Meeste vluchtelingen kiezen voor stad in plaats van kamp

Wie vlucht voor oorlog en geweld zoekt tegenwoordig vaker onderdak in een stad dan in een vluchtelingenkamp. Steden en internationale hulpverleners zijn nauwelijks opgewassen tegen deze ontwikkeling.

AMSTERDAM - Het beeld dat de meeste mensen hebben van oorlogsvluchtelingen is dat van ontheemden in een tentenkamp. Dit terwijl volgens de Verenigde Naties inmiddels meer dan de helft van alle vluchtelingen in steden woont.


Vluchtelingen kiezen voor de stad omdat ze hun leven in eigen hand willen houden. Ze lopen liever het risico van een marginaal bestaan in een metropool dan dat ze zich voor onbepaalde tijd uitleveren aan de zorg van de internationale gemeenschap of van de overheid van het land dat hen opvangt. Dit blijkt uit rapporten van de VN en uit gesprekken met hulporganisaties.


'Het voordeel van een kamp is dat je mensen kunt tellen, dat er duidelijke afspraken zijn met nationale overheden', zegt Rene Bruin, voorzitter van UNHCR Nederland. 'Het nadeel is dat mensen in een kamp snel gehospitaliseerd raken. Ze kunnen niet of nauwelijks werken en zijn afhankelijk van hulporganisaties. Dus in principe moedigen we vestiging in de stad aan, omdat mensen in de stad zelf iets kunnen opbouwen.'


Syrië

Met hevige burgeroorlogen in het Midden-Oosten en Afrika stijgt het aantal oorlogsvluchtelingen snel. Alleen al in de tweede helft van vorig jaar kwamen er anderhalf miljoen vluchtelingen bij, van wie 1,3 miljoen uit Syrië, 65 duizend uit Soedan en 50 duizend uit de Centraal Afrikaanse Republiek. UNHCR, de vluchtelingentak van de Verenigde Naties, schat dat ruim de helft van hen in steden terecht is gekomen.


In Turkije verblijven 700 duizend gevluchte Syriërs, van wie er maar 200 duizend in een vluchtelingenkamp zitten. Anderen zijn doorgereisd naar Istanbul, Ankara en andere steden, waar ze, vaak met meerdere families, van hun meegenomen spaargeld een kamer huren.


Ook snel groeiende Afrikaanse metropolen als Nairobi en Kampala zijn vluchtelingenmagneten. In de verkrotte wijken aan de stadsranden monsteren dagelijks nieuwe ontheemden aan die zichzelf met handeltjes in leven proberen te houden.


Hulporganisaties en de VN voerden jarenlang een struisvogelpolitiek met betrekking tot stadsvluchtelingen. In de eerste rapportage over deze groep uit 1997 stelt de UNHCR dat vluchtelingen beter in kampen geholpen kunnen worden, omdat hulp in de stad 'duur en ingewikkeld' is. 'Het moet tot een minimum beperkt blijven', staat er. Pas in 2009 stelde de organisatie dit idee bij, ingehaald door de werkelijkheid.


De meeste stadsvluchtelingen redden het niet zonder humanitaire hulp. En die is nog steeds 'ad hoc en bijna altijd inadequaat', concludeert een team van UNHCR-medewerkers en onafhankelijke onderzoekers in het vorig jaar verschenen rapport Displacement in urban areas: new challenges, new partnerships.


Vorig jaar waren er volgens een schatting van de UNHCR 45 miljoen mensen van huis en haard verdreven. Dat is bijna evenveel als in 1994, toen als gevolg van de Rwandacrisis en de burgeroorlog in het voormalige Joegoslavië 47 miljoen mensen op drift raakten.


pagina 8-9 Naar Europa of een bedrijfje starten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden