Meer geld naar scholen, minder naar de zorg

Het spel en de knikkers

Het is de tijd van terug- en vooruitkijken. Terugkijkend zie ik dat we in Nederland een indrukwekkende 'nazorg-economie' hebben gebouwd. Of misschien moet ik zeggen: een nazorgmaatschappij. Vooruitkijkend hoop ik dat we veel meer nadruk gaan leggen op een voorzorg-economie. Wat betekent dit?

Neem de brandweer. Het (belangrijkste) doel van de brandweer is het blussen van branden. Staat een huis in de fik, dan rukt de brandweer uit en beperkt door blussen de schade. Het aantal branden is de afgelopen decennia fors afgenomen, blijkt uit de brandweerdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Waren er in 1995 bijna 300 branden per 100 duizend inwoners, nu nog maar iets meer dan 200. Oorzaken: betere en veiligere huizen; betere en veiligere apparatuur in huis.

De brandweer is zo'n mooi voorbeeld om minstens vijf redenen. Ten eerste is het zonneklaar dat we niet zonder nazorg kunnen - als er brand is, moet er worden geblust. Ten tweede illustreert het voorbeeld dat voorkomen mogelijk is. Ten derde ligt de voorzorg in het branden-vraagstuk niet bij de brandweer maar in andere sectoren. In dit geval: de (ver)bouwsector en de producenten van spullen voor in huis. Ten vierde speelt de overheid hierbij een belangrijke rol als vaststeller van de bouw- en veiligheidsregels. Ten slotte: het voorbeeld illustreert het verleggen van geldstromen dat hiervoor nodig is. Van 'geld voor de brandweer' naar 'geld voor betere huizen en betere spullen'.

Mijn stelling is: dezelfde redeneertrant kan worden toegepast op andere vraagstukken. Behoud nazorg. Denk na over voorzorg. Kijk voor oplossingen over de schutting naar andere sectoren. Overheid: optreden. Verleg de geldstroom.

Ik pas de gedachte toe op de gezondheidszorg. We verspijkerden dit jaar 94 miljard euro aan nazorg, aan het blussen van branden. Mensen met een gezondheidsprobleem melden zich bij zorgaanbieders en die slaan, conform de regels van hun beroep, aan het dokteren, verplegen en ondersteunen. Edel werk, net als de brandweer. Maar gezondheidszorg gaat niet over mensen gezond houden, maar over het genezen (of verzorgen) van zieken.

Voorzorg? Dat zou hier dus moeten gaan om het voorkomen dat er brand uitbreekt, het voorkomen dat mensen ziek worden. Net als bij branden is dat deels onmogelijk. Maar gezondheid is wel degelijk sterk beïnvloedbaar door gedrag. Wat eet en drink ik? Hoeveel weeg ik? Hoeveel beweging krijg ik? Hoe ga ik om met mijn geestelijke welbevinden? De antwoorden op dit soort vragen geven we in Nederland zelf. Het zijn individuele keuzen.

Schutting? Voor het bevorderen van gezond gedrag kunnen we over de schutting van de zorgsector kijken. Naar onderwijs bijvoorbeeld. Een gezonde geest in een gezond lichaam, nietwaar? Drie keer per week gymmen (ook in het primair onderwijs). In het voortgezet onderwijs gezondheidsexamen doen, zowel in de theorie van eten en drinken als in de praktijk van het sporten.

Naar infrastructuur: ruimte en comfort voor fietser en wandelaar. Naar gebouwen (meer trap, minder lift). Naar sportclubs (meer fruit en water, minder frituur en bier). Naar kantoorinrichting (minder zitten, meer staan). Naar sociale woningbouw (beter onderhoud, meer isolatie, gezonder binnenklimaat). Naar bedrijfskantines (minder fauna, meer flora). Naar de levensmiddelenindustrie, supermarkten, horeca. Enzovoort.

Overheid? Me dunkt dat er nogal wat op te treden is.

Geldstromen? In dit verband het aardigst is natuurlijk: meer geld naar scholen, minder naar de zorg. Ook interessant: waarom is de ziektekostenverzekering verplicht en solidair gefinancierd, maar gezondheidsbevordering vrijblijvend en individueel bekostigd?

Pas deze trant van redeneren desgewenst zelf toe op andere onderwerpen. Erg leuk: sociale zekerheid.

Voorkomen is beter dan genezen. Ik wens ons in 2015 meer voorzorgeconomie.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.