Meer schadevergoeding mogelijk na misdrijf

Slachtoffers van misdrijven krijgen ruimere mogelijkheden om de schade te verhalen op de dader. Op 1 april treedt de zogeheten Wet Terwee in werking, die de positie van de benadeelde partij verbetert....

JOS SLATS

Van onze verslaggever

Jos Slats

DEN BOSCH

Nu moet de rechter bij het toekennen van schadevergoeding zich bjvoorbeeld nog houden aan een maximum van vijftienhonderd gulden. Die grens komt straks te vervallen.

Vooruitlopend op de landelijke invoering van de wet, is in de arrondissementen Den Bosch en Dordrecht anderhalf jaar geëxperimenteerd met de nieuwe regels. Het aantal zaken waarin de rechter bepaalde dat slachtoffers van misdrijven schadeloos moesten worden gesteld, is sindsdien aanzienlijk toegenomen, aldus coördinerend officier van justitie P. Bender.

De rechtbank in Den Bosch boog zich over enkele honderden gevallen, waarbij daders werden veroordeeld tot het betalen van in totaal zo'n 150 duizend gulden aan hun slachtoffers. In het merendeel van de gevallen betrof het bedragen van een paar honderd gulden. De hoogste schadevergoeding bedroeg ruim 5400 gulden.

De mogelijkheid om de schade van een misdrijf te verhalen op de dader bestaat al langer in het Nederlandse strafrecht. Slachtoffers kunnen zich als 'beledigde partij' voegen in een strafzaak en de rechter verzoeken om bijvoorbeeld een inbreker te veroordelen tot het vergoeden van een gestolen televisie.

Was behalve de televisie ook de videorecorder weggehaald, dan heeft het slachtoffer pech, want de rechter moet zich houden aan een limiet van vijftienhonderd gulden. De kantonrechter kan met de huidige wet zelfs niet verder gaan dan een schadevergoeding van zeshonderd gulden. Wie zich als beledigde partij in een zaak voegt, verspeelt bovendien de kans om de rest van de schade te verhalen in een civiele procedure tegen een dader.

Volgens de vice-president van de rechtbank in Den Bosch, B. Stoker-Klein, speelt het slachtoffer in het strafrecht al van oudsher een bijrol. 'De aandacht is voornamelijk gericht op de verdachte.' De Wet Terwee zal de positie van slachtoffers aanzienlijk verbeteren, denkt ze.

De wet voorziet niet alleen in hogere schadevergoedingen (rechters zijn straks niet meer gebonden aan een maximum bedrag), maar biedt ook betere garanties dat slachtoffers de toegekende bedragen ook ontvangen. Nu nog moeten ze zelf maar zien hoe ze het toegekende geld in handen krijgen. Vanaf 1 april wordt het Openbaar Ministerie belast met de incasso de toegewezen schadevergoeding.

Daders die weigeren te betalen, zullen worden aangehouden en krijgen vervangende hechtenis. 'Een verwarrende term in dit verband', vindt officier van justitie Bender, 'want het uitzitten van zo'n gevangenisstraf ontslaat een dader niet van de plicht te betalen.'

Stoker-Klein waarschuwt voor al te hooggespannen verwachtingen. 'We mogen er geen wonderen van verwachten. Niet alle schade zal worden vergoed, want veel daders - denk aan verslaafden - zijn niet in staat aan dergelijke verplichtingen te voldoen. Ik denk dat het belangrijk is om slachtoffers van misdrijven goed voor te lichten over de haken en ogen. We moeten voorkomen dat mensen die als slachtoffer toch al in een moeilijke positie zitten, nog meer gefrustreerd raken.'

Het is niet de bedoeling van de Wet Terwee dat de rechter er in alle gevallen aan te pas komt. De nieuwe wet beoogt slachtoffers en daders juist in een zo vroeg mogelijk stadium met elkaar in contact te brengen, om partijen zelf tot overeenstemming te laten komen. Dat kan door tussenkomst van bijvoorbeeld een bureau voor slachtofferhulp of de reclassering.

Ook met deze vorm van bemiddeling is geëxperimenteerd in de proef-arrondissementen Den Bosch en Dordrecht, maar de resultaten zijn niet erg hoopgevend. Zo poogde de Bossche reclassering in 233 zaken een verdachte van een misdrijf te bewegen tot het vergoeden van de schade. In maar negentien gevallen leidde die bemoeienis tot betaling aan het slachtoffer zonder dat de rechter eraan te pas hoefde te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden