Meer BSE-gevallen, minder risico

2001 wordt voor Nederland het jaar van de gekke-koeienparadox. De komende maanden zullen meer BSE-gevallen worden gevonden. Tegelijkertijd is ons rundvlees nog nooit zo BSE-veilig geweest....

Sinds 2 januari worden alle geslachte runderen van dertig maanden en ouder op BSE getest voor ze naar de slager gaan. Daarmee is de kans dat er nog een gekke koe op iemands bord komt, vrijwel nihil. Het eerste BSE-vrije vlees ligt nu in de winkel.

Hierdoor is ook het risico dat mensen de variant van de ziekte Creutzfeldt-Jakob oplopen door het eten van met BSE besmette producten bijna uitgesloten. Overigens was dat risico in Nederland al jaren erg klein.

Bij ID-Lelystad, dat de tests uitvoert, is afgelopen weken hard gewerkt, zegt woordvoerster E. Balk. Vorig jaar deed het instituut twaalfduizend BSE-tests. 'Begin december kregen we van het ministerie van Landbouw de vraag of we er dit jaar een half miljoen konden doen.' In allerijl zijn acht laboratoria opgezet, waar 75 laboranten van zes uur 's morgens tot elf uur 's avonds tests uitvoeren.

De Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV) zorgt voor de monsters. Speciaal daarvoor zijn 90 mensen aangenomen die een opleiding hebben gehad van een week, zegt zegsman R. van der Steeg. 'De procedure is simpel. In het slachthuis wordt uit de kop van het dier met een soort lepel een stukje van de hersenstam geschraapt. Dat gaat met het oormerk in een potje naar Lelystad.'

De Centrale Organisatie voor de Vleessector (COV) is belast met de coördinatie. Lelystad kan dagelijks 2500 tests afwerken. Dat is krap aan, aldus directeur J. Ramekers. 'Om te voorkomen dat alle slachthuizen tegelijk komen, moeten ze een dag van tevoren bij ons aanmelden hoeveel ze willen doen. Wij wijzen aantallen toe.'

ID-Lelystad garandeert dat de uitslag binnen 36 uur binnen is. De hele procedure, inclusief test, kost 260 gulden per koe. De eerste drie maanden draagt het ministerie de kosten, daarna moet de sector het zelf betalen.

De eerste uitslagen waren tot nu toe negatief. Maar deskundigen rekenen erop dat de komende tijd meer BSE-gevallen worden gevonden, om de simpele reden dat er ook meer wordt getest. In Nederland zijn tot dusver acht BSE-koeien ontdekt, allemaal op de boerderij.

'Wij gaan ervan uit dat we er dit jaar enkele tientallen zullen vinden', zegt Balk van ID-Lelystad. Een redelijke schatting, vindtviroloog A. Osterhaus. 'In Zwitserland en Frankrijk hebben we gezien dat het aantal BSE-gevallen verdubbelt als je alles gaat testen.'

Als een monster positief is, wordt de koe apart gehouden in afwachting van een controletest die acht dagen duurt. De RVV traceert meteen de herkomst van het beest om snel maatregelen te kunnen nemen.

Overigens zal het aantal ziektegevallen snel afnemen, verwacht Osterhaus. Het BSE-gevaar is het grootst bij koeien die geboren zijn voor het verbod op diermeel in rundervoer in Nederland van kracht werd. Dat was in 1994. De gangbare slachtleeftijd van koeien ligt rond de vijf à zes jaar, dus de risicogroep wordt snel kleiner.

Het Productschap voor Vee en Vlees is niet bang dat onder de consument onrust uitbreekt als ineens veel nieuwe BSE-koeien opduiken. In Duitsland en Frankrijk wendde de consument zich massaal af van het rundvlees.

'Tot nu toe is het in Nederland erg meegevallen', aldus voorlichter H. Kats. 'De consumptie van rundvlees is niet gedaald, ook niet na de ontdekking van de laatste BSE-gevallen.'

Een vraag die velen zich zullen stellen is hoe veilig ons rundvlees was vóór januari 2001, toen niet alle runderen zijn getest. Waarschijnlijk is vorige jaren wel BSE-vlees op tafel gekomen.

Maar het risico dat iemand daar ziek van wordt, is miniem, zegt viroloog Osterhaus. De BSE-besmetting concentreert zich in delen als de hersenen en het ruggenmerg. Er is nog nooit BSE gevonden in vlees. 'In Engeland hebben ze eens extract van het spierweefsel van een BSE-koe ingespoten in de hersenen van een ander dier. Dat veroorzaakte geen besmetting. Dat is wat mij betreft wel de ultieme test.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden