Nieuwsbreak

Meester Bart: 'Steeds minder kinderen hebben zin in Sinterklaas'

Het is herfstvakantie, maar ook dan volgen leraren trouw het nieuws. Over ebola bijvoorbeeld, of Zwarte Piet, of het leenstelsel. Vandaag in de Nieuwsbreak: Bart Ongering, alias Meester Bart - een van de de bekendste leraren van Nederland.

Bart Ongering, alias Meester Bart, anderhalf jaar geleden in zijn klas.Beeld Robin de Puy

Meester Bart. U bent natuurlijk bekend van uw boek, website en facebook-account, maar uiteraard bent u vooral meester. Bespreekt u het nieuws wel eens in de klas?
'Eigenlijk best wel vaak. Ik geef Engels op een middelbare school in de Amsterdamse Bijlmer, en er zijn best vaak maatschappelijke kwesties die ik graag wil bespreken. Of, wat er eigenlijk meestal gebeurt, de kinderen komen er zelf mee. Zij zijn via de social media op hun telefoons toch wel goed op de hoogte van wat er speelt - meer zelfs dan toen ik op de middelbare school zat en je nog daadwerkelijk een krant open moest slaan om het nieuws te lezen. Nu is dat stukken makkelijker. En dus merk je dat kinderen soms naar je toekomen en zeggen: 'meester heeft u dit al gelezen?' of: 'heeft u dat al gezien?' En ja, dan is het toch wel interessant om daar even over te praten.'

Noem eens een recent voorbeeld.
'De Zwarte Piet-discussie leidt de afgelopen weken natuurlijk steeds vaker tot een gesprek. En het is ook heel interessant om te merken hoe kinderen daar in staan. Want hoewel de discussie vooral door volwassenen wordt gevoerd, draait Sinterklaas natuurlijk om kinderen. Dus hoe zij Zwarte Piet ervaren is veel interessanter dan die eindeloze brij aan volwassenen met de meest uiteenlopende en soms verschrikkelijk ongenuanceerde meningen.'

De boekomslag van Meester Bart, van LEBOWSKi.Beeld LEBOWSKi
Pro-piet-demonstranten, deze week in Amsterdam.Beeld anp

En? Hoe denken uw leerlingen erover?
'Eigenlijk heel verschillend. Er zijn allerlei soorten meningen. Het heeft vooral te maken met waar de kinderen vandaan komen. De een komt uit een blank gezin in Abcoude en denk er zus over, terwijl de ander dagelijks door de Bijlmer fietst en er zo over denkt. Eigenlijk net zoals in het echt; de school is een samenleving in het klein. En net zoals in die echte samenleving is het ook hier moeilijk om een fatsoenlijke middenweg te vinden in deze discussie.'

Wat vooral opvalt aan het hele dispuut, is de felheid ervan. Ziet u dat ook in de klas terug?
'Jawel, maar het grote verschil is natuurlijk dat je hier te maken hebt met kinderen aan wie je nog uit kunt leggen dat zo'n felheid niet thuis hoort in een discussie. Het is logisch dat zij nog niet veel nadenken over hoe hun woorden bij anderen overkomen - 'een boodschap die jij overbrengt', zeg ik dan, 'kan kwetsend zijn voor anderen'. Kinderen hebben dat vaak nog niet door. Als meester, of ouder, kun je daar gelukkig nog wat aan doen. Bij dezelfde discussies die je totaal ziet ontaarden op internet tussen volwassen, waar mensen veel en veel te fel reageren, is het helaas al te laat.'

Wat is uw rol als docent in zo'n gesprek?
'Het is voor kinderen belangrijk om met elkaar, én met hun docenten, over dit soort onderwerpen te praten. Dat komt omdat het natuurlijk niet echt over Zwarte Piet gaat, maar vooral over onderhuids racisme. Zwarte Piet is vooral de filter waardoor het naar buiten wordt gebracht. Maar als docent is het wel van belang je van tevoren goed te bedenken wat je moet zeggen. Kinderen nemen datgene wat jij zegt namelijk voor waarheid aan. Ze kopiëren je mening, want tja, het is de mening van de meester en die zal wel kloppen.'

Hebben uw leerlingen nog wel zin in het feest? Is er nog voorpret?
'Ik merk inderdaad dat steeds meer kinderen anders kijken naar het vieren van Sinterklaas. Ze hebben er zo langzaamaan minder mee. Dat komt, denk ik, omdat ook docenten er minder graag hun vingers aan branden. En het vervelende is: dit gaat waarschijnlijk nog jarenlang door, dus ik ben benieuwd hoe zich dat gaat ontwikkelen voor wat betreft animo in het Sinterklaasfeest.'

Even een streep onder Sinterklaas - het is pas oktober immers. Er is veel economisch nieuws vandaag. Er is angst voor een nieuwe crisis, er zijn een miljoen Nederlanders die kampen met een betalingsachterstand, 2,5 miljoen Nederlanders die onder de armoedegrens leven...
'Ja, daar ik heb toevallig over getwitterd vandaag. Ik weet dat er vele duizenden, tienduizenden kinderen zijn die onder die armoedegrens leven. Dat is ook iets wat ik op school zie. Niet per se omdat ik lesgeef in de Bijlmer, ik denk dat de armoede overal is. Dat laten deze cijfers opnieuw zien. Het is dus geen nieuws, maar het verontrust mij wel.

U zegt: ik wist het al. Wat bedoelt u daarmee?
'Je ziet het op school. Bij feestjes bijvoorbeeld, of een klassenuitje. Dan wordt aan de kinderen gevraagd een paar euro mee te nemen en dan zijn er altijd een paar die zeggen: meester, wij hebben thuis niet zoveel geld, dus dat lukt niet. En natuurlijk zijn daar wel potjes voor op school, maar het blijft iets heel pijnlijks. Wat ik trouwens wel mooi vind, is dat zo'n kind het tegen mij durft te zeggen. Dat getuigt van moed, vind ik.'

In uw Tweet van vanochtend brengt u dit nieuws in verband met het pas ingevoerde leenstelsel. Leg uit.
'Volgens mij gaat het leenstelsel voor hele grote problemen zorgen bij de leerlingen die ik nu heb. Studeren gaat namelijk veel en veel meer geld kosten en ik vraag mij echt af of het iedereen wel gaat lukken al dat geld terug te betalen. Een ander gevolg: er zullen minder jongeren naar de universiteit gaan. Niet dat ze nu al bezig zijn met hun eventuele schuld op hun veertigste, maar ik hoor ze wel al zeggen dat direct werken verstandiger is. Ze zeggen: 'wat is het nut van school, als ik dertig jaar lang alles terug moet betalen?'

De ingang van Beursplein 5, waar de AEX-index deze week omlaag ging.Beeld anp
Een ebola-boodschap in de Liberiaanse hoofdstad Monrovia.Beeld epa

In de Verenigde Staten werd gisteren een school gesloten en vakkundig gereinigd omdat een medewerker in een vliegtuig zat waar een paar vluchten eerder een met ebola besmette verpleegster in zat. Kunt u zich dat soort paniekreacties voorstellen in Nederland?
'Het lijkt me sterkt dat een school hier zegt: wij gaan een week dicht omdat een docent misschien ergens is geweest waar mogelijk ebola is. Wij zijn toch iets nuchterder in Nederland. Maar goed, je weet het nooit natuurlijk. Het lijkt er op dat de situatie nog verder zal verergeren wat automatisch betekent dat ooit het dichterbij zal komen.'

Geen collega's die tijdens de herfstvakantie van deze week naar Texas, Spanje of Monrovia zijn gevlogen?
'Haha, nee. Dat zal wel meevallen, denk ik. Ik ben zelf in ieder geval thuis gebleven.'

Nog iets leuks gedaan in Amsterdam dan? Amsterdam Dance Event bijvoorbeeld?
'Ik ben woensdagavond geweest, ja. En misschien ga ik zaterdagavond naar nog naar een feestje. Het zijn van die momenten waarop je merkt dat er nog veel meer jonge mensen in Amsterdam wonen. Dat is leuk. ADE is dus ook zeker iets waar je als stad trots op moet zijn.'

Dit is aflevering 383 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden