NieuwsCoronavirus

Meer sterfgevallen coronavirus, blijkt uit nieuwe cijfers verzameld door huisartsen

Nederlandse huisartsen melden 764 sterfgevallen van het coronavirus die nog niet bekend waren in de statistieken van het RIVM, dat tot nu toe 4.289 doden telt. Het gaat om patiënten die niet getest zijn maar bij wie een sterke klinische verdenking van het virus bestaat.

Drukte bij een kistenmaker in het Gelderse Gendringen.Beeld Barcroft Media via Getty Images

Dat blijkt uit een nieuw meldingssysteem van het Consortium Huisartsgeneeskunde en ZorgDomein dat inmiddels een week in de lucht is. Huisartsen kunnen hier coronaverdenkingen bij kwetsbare patiënten melden. De gegevens bieden zicht op het aantal mensen dat buiten het ziekenhuis overlijdt aan het coronavirus. Daarnaast zijn er waarschijnlijk ook al mensen aan het virus overleden voordat de eerste dode werd gemeld door het RIVM op 6 maart.

In totaal melden de artsen 1.396 sterfgevallen. Hiervan zijn er 632 getest en komen daarmee voor in de data van het RIVM. Daarnaast melden de artsen 764 niet-geteste patiënten die vrijwel zeker aan het virus zijn overleden. Van hen overleed 45 procent thuis en 44 procent in een verzorgingstehuis. De periode tussen beginnende klachten en overlijden was gemiddeld acht dagen. Daarnaast maken de huisartsen melding van 757 intensieve zorgtrajecten. Het RIVM liet in eerdere reactie al weten blij te zijn met de aanvullende cijfers.

Door het relatief kleinschalige testbeleid in Nederland valt moeilijk vast te stellen hoeveel mensen er aan het coronavirus overlijden. Het CBS publiceert sinds enkele weken gegevens van de oversterfte: het aantal mensen dat meer overlijdt dan gemiddeld. Vorige week waren dat bijvoorbeeld 1.450 mensen. Gegevens als het huisartsenproject helpen bij het verder invullen van de puzzel.

Een belangrijk verschil met de cijfers van het CBS is dat aan deze meldingen een afweging van een arts voorafgaat. Er kan dus met meer zekerheid gezegd worden dat het daadwerkelijk om het coronavirus gaat, zegt Jochen Cals, die als huisarts en hoogleraar in Maastricht een van de projectleiders is.

In totaal hebben huisartsen 2.157 meldingen gedaan in het systeem, waarbij ze ook met terugwerkende kracht gegevens konden invullen. Landelijk heeft twintig procent van de praktijken hier gebruik van gemaakt. Dat lijkt niet veel, toch is Cals positief: ‘Het aantal huisartsen dat meldingen doet, groeit. Daarnaast zie je meer huisartsenpraktijken, zo tussen de dertig en veertig procent, in gebieden die zwaarder door het coronavirus zijn getroffen.’ Voornamelijk in Noord-Brabant en Limburg. Bovendien moeten we ons niet blindstaren op de gegevens van deze eerste week, zegt Cals. ‘Deze data vormen een levend document en we verwachten dan ook steeds meer te weten te komen.’

Naast de kille cijfers biedt dit onderzoek ook andere nieuwe inzichten. ‘We hebben nu een veel beter beeld van patiënten die ervoor kiezen om niet naar het ziekenhuis te gaan. We krijgen nu inzicht in de zorgvuldige afwegingen die daarbij spelen en de zorg die de artsen verlenen.’

Verder bevatten de meldingen zes mensen die waarschijnlijk al aan het coronavirus waren overleden voordat de eerste geteste coronadode werd gemeld. ‘Destijds was het onduidelijk waarom een patiënt zo snel met lage zuurstofwaardes overleed. Maar met de kennis van nu denkt een arts: dat was covid-19’, zegt Cals.

Tot slot wordt aan artsen gevraagd of ze een gebrek aan beschermingsmiddelen ervaren. Dat is bij slechts drie procent het geval. Maar bij thuiszorg en voor mantelzorgers lopen de tekorten snel op: respectievelijk tien en 25 procent ervaart een gebrek. ‘Een kwart vind ik wel echt veel,’ zegt Cals, ‘vooral als je erover nadenkt dat deze mensen soms niet naar het ziekenhuis gaan om dicht bij hun familie te kunnen blijven.’

Lees  verder

Hoe dodelijk is het coronavirus? Dit zeggen de cijfers
Het is een confronterend onderwerp: 
hoe dodelijk is het coronavirus eigenlijk? Wie voorbij de emotie naar de cijfers kijkt, kan – hoe voorzichtig – ook een aantal conclusies trekken.

Beter beeld van virus in Nederland
We krijgen ook steeds beter inzicht in de cijfers. Het RIVM houdt de cijfers bij van de besmettingen en doden die positief zijn getest op het coronavirus. Het CBS publiceert inmiddels ook wekelijks de cijfers van de oversterfte in Nederland. En op 13 april kondigde het Consortium Huisartsgeneeskunde aan met behulp van artsen ook niet-geteste coronapatiënten en -sterfgevallen te gaan registreren.

Zijn we misschien te voorzichtig?
De sluiting van de scholen heeft nauwelijks bijgedragen aan het terugdringen van corona, liet het kabinet deze week doorschemeren. En dan was het virus ook nog eens al op zijn retour toen we de horeca en de kappers sloten. Hebben we soms maatregelen tevéél genomen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden