Meeste bijwerkingen van uitstrijkje zijn mild

Een op de vijf vrouwen die een uitstrijkje laten maken, heeft lichamelijke klachten ten gevolge van dat onderzoek of de vervolgbehandeling. Dat blijkt uit onderzoek van het Rotterdamse Erasmus MC dat is gepubliceerd in het International Journal of Cancer. Het is voor het eerst dat de bijwerkingen van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker op een rij zijn gezet.

Beeld anp

Jaarlijks laten 550 duizend vrouwen tussen de 30 en de 60 jaar een uitstrijkje maken, waarmee in een vroeg stadium baarmoederhalskanker kan worden opgespoord. Nog eens 150 duizend vrouwen laten dat onderzoek doen buiten het bevolkingsonderzoek om. Verreweg de meeste klachten die daaruit voortkomen zijn mild. De vrouwen die worden doorgestuurd naar de gynaecoloog voor vervolgonderzoek (een biopsie) of een behandeling (het wegbranden van verdachte plekjes weefsel) ervaren vaak ernstigere bijwerkingen: de helft van alle klachten (ruim 20 duizend) betreft (soms ernstige) buikpijn of bloedverlies. Ieder jaar zitten ruim tienduizend vrouwen wekenlang in spanning vanwege een afwijkende uitslag van het uitstrijkje.

De informatie is van belang om de waarde van screening te kunnen wegen, zegt epidemioloog Dik Habbema, hoogleraar medische besliskunde aan het Erasmus MC. Wie nadenkt over deelname aan een bevolkingsonderzoek moet een kleine kans op een groot voordeel (dat op tijd kanker wordt gevonden) afwegen tegen een grote kans op een klein nadeel (een bijwerking van het onderzoek), zegt hij, maar daarvoor moet dan wel duidelijk zijn hoe vaak die nadelen zich voordoen en welke dat zijn.

'In bevolkingsonderzoeken draait alles om de vroege opsporing van kanker en het redden van levens. Dat is belangrijk maar er moet ook aandacht komen voor de klachten die erdoor worden veroorzaakt. Bijwerkingen van geneesmiddelen worden gemeld en bijgehouden in een register maar bijwerkingen van screening blijven vaak onderbelicht.'

Dat pleidooi is relevant nu volgend jaar de opzet van het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker verandert. Vorige maand werd duidelijk dat daardoor het aantal onterechte doorverwijzingen verdrievoudigt. Terwijl door de hpv-vaccinatie van meisjes het aantal gevallen van baarmoederhalskanker de komende jaren zal gaan afnemen. Minder kanker op te sporen maar wel meer lichamelijk klachten: dat zal leiden tot een minder gunstige balans tussen voor- en nadelen van het bevolkingsonderzoek, schrijven de onderzoekers.

Om het aantal bijwerkingen van de screening te achterhalen, gebruikten de wetenschappers cijfers uit de landelijke registratie van pathologen. Daarin staat van elk uitstrijkje vermeld wat de uitslag is. Op basis daarvan kon worden berekend hoeveel vrouwen bij een gynaecoloog terecht komen. Om het aantal klachten te schatten, gebruikten de onderzoekers gegevens uit (inter)nationale studies.

In de Rotterdamse studie wordt de situatie in Nederland vergeleken met die in de Verenigde Staten. Daar komen drie keer zoveel klachten voor, doordat er meer uitstrijkjes worden gedaan en meer vrouwen worden doorverwezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.