Meer dwang achter behandeling van gestoorde zwervers

Het ministerie van Volksgezondheid werkt aan een regeling om zwervers met een psychiatrische stoornis te dwingen zich buiten de muren van een ziekenhuis te laten behandelen....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

Vooral jonge schizofrenen (mensen die aan wanen lijden en zich verwaarlozen) lopen door de wet Bijzondere Opnemingen Psychiatrische Ziekenhuizen (BOPZ), die in januari 1994 van kracht werd, het risico dat zij 'verkommeren en verloederen,' zo blijkt uit het gisteren gepresenteerde evaluatierapport over de BOPZ.

De BOPZ kent thans alleen de mogelijkheid van gedwongen opname in een psychiatrisch ziekenhuis. Ook is vrijwillige opname mogelijk, maar daartussen zit niets. Daarom pleit de evaluatiecommissie die haar rapport over de BOPZ aanbood aan de ministers Borst van Volksgezondheid en haar collega Sorgdrager van Justitie voor tussenmogelijkheden. De ambulante dwangbehandeling is een van de alternatieven.

Minister Borst en haar ambtenaren studeren al op een wijziging van de BOPZ die dat mogelijk maakt. Borst erkende dat de psychische gestoorde dak- en thuislozen door de BOPZ het risico lopen dat ze niet in een psychiatrisch ziekenhuis worden behandeld. Dat komt omdat door de BOPZ het recht op zelfbeschikking meer nadruk krijgt dan het risico dat een patiënt verkommert door zelfverwaarlozing.

De evaluatiecommissie vindt dat de BOPZ, die de rechtsbescherming moet waarborgen van patiënten die gedwongen worden opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis, een verpleeghuis of een zwakzinnigeninternaat, aan zijn doel beantwoordt. Maar tegelijkertijd somt ze een waslijst aan problemen op.

De invoering van de wet is slecht voorbereid: de hulpverleners en organisaties die met de BOPZ te maken zouden krijgen, werden slecht voorgelicht. Een betere informatie zou de invoering aanzienlijk hebben versoepeld. Daar kwam nog blij dat registratie van het aantal gedwongen opnames nauwelijks mogelijk is, doordat het automatiseringssysteem niet functioneert.

De BOPZ is zeer traag ingevoerd in verpleeghuizen en zwakzinnigeninternaten, instellingen die tevoren nooit te maken hadden met wettelijke regels voor het gedwongen opnemen van bewoners. De zogeheten indicatiecommissies die moeten nagaan of de bewoner zich wel of niet tegen opname verzet, weten nauwelijks wat er in de wet staat.

Ook is de terminologie van de wet, die spreekt over behandeling, niet erg toegesneden op de situatie in verpleeghuizen en internaten voor verstandelijk gehandicapten, waar niet zozeer sprake is van behandelen, als wel van verzorgen en verplegen. In de kinder- en jeugdpsychiatrie wordt de BOPZ nauwelijks nageleefd, in verslavingsklinieken helemaal niet.

Voorts blijken burgemeesters, die volgens de wet moeten beslissen of iemand gedwongen wordt opgenomen, die taak nogal eens te delegeren aan ambtenaren, wat in strijd is met de wet. Ook handelen tientallen gemeenten tegen de wet doordat zij werken met blanco machtigingsformulieren die tevoren door de burgemeester zijn ondertekend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.