkapitein moet je weten waar het te doen is. Waar kun je iets organiseren? Het overzicht houden, daar is het me om te doen.'


De zeggenschap van de kapitein mag niet worden betwist. Hij moet respect afdwingen bij anderen en ze kunnen aansporen om voor de kopman door het vuur te gaan. Curvers: 'Je moet even makkelijk met de vuist op tafel kunnen slaan als je mannen een compliment kunnen geven.'


Wauters zag ze komen, de renners die voor wegkapitein wilden spelen. Even snel deden ze een stapje terug. Dat voedt de opvatting dat een renner als wegkapitein wordt geboren, of in ieder geval de kwaliteiten kan ontwikkelen er een te worden. Door, zoals Wauters het zegt, 'genoeg oorlogen mee te maken'.


Onderschatte krachten zijn het vaak. Omdat ze lang niet allemaal ook uitblinken in winnen, zoals Boonen en Cancellara. Of omdat ze niet graag op de voorgrond treden.


Wie kent Roger Hammond nog? De Brit was het onzichtbare kompas waarop de Cervéloploeg voer. Legendarisch was zijn kennis van de Vlaamse binnendoorweggetjes. Hij dankte die aan zijn jarenlange verblijf bij kleinere Belgische ploegen.


Amateurpsycholoog

Bij Garmin geldt Andreas Klier als een onmisbare pion. Hij moet ook Heinrich Haussler er weer bovenop helpen. De Australiër wachtte een veelbelovende carrière, tot hij zich liet meeslepen door mateloosheid en roekeloos gedrag. Zo bezien is de wegkapitein ook vertrouwenspersoon en amateurpsycholoog.


Wauters kan erover meepraten. Hij speelde een cruciale rol in de Belgische ploeg tijdens het WK in 2005. Twee ronden voor het einde bekende Tom Boonen dat hij zich te slecht voelde om mee te sprinten. Wauters: 'Toen heb ik hem gezegd: wat denk je dan, dat de rest hier superfris op de fiets zit? Komaan!' De woorden misten hun uitwerking niet: even later sprintte Boonen in Madrid alle anderen uit het wiel.


Voortdurend peilt de wegkapitein de stemming in zijn troepen. Wie voelt zich goed genoeg om het zondag tot de finish in Oudenaarde uit te zingen? Is het zaak de taken anders te verdelen?


'Zoiets kun je niet via de teamradio vragen', aldus Wauters. 'Iets in het oortje roepen, dat lukt er vast wel meer', denkt Tankink. 'Maar anderen motiveren in een lastige koers als de Ronde, dat is heel wat anders.'


Van de wegkapitein wordt verwacht dat hij het minstens tot de finale volhoudt. Zijn motor moet even weinig verbruiken als die van de kopman. Hoe chaotisch de koers ook verloopt: het is aan hem om de rust te bewaren.


Dat vergt concentratie. Daarom lukt het Curvers lang niet altijd een goede wegkapitein te zijn. 'Je moet een bepaald niveau hebben om de wedstrijd goed te kunnen overzien. Als je meer met jezelf bezig bent, omdat je je niet goed voelt, heb je geen oog voor anderen.'


Boonen, Cancellara en Björn Leukemans van Vacansoleil zijn de uitzonderingen op de regel. Ze zetten de lijnen uit én rekenen zich zondag ook rijk als het om winnen gaat. Maar de wegkapitein hoeft niet de beste man in koers te zijn. Het is nog altijd de kopman waarop de ploeg wordt afgerekend.


Bij Rabobank telt daarom niet het resultaat van Tankink, maar dat van Breschel. Curvers hoopt op een buitengewone dag van Degenkolb. Bij GreenEdge wordt Stuart O'Grady omstandig geprezen om zijn gidsrol. Maar het is Sebastian Langeveld die zijn opmars met een podiumplaats moet kunnen verzilveren.


Zaniken

In de Nederlander schuilt een toekomstige wegkapitein, denkt de manager van zijn ploeg, Matt White. Maar voor het zover is, zal er geleerd moeten worden van anderen. Tankink keek bij QuickStep jarenlang het vak af van Boonen en Matteo Tosatto, die soms nog genoeg energie over had om achter Boonen aan te sprinten. Wauters gaf zijn ogen de kost toen hij aan de zijde van Marc Sergeant fietste.


Bij Lotto nemen de twee tegenwoordig geregeld plaats in de ploegleidersauto. Toeval is dat niet. In elke wegkapitein schuilt volgens Cornelisse een bekwaam ploegleider.


Zelf was hij er ook één. 'Op mijn niveau, in kleinere koersjes. Maar dat geeft niet. Ik zie soms junioren die al anderen op hun nummer durven zetten. Dan weet je: die jongens kunnen ver komen. Ik wil ook dat mijn renners hun mening geven als het erom gaat. Ze moeten niet op hun hotelkamer gaan zitten zaniken.'


Andersom hoeft niet iedere ploegleider een getalenteerd wegkapitein te zijn geweest. Tankink lijkt niet de aangewezen persoon om het bij Rabobank van Adri van Houwelingen over te nemen. En Curvers vormt in zijn team voorlopig nog geen bedreiging voor eerste ploegleider Rudie Kemna. Laat hem nog maar even wegkapitein zijn, die benaming klink hem al fraai genoeg.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden