Meesteronderhandelaar Chirac speelt spel het handigst

FRANKRIJK is de even terechte als onwenselijke winnaar van het spel over de Europese uitbreiding en landbouwhervorming. Terecht, omdat vriend en vijand het erover eens zijn dat de Franse president Chirac het spel het handigst heeft gespeeld....

Fokke Obbema

De 69-jarige Franse president mag dan een leeftijd hebben bereikt waarop de meeste van zijn generatiegenoten in ruste zijn, hij weet het diplomatieke spel nog altijd als de beste te spelen. Schröder, Blair en Balkenende, zeg maar de volgende generatie Europese politici, stonden erbij en keken ernaar - zij konden niet meer doen dan reageren op de Franse leider en moesten zich tevreden stellen met bescheiden concessies.

Gerugsteund door zijn minister van Buitenlandse Zaken, de rasdiplomaat Dominique de Villepin, wist Chirac zich in de periode voorafgaand aan de ontknoping van afgelopen week verzekerd van een comfortabele onderhandelingspositie. De Fransen vertoefden in één kamp met de Europese Commissie en tien andere EU-lidstaten, die vonden dat de uitbreiding van politiek levensbelang was voor Europa, ongeacht het al dan niet hervormen van het Europese landbouwbeleid. Volgens deze meerderheid konden de Oost-Europese boeren geleidelijk mee gaan genieten van de Europese landbouwruif: van 25 procent van hun westerse collega's in 2004, tot 100 procent in 2013. Een fundamentele discussie over de landbouwkosten was niet nodig.

Tegen die meerderheid moesten landen als Duitsland, Engeland en Nederland opboksen bij hun poging een koppeling tot stand te brengen tussen landbouwhervorming en uitbreiding. De laatste zou als breekijzer voor het eerste moeten functioneren - een nobel streven, maar een oneigenlijke methode.

Tegen die koppeling bleef de Franse regering zich in het diplomatieke voorspel hardnekkig verzetten. Zonder ook maar een moment met de ogen te knipperen, hielden de Fransen vol. Overtuigd van hun gelijk en beseffend dat de tegenstrevers niet de mislukking van de uitbreiding op hun conto wilden hebben. En dus durfden de Fransen het aan hun poot zo lang stijf te houden dat de buitenwacht steeds meer een compleet debacle ging vrezen: geen uitbreiding, geen landbouwhervorming. Pas in de week voorafgaand aan de ontknoping gaf Chirac zelf het signaal dat er tóch met Frankrijk over koppeling van uitbreiding en landbouwkosten te praten viel, maar dan wel binnen nauw omschreven grenzen.

Tegen die tijd was de Duitse bondskanselier Schröder maar al te zeer bereid met Chirac in zee te gaan. Een bescheiden concessie op financieel vlak zou al voldoende voor Schröder zijn om zijn verzet te staken, zo taxeerde Chirac bekwaam. En dus gaf hij Schröder een brokje in de vorm van de toezegging dat de landbouwbegroting vanaf 2007 van een plafond zou worden voorzien.

Tegelijk deed hij een diplomatieke meesterzet door de aanval te openen op Groot-Brittannië dat al vanaf 1984 een korting krijgt op zijn bijdrage aan de EU-begroting. Enkele dagen later kon Blair naar huis keren met een onderhandelingsresultaat over een punt dat al jarenlang helemaal geen punt meer was, maar door Chirac wel weer even was geworden. En voor 'nos amis hollandais' had Chirac een half procentje: na 2007 zou de landbouwbegroting wat minder voor inflatie worden gecorrigeerd dan in het Frans-Duitse akkoord was voorzien.

Ondertussen haalde Chirac zelf de grootste brokken binnen. Zijn boeren kan hij voorhouden dat zij voorlopig niks van Brussel te vrezen hebben. Tot en met 2006 blijft alles bij het oude; het vermaledijde plan-Fischler, dat een directe aanval op de fundamenten van het landbouwbeleid inhield, maakt de komende jaren geen schijn van kans. Alleen vanaf 2007 moeten de Franse boeren rekening houden met een wat serieus mindere subsidiestroom.

Politieke winst is er voor Chirac ook, want het is de al vele malen doodverklaarde Frans-Duitse as geweest die ook deze historische stap in de Europese geschiedenis mogelijk heeft gemaakt. Zoals dat eerder het geval was met de Duitse hereniging en de komst van de euro. En dus wordt er in Parijs voorzichtig gespeculeerd over de verdere revival van de Frans-Duitse as. Zo hebben beide landen moeite hun begroting in de hand te houden en zijn zij dus gebaat bij een versoepeling van het Stabiliteitspact.

Nederland is daar mordicus tegen en bevindt zich wederom tegenover Frankrijk. Met het gelijk aan zijn zijde, want Nederland betoogt terecht dat opportunistisch gemorrel aan het pact onwenselijk is. Maar gelijk hebben is nog niet gelijk krijgen - zeker als de Franse diplomatie, met Chirac aan het hoofd, zich aan de andere kant van de onderhandelingstafel bevindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden