Meer labels, meer probleemkinderen

Deskundigen op het terrein van gedragsproblematiek bij kinderen en jongeren zien genoeg mogelijkheden voor nader onderzoek, zoals minister Rouvoet zaterdag bepleitte, maar stellen zich eerst en vooral de vraag: hoe groot is het probleem werkelijk?...

Van onze verslaggever Robin Gerrits

Minister Rouvoet van Jeugd en Gezin sprak zaterdag in een interview met AD over de almaar groeiende druk die op kinderen ligt, wat zich uit in tal van gedragsproblemen. ‘Onze pubers zijn nog hetzelfde als vroeger, maar de sociale omgeving is veranderd.’

Volgens Roevoet spelen onder meer het toegenomen media- en internetgebruik, de geringere tijd die ouders – beiden werkend – hebben om hun kinderen structuur te bieden en de grote anonieme scholengemeenschappen een rol.

Dat het beroep op voorzieningen voor gedragsproblemen is toegenomen, staat niet ter discussie. Zowel het aantal kinderen op instellingen voor speciaal onderwijs, als dat van kinderen die met een rugzakje op gewone scholen extra begeleiding krijgen is fors gestegen.

Die groei komt bijna uitsluitend voor rekening van het zogenoemde cluster 4: ernstige gedragsstoornissen. Als gevolg hiervan begint zich het doembeeld af te tekenen van een groep jongeren die ondanks extra onderwijszorg, straks na de schooltijd levenslang in een Wajong-uitkering wordt opgesloten. Logisch dat Rouvoet de zaak aan de orde stelt, vindt men.

Maar zijn de problemen ook echt groter geworden? We kunnen heel moeilijk beoordelen of de druk op kinderen zodanig is gegroeid dat het tot gedragsproblemen leidt, zegt emeritus hoogleraar orthopedagogiek Kees van der Wolf, omdat we geen nulmeting hebben. ‘We weten niet hoe het 50 jaar geleden precies was.’

Volgens Kees van Rijswijk, orthopedagoog en lange tijd directeur van het Amsterdamse Pedologisch Instituut, speelt de beschikbaarheid van aparte potjes in elke geval een rol in de stijging. ‘Je ziet dat labels die je op kinderen drukt worden gehonoreerd. Als je er geen etiketje op plakt, levert het geen geld op.’

Een van de weinige grootschalige onderzoeken op dit terrein is in de jaren negentig in de VS gedaan. Daaruit blijkt juist dat de gedragsproblemen iets zijn afgenomen. Van der Wolf is er van overtuigd dat de kinderen met gedragsproblemen nu veel beter worden opgemerkt. ‘We hebben veel betere diagnostiek en opvangmogelijkheden.’

Hij vindt dat je niet nog meer moet investeren in de zorgkant van het onderwijs, maar juist in de kwaliteit van de docenten. ‘Een wiskundeleraar moet vooral heel goed wiskunde overdragen. Je moet niet doen alsof hij een halve therapeut is. Je moet bij kinderen het gevoel versterken dat ze van jou iets kunnen leren. Bij goede docenten spelen gedragsproblemen nauwelijks een rol.’

Grote scholengemeenschappen zijn daarbij niet het probleem, denken de specialisten. ‘Het is maar net hoe je een grote school organiseert. Als je die opdeelt in kleine units, merkt geen kind er wat van’, zegt Van Rijswijk.

Rouvoets stelling dat het overstelpende media-aanbod druk legt op de kinderen, kan Bamber Delver, directeur van de Kinderconsument, wel volgen. ‘De technische vaardigheden van kinderen worden wel gezien. Maar hun emotionele vaardigheden in de omgang met datzelfde internet worden nogal overschat.’ Ze worden snel als kleine volwassenen gezien, maar kunnen nog lang niet alles op waarde schatten.

Of het aan de drukte van bestaan ligt of aan iets anders, Van Rijswijk neemt wel een veranderde mentaliteit waar onder ouders. ‘Mensen willen altijd aardig zijn, zeggen ook tegen hun kinderen nooit nee. Als ik bij de Albert Heijn sta, jeuken mijn handen wel eens als ik dat gejengel hoor. Het ergste is: ze krijgen nog wat ze willen ook!’

Dat dit de bron van alle gedragsproblemen is, zal hij niet beweren, maar ‘minder vaak grenzen stellen verergert de problemen wel’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden