Meer nareizigers dan asielzoekers

Voor het eerst maakten de drie diensten die waken over de vreemdelingenketen maandag op een gezamenlijke persconferentie hun jaarcijfers bekend. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) werken sinds de vluchtelingenpiek van 2015 nauwer samen. Later dit jaar worden hun hoofdkantoren onder een dak gehuisvest in Den Haag.

Schiphol: vader ziet na lange tijd zijn zoon weer, die al in Nederland was. Beeld Joost van den Broek / de Volkskrant

31.640 nieuwe aanvragen voor asiel

De totale instroom van asielzoekers liep terug van 58.880 in 2015 naar 31.640 vorig jaar. In de eerste drie maanden van dit jaar stabiliseerde het totaal aantal asielaanvragen zich op ruim 3 duizend per maand (1.200 eerste aanvragen, plus herhaalde verzoeken, plus in procedure genomen nareizigers). De belangrijkste herkomstlanden zijn Syrië, Eritrea en Albanië. Voor Albanezen geldt wat ook van toepassing is op migranten uit Servië, Kosovo, Marokko en Algerije die begin vorig jaar plots in groten getale kwamen: het zijn veilige landen en de meeste aanvragers waren eerder al in een ander Europees land. Op basis daarvan komen zij niet voor asiel in Nederland in aanmerking. Het inwilligingspercentage van verzoeken lag in 2016 daarom lager dan in 2015 (54 tegen 70 procent).

Opvallend in de cijfers van de IND is verder dat het aantal aanvragen om in Nederland te mogen studeren steeg (ruim 16 duizend personen kregen toestemming). De belangstelling om te naturaliseren tot Nederlander daalde juist licht (rond de 23 duizend personen).

31.800 aanvragen van familieleden

In 2016 dienden 36.840 mensen een aanvraag in om zich bij familieleden te mogen voegen die in Nederland zijn toegelaten. Van hen kregen 31.800 daarvoor toestemming, een aanmerkelijke stijging ten opzichte van 2015 (25.910). Deze 'nareizigers' krijgen op de ambassade in het land van herkomst een zogenoemde machtiging voorlopig verblijf (mvv), waarmee zij in afwachting van een definitieve status naar Nederland kunnen komen om in procedure te worden genomen. De meeste mvv's werden verstrekt aan personen uit Syrië en Eritrea. De IND hanteert als criterium dat zij moeten behoren tot het 'kerngezin' van de asielzoeker die al een status heeft gekregen.

Tijdens de persconferentie zei IND-directeur Rob van Lint dat op iedere asielzoeker die in Nederland een verblijfsstatus krijgt gemiddeld drie familieleden volgen. Dat verschilt volgens Van Lint per nationaliteit: Somaliërs bijvoorbeeld, ook een forse asielcategorie, hebben gemiddeld genomen grotere gezinnen dan Syriërs.

De uitspraak dat er per asielzoeker drie nareizigers naar Nederland komen is later gecheckt door onze wetenschapsredactie. Dat bleek niet te kloppen: als je goed naar de cijfers kijkt, zijn het er aanzienlijk minder. Bekijk de factcheck in onderstaande video.

24.810 kansloze asielzoekers vertrokken

Dat op dit moment bijna de helft van de asielaanvragen in Nederland niet wordt gehonoreerd, geeft de Dienst Terugkeer en Vertrek handen vol werk. De dienst regelde vorig jaar het vertrek van 24.810 mensen die niet in Nederland welkom waren. Daarin zijn allerlei varianten: gedwongen uitzetting met behulp van Koninklijke Marechaussee of vreemdelingenpolitie, zelfstandig vertrek onder begeleiding, maar ook zelfstandig vertrek zonder toezicht. Tot die laatste categorie behoren 240 criminele vreemdelingen, vertelde algemeen directeur Jannita Robberse maandag. Zij kregen na het uitzitten van hun straf vertrek aangezegd, maar hun landen van herkomst weigerden mee te werken aan terugkeer. Waar zij nu verblijven, is onbekend.

Uitgeprocedeerde Iraakse asielzoekers worden in de nacht per charter uitgezet naar Irak. Een jongetje wordt gefouilleerd door de Koninklijke Marechaussee. Beeld Joost van den Broek

1.300 banen in de asielsector geschrapt

Dat de IND minder asielverzoeken te verwerken krijgt, betekent dat het COA minder opvangcapaciteit open hoeft te houden. Op dit moment is ongeveer de helft van de ruim 45 duizend opvangplekken niet bezet. COA-bestuursvoorzitter Gerard Bakker kondigde aan dat dit voor meer medewerkers verlies van werk zal betekenen dan de al eerder gemelde 1.300 mensen die hun (tijdelijke) baan kwijtraken.

Met een belangrijke taak is het COA overigens nog niet klaar: weliswaar zijn in samenwerking met gemeenten 40 duizend statushouders gehuisvest in geschikt bevonden woningen, maar nog altijd verblijven 9.500 toegelaten asielzoekers in azc's waar zij niet meer thuishoren.

Kampt het COA met krimp, de DT&V kan nog werknemers gebruiken. De twee diensten proberen waar mogelijk medewerkers te laten rouleren. Het COA wil flexibel blijven om niet te worden verrast door een eventuele nieuwe asielpiek in de toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden