Nieuws

Meeste grote bedrijven keren bonussen ondanks corona gewoon uit

De meeste bonussen over het coronajaar 2020 zijn gewoon uitgekeerd, bij grote bedrijven die geen last hadden van de pandemie of er zelfs van profiteerden. Alleen bij Shell, Heineken, Randstad en ING zag de top af van de extra miljoenen.

Een rij in de Albert Heijn in het voorjaar van 2020, toen er massaal gehamsterd werd. Ahold-topman Frans Muller zag zijn beloning met dank aan een bonus 38 procent stijgen, tot ruim 6 miljoen euro.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een rij in de Albert Heijn in het voorjaar van 2020, toen er massaal gehamsterd werd. Ahold-topman Frans Muller zag zijn beloning met dank aan een bonus 38 procent stijgen, tot ruim 6 miljoen euro.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dat blijkt uit onderzoek van de Volkskrant naar de beloning bij twintig grote beursgenoteerde bedrijven die hun jaarverslag (met daarin de beloning voor de top) inmiddels hebben gepubliceerd. De afspraken over de beloning van de top liggen vaak vast. Topbestuurders hebben daardoor recht op hun bonus.

Maar commissarissen, die over de beloning gaan, mogen daarvan in bijzondere omstandigheden afwijken, al dan niet in samenwerking met de topbestuurders zelf. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij ING, waar de top ‘in dit bijzondere jaar’ afzag van een bonus. De bank schrapte duizend banen en heeft veel klanten die last hebben van de coronacrisis.

De top 5 van de uitgekeerde bonussen bij beursgenoteerde bedrijven.  Beeld
De top 5 van de uitgekeerde bonussen bij beursgenoteerde bedrijven.

De crisis heeft grote delen van de economie platgelegd en veel leed veroorzaakt, maar dat was voor de top van veel bedrijven die daar niet zelf door geraakt werden − of er zelfs van profiteerden − geen aanleiding af te zien van de bonus. Zo zag topman Frans Muller van Ahold Delhaize, het moederbedrijf van Albert Heijn en Bol.com, zijn beloning met dank aan een bonus 38 procent stijgen, tot ruim 6 miljoen euro. Daarmee verdiende hij 122 keer meer dan zijn gemiddelde werknemer. Het supermarktconcern wijst erop dat ook de werknemers vanwege de coronadrukte een extra winstuitkering kregen, bovenop hun normale extraatje.

De nieuwe FNV-voorzitter Tuur Elzinga spreekt van ‘asociaal beleid’. ‘Een dikke bonus aan de top, maar werknemers afschepen met een fooitje en fatsoenlijk overleg met de vakbond uit de weg gaan. En dat bij een bedrijf dat zijn winstgroei voornamelijk te danken heeft aan de coronamaatregelen.’ De vakbonden zijn al een tijd in overleg met de supermarkten over een nieuwe cao.

Reputatieschade

Volgens voorzitter Paul Geraeds van de Nederlands Vereniging van Directeuren en Commissarissen (NCD) moeten commissarissen verder kijken dan de beloningsafspraken alleen. ‘Het klopt wel, maar deugt het ook? Dat is de vraag die commissarissen zich moeten stellen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de supermarkten. Hebben die zo veel verdiend doordat de topman zo goed is, of hebben ze geprofiteerd van corona?’

Commissarissen moeten ook rekening houden met de maatschappelijke omstandigheden, zegt de NCD-voorzitter. ‘Het gevaar van reputatieschade bijvoorbeeld, omdat een bedrijf niet meer sympathiek wordt gevonden. Dat is een serieus risico en kan reden zijn de topman te vragen met minder genoegen te nemen dan afgesproken.’

Nancy MCKinstry verdiende in 2020 123 keer meer dan de gemiddelde werknemer van Wolters Kluwer. In 2019 was het verschil groter. Toen verdiende ze 147 keer meer dan de gemiddelde werknemer. Beeld
Nancy MCKinstry verdiende in 2020 123 keer meer dan de gemiddelde werknemer van Wolters Kluwer. In 2019 was het verschil groter. Toen verdiende ze 147 keer meer dan de gemiddelde werknemer.

Bij flitshandelaar Flow Traders kregen twee topmannen 7,7 miljoen euro bonus. Door de onrust op de financiële markten als gevolg van corona explodeerde de winst bij het bedrijf. Bij verfreus Akzo Nobel kreeg de topman een bonus van twee jaarsalarissen vanwege het halen van de doelstelling voor de brutowinstmarge. Het bedrijf had last van corona, maar profiteerde er ook van, doordat mensen massaal hun huis gingen opknappen.

Aandeelhouders vroegen de grote bedrijven vorig jaar al de beloning te matigen als er sprake was van overheidssteun, minder of geen dividend of reorganisaties. Naast ING voldeed ook Shell (minder dividend, reorganisatie) aan dat verzoek, waardoor de beloning van topman Ben van Beurden bijna halveerde. Ook Randstad (uitzendkrachten getroffen) en Heineken (massaontslag, horeca getroffen) deelden geen extra’s uit.

Loonoffer

Bij de andere bedrijven waren de voorwaarden van de aandeelhouders niet van toepassing, behalve bij Signify. De top van de voormalige lichttak van Philips leverde na het uitbreken van corona 20 procent salaris in en vroeg het personeel om een loonoffer. Toen de gevolgen mee bleken te vallen, kreeg het personeel het geld terug. Wel kwam er een reorganisatie, die 700 banen kost. Desondanks kreeg de top een bonus vanwege ‘excellent presteren’. FNV-voorzitter Elzinga: ‘Een bonus terwijl er mensen ontslagen worden, dat is helemaal een gotspe.’

Eumedion, de belangenbehartiger van grote beleggers zoals pensioenfondsen, zegt dat de beloning nauwkeurig bekeken zal worden op de vraag of de werknemers en de maatschappij mee deelden. Zo gaf Ahold Delhaize honderden miljoenen uit aan beschermende maatregelen, extra’s voor werknemers en donaties aan de samenleving. Flow Traders richtte een stichting op voor goede doelen. ‘Ondernemingen die de crisis goed zijn doorgekomen moeten overtuigend uitleggen dat niet alleen de top profiteert, maar ook de werknemers en samenleving’, zegt Eumedion-directeur Rients Abma. Aandeelhouders moeten de beloning voor de top tegenwoordig goedkeuren.

null Beeld

Uit het onderzoek van de Volkskrant blijkt verder dat Nancy McKinstry wederom de best betaalde bestuursvoorzitter is. De Amerikaanse topvrouw van informatieleverancier Wolters Kluwer verdiende vorig jaar door miljoenenbonussen 12,4 miljoen euro. Dat is wel 16,3 procent minder dan een jaar eerder. Bovendien belooft het bedrijf de beloning met ingang van dit jaar te versoberen, na jarenlange kritiek van aandeelhouders dat McKinstry de miljoenen te makkelijk kon binnenhalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden