Meerderheid Kamer bejubelt correctief referendum - maar kans van slagen onzeker

Woensdagavond tekende zich in de Tweede Kamer een meerderheid af voor een correctief referendum. In de huidige samenstelling haalt het voorstel echter nog geen tweederde meerderheid. Hoe liggen de verhoudingen?

Hans Wiegel hield in 1999 het correctief referendum in de Senaat tegen. Beeld anp

Anders dan bij het voorstel voor een raadgevend referendum - dat in februari werd aangenomen door de Kamer - is voor een correctief referendum een wijziging van de grondwet nodig. Dat betekent dat als het parlement nu met het voorstel instemt, het na de volgende verkiezingen nog eens ter stemming moet worden gebracht in beide Kamers. Volgens het huidige schema wordt dat 2018 en dan is zelfs een tweederde meerderheid vereist.

Voor zo'n gekwalificeerde meerderheid lijkt nu nog geen basis te bestaan, zo bleek ook woensdagavond in het debat. Wel is de nu vereiste meerderheid van de helft plus 1 gegarandeerd. Alleen VVD, CDA en SGP (samen 57 zetels) zijn principieel tegen een volksraadpleging waarbij burgers een wet kunnen tegenhouden. Zo zei CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg dat een correctief referendum 'ondermijnend kan zijn voor het parlement'. 'Het verzwakt de positie van de volksvertegenwoordiging en is een signaal dat wij niet langer in staat zijn om de belangen van onze samenleving op een correcte en zorgvuldige wijze tegen elkaar af te wegen.' En volgens SGP'er Roelof Bisschop zijn het referendum en de parlementaire democratie tegengesteld aan elkaar. VVD-Kamerlid Joost Taverne betoogde dat het referendum afbreuk doet aan de uitslag van verkiezingen en daarom 'niet echt democratisch' is.

Drempels
De overige aanwezige fracties (PvdA, D66, PVV, SP, ChristenUnie en GroenLinks, samen 89 zetels) lieten weten voor het voorstel te kunnen stemmen. Voordat het zover is, moeten de indieners nog wel duidelijkheid geven over de voorwaarden voor het referendum. Niet alle partijen willen dat het referendum ook over de grondwet, begroting of Europese verdragen mag gaan. Het is dus nog ongewis of een correctief referendum de weg bereidt voor een nieuw referendum over Europa, zoals dat in 2005 gehouden werd.

D66'er Steven van Weyenberg noemde het referendum een 'correctie op de democratie' die de betrokkenheid van burgers kan versterken. 'De voortschrijdende emancipatie van burgers, maakt dat alleen maar extra belangrijk.' Dat vond ook Manon Fokke van de PvdA. 'Er is niets mis mee als de samenleving bij tijd en wijle zelf rechtstreeks laat horen hoe ze over een bepaald onderwerp denkt. Dit tast onze legitimiteit en ons primaat niet aan.

PVV'er Martin Bosma zei op zijn beurt te geloven in de wisdom of the crowd. 'Ik geloof niet zo dat de wijsheid ligt bij die 150 mensen hier in Den Haag. Ik ben er veel meer van overtuigd dat er veel zinnigere dingen uitkomen als je naar het volk luistert.' En de SP zei het belangrijk te vinden dat bestuurders kunnen worden teruggefloten als ze burgers 'teleurstellen'. GroenLinks en ChristenUnie lieten blijken enthousiast te zijn over het voorstel, maar wel veel vragen te hebben over de drempels. De indieners moeten hier binnenkort antwoord op geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden