nieuwsmisbruik

Meer dan kwart eerste contact bij misbruikgevallen via sociale media

Sociale media zoals Snapchat spelen een steeds grotere rol bij seksueel misbruik van jongeren tussen 11 en 15 jaar oud. Dat concludeert het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) na bestudering van 86 zedenzaken die in 2020 plaatsvonden.

null Beeld ANP
Beeld ANP

In iets meer dan een kwart van deze gevallen (27 procent) verloopt het eerste contact van de daders met de slachtoffers via digitale weg. Politie en expertisecentra op het gebied van seksueel geweld spreken over een zorgelijke ontwikkeling waar meer alertheid voor moet komen.

De cijfers van het NFI betekenen een ruime verdubbeling ten opzichte van 2018, toen sociale media in 11 procent van de zedenzaken met jeugdigen een rol speelde. In 2019 was dat in 20 procent van de zaken het geval. Ook het platform waarop daders contact zoeken met jeugdige slachtoffers is in de afgelopen twee jaar veranderd – waar dat eerst op Instagram gebeurde, vindt het contact nu voornamelijk plaats op Snapchat, waar gebruikers foto’s en video’s kunnen delen die slechts tijdelijk zichtbaar zijn.

‘In veel gevallen betreft het daders die een stuk ouder zijn dan het slachtoffer’ zegt forensisch arts Wouter Karst van het NFI. ‘Vaak begint het contact heel vriendelijk. Maar gaandeweg wordt het minder aangenaam en wordt het jeugdig slachtoffer bijvoorbeeld afgeperst om naaktfoto’s af te staan. Dat kan dan weer gebruikt worden om tot een fysieke afspraak te dwingen.’

Coronacrisis

Het NFI heeft nog geen duidelijke aanwijzing dat het online misbruik door de coronacrisis is toegenomen. Fier, een expertisecentrum op het gebied van seksueel geweld, ziet dat verband nadrukkelijk wel. Via een chatprogramma waarmee Fier online hulp biedt aan jonge slachtoffers van seksueel geweld, zag de hulporganisatie tijdens de eerste coronamaanden een verdriedubbeling van het aantal chats over online seksueel geweld en seksuele uitbuiting.

‘Dit is precies wat wij ook in de praktijk tegenkomen: kwetsbare jongeren die in een web terechtkomen van misbruik, uitbuiting en geweld’, zegt Johannes Dijkstra, projectleider digitale zorg bij Fier, over de cijfers van het NFI. ‘Een ontwikkeling die simpel te verklaren is: het leven van jongeren speelt zich voornamelijk online af, zéker nu tijdens corona.’

Beschuldigen van slachtoffers

Iva Bicanic van het Centrum Seksueel Geweld (CSG) herkent de toenemende kwetsbaarheid van jongeren die op sociale media wordt geïnitieerd en waarschuwt voor victim blaming – de schuld voor het misbruik bij de kinderen zelf leggen. ‘Als zoiets uitkomt, krijgt het kind of de puber heel vaak de schuld omdat die niet voorzichtig genoeg was. Maar die zitten zelf al vol zelfverwijten. Daar weten plegers heel handig gebruik van te maken. Ze weten de kinderen zo te manipuleren dat die zich verantwoordelijk voelen voor het gebeuren en hun mond houden.’

Ook de politie vindt het belangrijk dat kinderen en hun ouders leren alert te zijn op de risico’s. ‘Het leven van tieners speelt zich in toenemende mate online af. Contacten worden ook steeds vaker online gelegd’, zegt Lidewijde van Lier, specialist zedencriminaliteit bij de politie. ‘Zeker nu het leven zich in coronatijd nog meer online afspeelt. We onderstrepen zonder twijfel het belang om alert te zijn op online gedrag van kinderen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden