Meeste gemeenten respecteren uitslag Referenda trekken meer stemmers dan verwacht

Tegelijk met de statenverkiezingen hebben inwoners van enkele Nederlandse gemeenten zich woensdag via een referendum uitgesproken over lokale kwesties. Opmerkelijk was dat de opkomst bij de volksraadplegingen over het algemeen groter bleek dan was verwacht....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

De inwoners van Leiden hebben de gemeenteraad woensdag duidelijk gemaakt de bouw van een ondergrondse parkeergarage en 28 koopwoningen op de lokatie Hoge Rijndijk af te wijzen. Bewoners van de Friese gemeenten Menaldumadeel en Leeuwarderadeel stemden woensdag massaal tegen samenvoeging met de provinciehoofdstad Leeuwarden. De uitslag brengt zowel de Friese commissaris van de koningin, Hermans, als de gemeente Leeuwarden in een lastig parket.

Zoetermeer kon woensdag stemmen over de 'zwembadkwestie'. Gekozen kon worden uit drie varianten. In optie A zou het openluchtbad Het Keerpunt worden vernieuwd en ernaast zou er een groot, overdekt, subtropisch recreatiebad worden gebouwd. Kiezen voor deze mogelijkheid zou inhouden dat een ander zwembad, De Olympus, zou worden gesloten.

Variant B gaf niet de mogelijkheid van een suptropisch bad, maar daarbij zouden wel de andere baden kunnen openblijven. Optie C was een voorkeur voor geen van beiden. De gemeenteraad van Zoetermeer had van te voren zijn voorkeur uitgesproken voor variant A, vanwege de grotere toekomstwaarde.

De bevolking van Zoetermeer ging daarmee in meerderheid akkoord. Ruim 23 duizend inwoners, 30,6 procent, waren voor A. De opkomst in Zoetermeer bedroeg ruim 47 procent.

Ook Breda had een zwembadkwestie verheven tot referendum. Ruim tweederde van de stemmers sprak zich uit voor een nieuw zwembad in het Van Sonsbeeckpark in Breda. De rest stemde voor een bad naast het nieuw te bouwen NAC-stadion. De uitslag wordt gerespecteerd. De Brabantse gemeente Nieuw Ginneken koos in meerderheid voor herindeling tot één grote groene gemeente ten zuiden van Breda met de plaatsen Cham, Alphen en Riel. De opkomst was groot.

In Menaldumadeel stemde 91 procent van de bevolking tegen samenvoeging met Leeuwarden; in Leeuwarderadeel was de uitslag nog duidelijker: 97 procent stemde tegen. De afgelopen zes weken trokken de beide gemeenten samen opgetrokken onder de fictieve naam Referendumadeel.

Het voorstel voor samenvoeging, gedaan in het kader van het proefproject bestuurlijke vernieuwing, is waarschijnlijk veel te vroeg gelanceerd. Friesland heeft in het midden van de jaren tachtig een ingrijpende gemeentelijke herindeling ondergaan.

Hermans en de gemeente Leeuwarden zijn de afgelopen weken niet met erg sterke inhoudelijke argumenten voor samenvoeging gekomen. Algemeen is het voorstel geïnterpreteerd als een poging van Leeuwarden om door een aanwas van 25 duizend inwoners tot ruim boven de grens van 100 duizend te komen. Momenteel telt Leeuwarden 85 duizend inwoners. De opkomst bij het referendum was in beide gemeenten ongeveer 83 procent.

Leiden kon woensdag de voorkeur uitspreken voor een ondergrondse parkeergarage en de bouw van 28 koopwoningen op de locatie Hoge Rijndijk. Kiezen voor deze mogelijkheid zou inhouden dat de eetzaal en de serre van het voormalige Koninklijk Militair Invalidenhuis (KMI) zouden verdwijnen, alsmede een aantal zeventig jaar oude bomen.

Van de uitgebrachte stemmen was bijna 58 procent tegen de plannen van de gemeente gericht. De projectontwikkelaar die de garage en de woningen zou bouwen heeft gedreigd bij de gemeente Leiden een schadeclaim in te dienen van 2,5 miljoen gulden.

De gemeenteraad van Leiden had reeds aangekondigd de uitslag van de volksraadpleging te zullen respecteren. Voor de plannen van de gemeente stemde ruim 42 procent, tegen bijna 58 procent. In totaal brachten ruim 41 duizend bewoners hun stem uit in Leiden tijdens het referendum, meer dan verwacht.

Het is de tweede keer dat de bevolking van Leiden een andere voorkeur uitspreekt dan de gemeenteraad. Bij een vorige volksraadpleging, vier jaar geleden, lieten de inwoners van Leiden weten niets te voelen voor een verruiming van de cafésluitingstijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.