Meer vrouwen in tv-programma's

De top van de Publieke Omroep eist dat er meer deskundige vrouwen te zien zijn bij beeldbepalende programma's. Hilversum gaat zoeken, de Volkskrant doet alvast een voorstel.

HILVERSUM - De Publieke Omroep wil meer vrouwen in beeldbepalende nieuws- en praatprogramma's zoals Pauw & Witteman, De Wereld Draait Door, Nieuwsuur en het NOS Journaal. Daarom wordt een groslijst opgesteld van vrouwen die door hun expertise, spreekvaardigheid en positie geschikt zijn en die zelf ook wel op de televisie willen. Nu is slechts eenderde van degenen die sprekend in beeld komen vrouw.


'Dat is te weinig', zegt Shula Rijxman, bestuurder van de NPO, de overkoepelende organisatie van de Publieke Omroep. De Publieke Omroep moet volgens de prestatieovereenkomst met de overheid in de programma's een afspiegeling zijn van de samenleving. Strikt genomen zou daarom op de drie publieke netten de helft van alle gasten vrouw moeten zijn, maar zover wil Rijxman niet gaan. Wel moet er een 'merkbare verbetering' te zien zijn.


Rijxman: 'Dus ik ben niet tevreden als volgend jaar in nieuws- en opinieprogramma's 33,5 procent vrouw is, in plaats van de 33 van nu. Dan moet er meer gebeuren. Want zolang de experts, columnisten en anderen op tv voor het overgrote deel mannen zijn, laten we geen evenwichtig beeld van Nederland zien.'


BBC

De aanpak is gebaseerd op een methode van de BBC, die eerder al gericht op zoek ging naar goede vrouwen voor prominente programma's. Volgens Rijxman hebben de redacties van diverse programma's hun medewerking al toegezegd, zoals het NOS Journaal, De Wereld Draait Door,Nieuwsuur,EenVandaag, Altijd Wat en Debat op 2.


Vooral op het gebied van financiën en economie, technologie en innovatie, wonen en duurzaamheid voeren mannen op televisie het woord, vaak omdat geschikte vrouwen niet op tijd worden gevonden.


De NPO is daarom al op zoek naar vrouwelijke analisten, experts en topbestuurders. Het opstellen van een groslijst gebeurt in samenwerking met onder meer Women Inc., een organisatie die streeft naar meer vrouwen op belangrijke posities. De redacties van de programma's kunnen uit die groslijst vervolgens hun eigen gasten selecteren.


Door het nog steeds beperkte aantal topvrouwen in Nederland, is de missie niet eenvoudig. Van de hoogleraren is nog geen 15 procent vrouw, bij de topambtenaren is het een kwart en in de top van het bedrijfsleven maar net 10 procent. Rijxman: 'Mirjam Sijmons van de ANWB-directie bijvoorbeeld is heel goed. Maar als daar iets aan de hand is, zie je de baas zelf, Guido van Woerkom. En Caroline Princen zit wel in de top van ABN Amro, maar Gerrit Zalm blijft het gezicht.'


Vrouwelijke gasten moeten geschikt zijn voor tv. Rijxman: 'Deze programma's willen sprankelende vrouwen die zich uit durven te spreken. Die zijn er ook voldoende, ook al worden vrouwen met een duidelijke mening soms bitcherig gevonden.'


'We horen van de redacties dat vrouwen vaak even bedenktijd willen als ze worden benaderd. In de tussentijd hebben dan al twee of drie mannelijke kandidaten ja gezegd', aldus Rijxman. 'Wat niet betekent dat enige voorzichtigheid verkeerd is. Belangrijke programma's betekenen veel glamour, maar het afbreukrisico is ook hoog, vooral bij liveprogramma's. Als het niet goed gaat, kan het heel vervelend zijn.'


Nog een complicerende factor: het uiterlijk. 'De kijker blijkt volgens onderzoek bij vrouwelijke gasten op prijs te stellen dat ze er leuk uitzien. Dat schijnt te helpen', zegt Rijxman. Gezien alle eisen zal menig vrouw nog eens goed nadenken of ze wel zo nodig op de buis moet, erkent Rijxman. 'Maar sommige mannen willen ook niet op tv.'


ALEXANDER KLöPPING VS IONICA SMEETS

Wiskundemeisje Ionica Smeets - haar excentrieke voornaam heeft ze in ieder geval mee - zat 6 februari voor het eerst bij Pauw & Witteman om te praten over het grootste en nieuwste priemgetal. Een heel lang getal waar je heel kort over zou kunnen zijn. Niet Smeets, die enthousiasmerend en geestig vertelde en op Twitter een keur aan positieve reacties losmaakte. Dit smaakt naar meer, zo was de teneur. Naast wiskundemeisje is Smeets ook gadgetvrouw, van de Volkskrant, en zo is ze de ideale kandidaat om technerd Alexander Klöpping af te lossen.


MATHIJS BOUMAN VS SANDRA PHLIPPEN

Ze is hoofdredacteur van gerenommeerd vakblad Economische Statistische Berichten, oprichter van het weblog economie.nl, waarop vooraanstaande economen met elkaar in debat gaan, en kan met haar 34 jaar een verademing zijn in vergelijking met media-economen als Mathijs Bouman, Sweder van Wijnbergen, Sylvester Eijffinger en Ewald Engelen. Econome Sandra Phlippen is genuanceerd en bescheiden. We mogen voor haar hopen dat na de triple ook de quadruple dip Nederland aandoet. Geen betere tijden voor economen dan recessiejaren.


JACK DE VRIES VS SAAR VAN BUEREN

Ze was de persvoorlichter in wat misschien wel de opmerkelijkste politieke comeback in de parlementaire geschiedenis was. Diederik Samsom leek kansloos bij aanvang van de campagne, maar de PvdA haalde uiteindelijk 38 zetels. Saar van Bueren week wekenlang niet van Samsoms zijde. Haar wordt een groot aandeel in zijn zegetocht toegedicht. Spindoctor lijkt dan ook een betere benaming. Tot nu toe treden alleen mannen als spindoctor op in praatprogramma's: Jack de Vries, Kay van der Linde, eventueel Dig Istha. Van Bueren zou tussen hen niet misstaan. En als oud-voorlichter van Ajax kan ze ook nog eens over voetbal meepraten.


JAN MULDER VS GERDI VERBEET

Toegegeven, ze is nauwelijks een ontdekking te noemen. Sinds haar afscheid als Kamervoorzitter in september schoof mevrouw Verbeet, zoals Matthijs van Nieuwkerk haar blijft noemen, al vier keer aan bij De Wereld Draait Door. Ter vergelijking: Jan Mulder verscheen in dezelfde periode 30 keer in het praatprogramma. Als Verbeet optreedt als tafeldame ontstaat er een zeldzame warmte thuis en in de studio. Eigenlijk zegt ze niets bijzonders. De laatste twee keer dat ze het programma mocht openen, feliciteerde ze Van Nieuwkerk met zijn verkiezing tot omroepman van het jaar en - recht de camera inkijkend - haar kleindochter met haar 5de verjaardag. Niemand anders die daarmee wegkomt.


JORT KELDER VS CéCILE NARINX

Jort heeft een eigen stijl, zou je kunnen zeggen. En hij had een eigen blad, een glossy voor zakenmannen. Jort schuwt de confrontatie niet en komt vaak geestig uit de hoek. Wie echter nog meer verstand van stijl heeft, en nog steeds haar eigen blad (ELLE), en een vileine pen weet te combineren met scherpe opmerkingen, is Cécile Narinx. Geen aanprijzing zo'n dooddoener als on-Nederlands, maar dat is ze wel, van een internationale allure. Die moet vaker op de buis dus en net als Jort over van alles en nog wat praten. Als ze dat wil, tenminste.


PAUW & WITTEMAN: NEE

Bij de programma's die meedoen ontbreekt Pauw & Witteman. Het programma steunt het initiatief wel. De eindredacteur heeft de Publieke Omroep echter laten weten dat de redactie al veel tijd steekt in het zoeken en vinden van geschikte vrouwen. Naast het verzorgen van alle uitzendingen is er te weinig tijd om aan het project deel te nemen, aldus de redactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden