Meer profiteren van een ontslagvergoeding

De gouden handdruk staat volop in de belangstelling nu een ontslag weer op de loer ligt. Wat te doen met het geld?...

De economische malaise werpt een donkere schaduw op de gouden handdruk. De buitensporige afkoopsommen voor topbestuurders krijgen een naar bijsmaakje als datzelfde bedrijf duizenden mensen zonder pardon op straat zet. Die duizenden gedupeerden kosten dat bedrijf eveneens bakken met geld, want de 'gewone' werknemer gaat in deze barre tijden ook met een fikse zilveren of koperen handdruk naar huis.

Jacques Schraven, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, riep begin deze week een nieuw kabinet op paal en perk te stellen aan de hoge ontslagkosten. Hij hekelt de strakke kantonrechtersformule die een 'te hoge bodem in de ontslagkosten' zou leggen. 'In de huidige laagconjunctuur werkt dit extra nadelig uit.'

Het aantal ontslagaanvragen steeg vorig jaar met liefst 30 procent, en ook dit jaar wordt een toename verwacht, maakte het ministerie van Sociale Zaken vorige week bekend. Werkgevers vroegen in 2002 voor 70.925 mensen ontslag aan bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Via de kantonrechter werden nog eens 68.331 ontbindingsverzoeken aangevraagd. In tenminste de helft van de gevallen is sprake van een zekere schadeloosstelling, variërend van pakweg tienduizend tot zo'n 300 duizend euro.

De hoogte van de gouden handdruk hangt af van diverse factoren zoals het aantal dienstjaren, de leeftijd van de werknemer, de reden van het ontslag en de verwijtbaarheid ervan. Meestal wordt gebruik gemaakt van de kantonrechtersformule die uitgaat van het aantal gewogen dienstjaren (a) x het bruto maandsalaris (b) x de correctiefactor c. Afhankelijk van de schuldvraag varieert deze van 0 (de werknemer is schuldig aan zijn ontslag) tot 2 (de werkgever is nalatig geweest). Bij reorganisaties komt de correctiefactor veelal neer op 1. Arbeidsrechtadvocaat Marcus Draaisma van het Amsterdamse kantoor Palthe Oberman wijst er op dat een sociaal plan soms niet meer dan een factor 0,2 biedt, omdat de financiële middelen gewoon ontbreken. 'Het alternatief is dan faillissement en helemaal geen schadevergoeding.'

Wat kunt u nu het best doen met een gouden handdruk?

Voor bedragen tot circa 20 duizend euro geldt het advies: direct afrekenen met de fiscus en het geld uitgeven aan een nieuwe auto, een wereldreis of het aflossen van een dure lening. Laat u niet verleiden door de wervende reclame van verzekeraars. Direct ingaande lijfrentes of een koopsompolis zijn simpelweg te duur voor de kleine man: 3 tot 10 procent van uw inleg blijft aan de strijkstok hangen en de rendementen zijn met zo'n 4,5 procent laag. De producten zijn inflexibel, het overlijdensrisico is niet volledig afgedekt en het fiscaal voordeel van belastinguitstel is vooral interessant voor wie nu in de hoogste belastingsschijven zit.

'De meeste mensen zijn niet gebaat bij een verzekeringsproduct', zegt ook Jan Andel, directeur van FNV Financieel Advies. 'Verzekeraars en tussenpersonen staan bij wijze van spreken al folders uit te delen bij de eerste informatiebijeenkomst over een sociaal plan. In praktijk adviseren we in zeker 50 tot 60 procent van de gevallen helemaal geen verzekeringspolis af te sluiten. Direct afrekenen met de Belastingdienst is vrijwel altijd gunstiger. Om belastingvoordeel te behalen, kun je ook overwegen de ontslagvergoeding te laten uitsmeren over een aantal jaren.'

De Gouden Handdruk Specialist uit Soest, marktleider op het gebied van onafhankelijke advisering, vindt vooral de inflexibiliteit een nadeel van verzekeringsproducten. 'In deze tijden is niets meer zeker', zegt adviseur Pim van Rijswijk. 'Iemand die vijf jaar geleden op straat werd gezet en voor zichzelf een glansrijke carrière in de IT voorzag, zit nu misschien met lege handen als hij destijds zijn ontslagvergoeding in een koopsom heeft gestort.'

Hij wijst verder op het lage rendement, het beperkte fiscaal voordeel voor lage inkomens en het slechte imago van verzekeraars. 'Men krijgt door alle negatieve publiciteit steeds meer oog voor de hoge kosten. Je bent zekerder van je geld als je het gewoon netto op een internetspaarrekening zet.'

Toch kan een lijfrenteverzekering soms een goede optie zijn. Als u het geld niet direct nodig heeft, kunt u hiermee wel uw pensioenaanvulling veiligstellen of ervoor zorgen dat u eerder met pensioen kunt gaan. U stelt de afrekening met de belasting uit tot het moment van uitkering - en u wellicht in een lagere belastingschijf valt - en in de tussentijd rendeert de bruto-inleg volledig - na aftrek van alle (ondoorzichtige) kosten.

Dankzij de tanende belangstelling voor verzekeringsproducten wint de zogeheten stamrecht-bv aan populariteit. Deze derde optie is - vanwege de hoge eenmalige kosten - pas interessant vanaf bedragen boven de 50 duizend à 70 duizend euro, maar biedt vele voordelen. Het belangrijkste voordeel is wel de hoge mate van flexibiliteit en inspraak. De (ex-) werknemer bepaalt als directeur-grootaandeelhouder van zijn eigen bv zelf het beleggingsbeleid en bespaart daarmee hoge verzekerings- en beheerskosten.

De stamrecht-bv is oorspronkelijk uitgedacht om ontslagen werknemers met de ontvangst van een ontslagvergoeding in staat te stellen een nieuw bestaan op te bouwen met een eigen onderneming. De door (ex-)werknemer en werkgever overeengekomen gouden handdruk (stamrecht) wordt als koopsom in de bv gestort en kan dus bruto renderen. 'De uitkering kun je zelf zodanig afstemmen dat je steeds binnen de grenzen van de belastingschijven blijft', legt Van Rijswijk uit.

Veel mensen haken echter af vanwege de rompslomp die het met zich meebrengt. Er moet een bv worden opgericht (kosten drie- tot vierduizend euro), waarvoor bovendien een privé-kapitaal van 18 duizend euro vereist is. Daarnaast moeten jaarlijks kosten worden gemaakt voor het uitbrengen van een verkorte jaarrekening.

Wie zelf geen verstand van beleggen heeft, moet het beheer bovendien uitbesteden aan een vermogensbeheerder of beleggingsfonds en maakt zo extra kosten. Het is dus vooral een goede optie voor actieve beleggers of ontslagen werknemers die toch van plan zijn een eigen bedrijf te starten. 'Die slaan hiermee twee vliegen in een klap', aldus Van Rijswijk.

Bent u niet van plan een nieuwe onderneming te beginnen maar wilt u wel profiteren van de voordelen van een stamrecht-bv, dan is er sinds kort een vierde optie. Het zogenoemde Goudenhanddrukfonds dat is ontwikkeld door Eric Kosters, vennoot bij De Jong & Laan accountants en belastingadviseurs, heeft wel de flexibiliteit van een stamrecht-bv maar niet de administratieve rompslomp en de hoge kosten. Het fonds is al interessant bij een gouden handdruk vanaf 30 duizend euro. 'Je creëert feitelijk een privé beleggingsfonds dat je naar eigen inzicht kunt inrichten, maar zonder de bijkomende kosten', legt Kosters uit.

Het Goudenhanddrukfonds is een fiscaal lichaam en geen rechtspersoon, waardoor de oprichtingskosten veel lager zijn dan die van een stamrecht-bv. Er is geen minimumkapitaal of notariële akte nodig en er zijn ook minder jaarlijkse verplichtingen. Er moet alleen aangifte worden gedaan voor de vennootschapsbelasting. Bijkomend voordeel van het fonds is dat het vermogen is veiliggesteld voor nabestaanden.

De door de Belastingdienst goedgekeurde constructie wordt nu nog alleen aangeboden door De Jong & Laan, maar er wordt naarstig gezocht naar partners. De accountants verzorgen het opstellen van de statuten en leggen het reglement ter goedkeuring voor aan de fiscus. De klant bepaalt zelf met welke bank of vermogensbeheerder hij in zee gaat om het kapitaal te (laten) beheren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden