Column

Meestal gaat het goed met ons brein

 

Hoogleraar Erik Scherder.Beeld Universiteit van Nederland

De verwarde man is in de mode. Hij bezette de Journaalredactie, perste de familie De Mol af en vermoordde vermoedelijk Els Borst.

Dat er aan de verwarde man een steekje los zit, is geen nieuws. Toch is zijn opmars in de media onstuitbaar.

Niet alle media zijn daar al klaar voor. Donderdag berichtte het NOS-Journaal over een rapport na de 'overval' door Tarik Z. Conclusie van de onderzoekers van het COT: 'De onderbreking van de programmering had korter gekund als de NOS beter was voorbereid.'

Dirk M., de kille afperser van de De Molletjes, is dement verklaard. Zijn advocaat, Paul Emmelot, wilde woensdag in Pauw doen geloven dat zijn cliënt een buitengewoon nobel mens is: de afperssom zou hij hebben willen doneren aan een goed doel. Hij had immers een hoop leed gezien tijdens reizen door de wereld, en ja: dat doet iets met de menselijke geest.

Gek.

EenVandaag had een opmerkelijk verhaal over een andere verwarde man: Ernst Jansen Steur, de ex-neuroloog die zijn patiënten foutief de afschuwelijkste diagnoses stelde.

Geen zieke geest, maar hersenletsel. Dat nieuwe inzicht, drie weken vóór zijn hoger beroep, hadden zijn ex-vrouw en de verpleeghuisarts Metta de Noo onlangs opgedaan, vertelden ze in EenVandaag. De neuroloog had in 1990 een auto-ongeluk gehad, en was daarna langzaam veranderd. Bij een etentje stal hij een asbak uit het restaurant. Hij sprak soms 'je reinste lulkoek', aldus De Noo. Zijn IQ was gemeten op 96, waar voor neurologen 130 normaal is. Verslaggeefsters van EenVandaag had hij begroet met 'Zo. Daar hebben we de hoeren van de commercie', vertelde redactrice Fannie Tijmstra.

Helder: een 'frontaalsyndroom'. Als de rechter het tenminste geloven wil.

Waar zit het aan- en uitknopje van ons brein? Dat werd dezelfde avond helder (zijn stopwoordje) uitgelegd door Erik Scherder, hoogleraar klinische psychologie en bewezen pretperformer. In DWDD University - samen met De ijzeren eeuw (NTR) momenteel hét bewijs dat inhoudelijke televisie op een prettig tijdstip het beste idee is voor publieke omroep - liet hij glazen hersenen uit zijn handen vallen en sprong hij over stoelen. Onderwijl doceerde hij op aanstekelijke wijze over het menselijk brein, de schors, de stam en de thalamus: een wonder van 100 miljard zenuwcellen ('Senuwzellen'), verbonden door kilometers lange banen.

Een wonder dat het zo vaak goed gaat, maar soms gaat het dus fout. Dat verwarde man Luis Suárez een stukje oor afbeet tijdens het WK, lag natuurlijk aan de chronische stress waaraan hij leed. Ofwel de frontale lob, die ontremd was geraakt, waardoor je 'op hersenstamniveau' gaat leven. En in die stam zit ook de generator van het kauwvermogen, kopte Scherder in.

Toevallig kwam het college op een Brit die een zwaar auto-ongeluk had gehad en figureerde in de Channel 4-documentaire A stranger in the family. Het ongeluk had zijn persoonlijkheid veranderd: om het uur werd hij een ander, die schreeuwend en vloekend zijn naasten bejegende. Het raakte Scherders hart, en het was inderdaad verbijsterend om te zien.

Als de verdedigers van Jansen Steur ze een beetje op een rijtje hebben, moeten ze vandaag even bellen met Erik Scherder. Helder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden