ANALYSE

Meeste gevaar op de weg komt van jonge mannen

De oorzaken van ongelukken zijn talrijk, van een heftige regenbui tot whatsappen aan het stuur. Toch zijn er patronen te ontwaren in de gegevens.

Automobilisten op de rijksweg A2. Beeld ANP

De '130' is onderwerp van politieke discussie sinds de VVD er tijdens de verkiezingscampagne van 2010 mee het land in ging en minister Schultz van Infrastructuur en Milieu in 2012 feestelijk de eerste trajecten opende. Zijn de snelwegen er onveiliger door geworden? Die conclusie valt niet met zekerheid te trekken. Te veel factoren spelen een rol.

De cijfers uit politiedatabase BRON laten wel zien dat hogere maximumsnelheden leiden tot relatief meer dodelijke ongelukken. Maar, zoals minister Schultz van Infrastructuur meermaals aan de Kamer schreef, de oorzaken die aan die ongelukken ten grondslag liggen, zijn talrijk. Hard rijden is één element.

Whatsappje

Een overstekend dier, een plotselinge heftige regenbui, een auto met pech op de vluchtstrook, een afleidend Whatsappje op een smartphone, onoverzichtelijke wegwerkzaamheden, een vermoeide bestuurder, haperende remmen; het kan allemaal een ongeluk in gang zetten.

Vaak kan de politie achteraf de toedracht slechts oppervlakkig reconstrueren. In steekwoorden geeft database BRON toch enig inzicht in de meest voorkomende elementen die een rol spelen in ongelukken op de snelwegen. Geslacht is zo'n factor. De meeste betrokkenen én slachtoffers zijn mannen. 70 procent van de ongelukken met lichamelijk letsel in 2015 werd veroorzaakt door mannen, zo blijkt uit de politiecijfers. Van de dodelijke slachtoffers was bijna 60 procent man. Het ging dan vooral om jonge mannen (21 tot 30 jaar). Ook vrouwen zijn als twintiger roekelozer dan op latere leeftijd.

Verantwoording

Bij het onderzoek is gekeken naar de 23.771 geregistreerde verkeersongevallen op snelwegen in 2015. Uit de database zijn 1.127 ongevallen gehaald waarbij volgens de politie sprake was van letsel. De data zijn zoveel mogelijk gecontroleerd en er is gekeken of de resultaten significant waren. Vervolgens is gekeken naar de relatieve kans op een dodelijk ongeval. Het onderzoek en de datavisualisatie zijn uitgevoerd door Mirjam Leunissen.

Locatie

Ook locatie lijkt een rol te spelen. De meeste slachtoffers vielen vorig jaar op de Noord-Brabantse snelwegen, 24 volgens BRON. De ring rond Rotterdam lijkt met 58 ongelukken (met lichamelijk letsel) het onveiligst. De meeste ongelukken met letsel gebeurden, evenmin verrassend, in de middagspits tussen 16.00 en 18.00 uur. De meeste dódelijke ongelukken vielen in 2015 juist in de middaguren vooraf aan de spits. Op vrijdagen registreerde de politie de meeste botsingen. Daarentegen vielen de meeste doden volgens BRON op zondagen. Mogelijk rijden mensen op rustige momenten harder, wat tot ernstiger ongelukken leidt.

Uit BRON valt geen grote rol af te lezen voor onoverzichtelijke wegsituaties. Automobilisten botsten vaker op rechte wegen, dan in bochten of bij kruisingen en rotondes. De minister schreef dinsdag aan de Kamer dat 40 procent van de dodelijke ongelukken in 2015 'eenzijdige ongevallen' waren, waarbij automobilisten bijvoorbeeld tegen obstakels opreden. Ook in de BRON-data is de categorie 'botsing met overig wegmeubilair' het vaakst geturfd. Een kwart van de fatale ongelukken was volgens de minister een kop-staartbotsing in een file.

Harder rijden verhoogt kans op dodelijk ongeval

De kans dat er doden vallen bij een groot ongeval op de snelweg neemt toe naarmate de maximumsnelheid hoger is. Op 130-km-wegen vielen één of meer dodelijke slachtoffers in 10,4 procent van de ongelukken met lichamelijk letsel in 2015. Dat was 7,5 procent op wegen met een maximumsnelheid van 120. Op 100-km-wegen liep slechts 1,7 procent fataal af. Lees hier het nieuwsbericht.

Zwaardere ongevallen op snellere trajecten

Bekijk de plekken van de 2.615 ernstige ongelukken in Nederland op volkskrant.nl/kijkverder.

Boosdoener

Kamerlid Liesbeth van Tongeren van GroenLinks wijst desondanks 'de 130' als belangrijke boosdoener aan. Alle andere factoren waren voorheen ook al aanwezig, zegt ze. '130 is geen oplossing voor een maatschappelijk probleem. Het resultaat is enkel doffe ellende voor de slachtoffers, voor omwonenden van snelwegen en voor het milieu.' Ze ving dinsdag bot bij de minister met een voorstel om voorlopig te stoppen met verdere uitbreiding van 130-trajecten.

VVD-Kamerlid Barbara Visser rekent zichzelf tot de vele automobilisten die tevreden zijn met 130. Ze drong dinsdag bij de minister aan op betere registratie van de oorzaken van ongelukken. 'Hoe meer cijfers ik krijg, hoe meer ik wil weten: hoe zit het nou?' Ze wil niet alleen op de 130-trajecten betere registratie, maar op alle wegen. 'Iedereen focust op 130, maar je zou je ook zorgen moeten maken over 80 en 50, waar vorig jaar ook meer doden vielen.'

'Ik voelde een enorme klap, mijn lichaam verstijfde'

Als een auto veel te hard langsrijdt, gaat het mis. Twee auto's knallen op elkaar; een vliegt door de lucht en belandt op zijn kop op het wegdek. Lees hier de reconstructie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden