Meer Silicon Valley in Wolfsburg moet Volkswagen redden

Volkswagen heeft ruim twee maanden na het uitbreken van het dieselschandaal een eerste toelichting gegeven op het onderzoek naar de uitstootfraude. Het autoconcern zegt volledig openheid van zaken te willen geven, maar veel vragen zijn voorlopig nog onbeantwoord.

Volkswagen directeur Matthias Müller Beeld afp

De verantwoordelijken

De hamvraag in het schandaal met sjoemelsoftware werd gisteren in VW's thuisbasis Wolfsburg niet beantwoord: wie zijn de verantwoordelijken? Kort na het uitbreken van dieselgate heeft VW negen hoge managers geschorst ('freigestellt'), van wie enkelen inmiddels definitief zijn opgestapt. Een van hen is Ulrich Hackenberg, een van de meest vooraanstaande constructeurs van het concern, die eerder was geschorst en vorige week ontslag nam. Hackenberg wordt genoemd als een van de hoofdverdachten.

Maar Volkswagen houdt de kaken stijf op elkaar en wil niet zeggen welke medewerkers betrokken zijn geweest bij de fraude. Volgens de nieuwe topman Matthias Müller gaat het om 'een overzichtelijke groep' mensen. President-commissaris Hans Dieter Pötsch weigert de schandpaal klaar te zetten zolang er volgens hem geen overtuigend bewijs is gevonden tegen de betrokkenen. 'De verantwoordelijken zullen worden gestraft. Maar zorgvuldigheid gaat vóór snelheid.'

De reden dat het langer duurt voor er duidelijkheid is over de verantwoordelijken, is dat het speurwerk dat VW laat uitvoeren door advocatenfirma Jones Day veel omvangrijker blijkt dan eerst gedacht. De forensisch experts van Jones Day moeten 102 terabyte aan data doorploeteren in e-mails, op ruim 1.500 laptops, smartphones, harde schijven en geheugensticks. De data wordt verzameld bij 350 VW-medewerkers, die niet allemaal verdacht zijn, aldus de concernleiding. Half april zullen alle gegevens zijn doorgevlooid, denkt VW nu.

Dieselschandaal

Volkswagen heeft de uitstoot van miljoenen dieselauto’s gemanipuleerd met verboden software. Deze herkent omstandigheden als een auto aan een uitstoottest wordt onderworpen, waardoor de uitstoot van schadelijke stikstofoxiden omlaag gaat en de auto de norm haalt. In de praktijk wordt het systeem uitgeschakeld, waardoor de uitstoot de norm vele malen overschrijdt. De reden om dit te doen was in eerste instantie om meer vermogen te krijgen en de kans op storingen te verkleinen. Later werd de illegale techniek toegepast om de toevoeging AdBlue uit te sparen, zodat de tank met deze reinigende vloeistof tussen twee beurten niet bijgevuld hoefde te worden. De fraude kwam in de Verenigde Staten aan het licht en al snel bleek VW miljoenen motoren van de sjoemelsoftware te hebben voorzien, waardoor het concern in grote problemen raakte.

Ulrich Hackenberg, een van de meest vooraanstaande constructeurs, die vorige week ontslag nam. Beeld epa

De klanten

Voor Europese auto's met een sjoemeldiesel kondigde Volkswagen gisteren aan een oplossing te hebben. Het gros van deze motoren, de 1.2 en 2.0 litermotoren, kan worden hersteld met een softwareupdate, aldus VW. Dit vergt een halfuurtje werk, en de kosten voor het concern zijn 'beheersbaar en beperkt'. De Duitse transporttoezichthouder Kraftfahrtbundesambt heeft zijn goedkeuring verleend aan de oplossing. Motoren die voorzien zijn van de update, zullen daarna volgens de euro-5-norm presteren, 'zonder merkbaar vermogensverlies of hoger verbruik', aldus topman Müller gisteren.

Voor de 1.6-litermotor moet een aanpassing aan het inlaatsysteem worden gedaan, waardoor de dieselbrandstof preciezer gedoseerd kan worden, waardoor de uitstoot schoner wordt. Het herstel van deze diesels, waarvan er in Europa 3 miljoen zijn verkocht, vergt minder dan een uur tijd, aldus VW. Eerst zullen auto's worden teruggeroepen met motoren die met software verbeterd kunnen worden. Komend najaar zullen de 1.6-motoren volgen.

'Ons wordt gevraagd waarom we deze software niet meteen hebben gebruikt, als de oplossing zo eenvoudig is', zei Müller gisteren. 'De reden is dat we nu pas de technologische kennis hebben.' Bovendien zegt Müller dat de leiding niet op de hoogte was van het bestaan van de sjoemelsoftware. Men dacht naar eigen zeggen dat hun motoren al schoon waren.

Een veel groter probleem heeft VW in de Verenigde Staten, waar het schandaal uitbrak. Daar heeft het concern nog geen oplossing gevonden die de motoren schoon genoeg maakt om aan de strengere Amerikaanse normen te voldoen. Hoe Volkswagen de problemen in Amerika en Canada gaat oplossen, kan men nog niet zeggen. Het gaat om een half miljoen auto's.

Nieuwe topman bij Volkswagen: Matthias Müller Beeld afp

Het concern

De ontdekking van de fraude heeft een enorme deuk in het vertrouwen van klanten geslagen, zegt topman Müller. 'En we verkopen auto's op basis van vertrouwen.'

Als een van de redenen dat de fraude vergaand kon zijn, ziet de concernleiding de centralistische aansturing. Er werd te veel geprobeerd vanuit één plek alle bedrijfsonderdelen te bestieren, en dat leidde ertoe dat cruciale informatie de concerntop nooit bereikte. VW wil daarom een meer decentrale leiding en streeft een opener bedrijfscultuur na, waardoor onregelmatigheden eerder gemeld zullen worden. In de afgelopen twee maanden zijn zes van de tien leden in de top van het concern vervangen en zijn zeven van de dertien topmanagers van de afzonderlijke automerken vervangen.

Volkswagen wil meer ontvankelijk worden voor interne kritiek, meer openheid nastreven en meer samenwerking bereiken. Topman Müller zegt vanaf nu zijn kantoordeur open te laten staan, zodat iedereen kan binnen lopen. Hoe hij de bedrijfscultuur in de rest van het concern wil veranderen, kon hij nog niet vertellen. Het zal volgens hem tijd vergen. 'We willen meer Silicon Valley door Wolfsburg mengen', zei hij. Hoe? 'Ik zou zeggen: just do it.'

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden