Meer bezoek, meer zalen, meer hetzelfde

Peter van Bueren..

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Wéér een topjaar: de Nederlandse bioscoop trok dit jaar ruim 20 miljoen bezoekers, 1,1 miljoen meer dan in 1987. De stijging is vooral te danken aan een paar films: Titanic (3,5 miljoen bezoekers), Saving Private Ryan, Armageddon en Seven Years in Tibet. Deze tendens is al vele jaren zichtbaar.

Verder bewijzen de cijfers van gerenoveerde theaters en de 'multiplexen' dat de verbetering van de zalen een positief effect heeft en ook oudere filmliefhebbers weer terugbrengt in de bioscoop. In weerwil van de mythe dat 'het filmpubliek' bestaat uit jeugdigen tot twintig jaar wijst een NIPO-onderzoek uit dat de categorieën 20-30 jaar en 30-40 jaar allebei 23 procent, dus samen 46 procent van het totale bezoek uitmaken. De categorie ouder dan 40 jaar, levert nog eens 29 procent op. Meer dan de helft van het bioscoopbezoek (52 procent) is dus ouder dan 30 jaar.

Meer kansen voor kleinere films dus? Nee, het beleid van de exploitanten blijft zich richten op de paar blockbusters en de instant-successen. Nieuwe zalen vergen grote investeringen en het bedrijfsresultaat staat voorop. Pathé-directeur Nielsen 23 december in de Volkskrant: 'Onze bedrijfsvoering staat experimenten met arthouse-films niet toe.'

Hetzelfde Pathé dat rond het Rembrandtplein en in Amsterdam Zuid-Oost grote 'multiplexen' bouwt, sloot rond het Leidseplein Alhambra en Alfa (samen zes zalen) waar niet alleen maar ramsj draaide. Een paar maanden geleden zei Nielsen dat die films van Alhambra en Alfa natuurlijk in de bestaande theaters zouden blijven draaien, maar in de praktijk komt daarvan weinig terecht.

De uitbreiding van theaters houdt in dat kassuccesen in meerdere zalen te zien zullen zijn, niet dat kleinere films een kans krijgen. Jan van Dommelen, voorzitter van de NFC (Nederlandse Federatie voor de Cinematografie), de bond van het filmbedrijf, zegt dit in het eerder genoemde artikel.

Van Dommelen is de baas van Jochem's Theaters, dat samen met Minerva en Wolff buiten de Randstad 111 zalen exploiteert, 31 meer dan Pathé in de Randstad. En ook in de provincie wordt gebouwd om 'de commerciële succesfilms in meerder zalen tegelijk uit te brengen'.

Hoe meer zalen, hoe minder kans voor andere films dan de commerciële toppers. Goed voorbeeld is La vita è bella van Roberto Benigni, Europese film van het jaar, grote favoriet voor een Oscar en met al zijn humor en sentiment een echte jankfilm voor het grote publiek. Maar buiten de Randstad draait hij niet in de bioscoop, omdat de exploitanten deze 'arthousefilm' absoluut niet zien zitten, terwijl hij toch vorige week de Top Tien bereikte.

De filmhuizen varen wel bij dit beleid. Bij de 20miljoen bioscoopbezoekers komen nog ongeveer 1,1 miljoen mensen die in 1989 de niet-commerciële filmtheaters hebben bezocht. Deze theaters krijgen de overloop van films die in de commerciële bioscoop een plek behoren te krijgen. Het gevolg is, dat de nog kleinere films, de échte arthouse-films, het steeds moeilijker krijgen in de filmhuizen.

Het totale aanbod verschraalt dus. Dat daar wel publiek voor is, bewijzen de successen in de filmhuizen en de festivals. Voor sommige films is dat nog de enige plek waar ze vertoond worden. Dat is overal ter wereld merkbaar: festivals als groeiende vertoningscentra. Het aantal bezoeken op het festival in Rotterdam steeg vorig jaar naar 200 duizend en niets wijst erop dat dit aantal gaat dalen.

Deze groeimarkt laat het bioscoopbedrijf liggen. Ook al 'vergrijst' het bioscoopbezoek en zijn er steeds meer mensen die niet alleen voor het avondje uit, maar voor specifieke films naar de bioscoop gaan. Het marktonderzoek: 25 procent gaat voor het 'uitgaan', 68 procent voor een specifieke film. Maar toch wordt de keus steeds kleiner.

Dat maakt de exploitant de grote winnaar, niet de filmliefhebber. Voor 1998 wordt een omzet van 252 miljoen gulden verwacht, 20 miljoen meer dan in 1997.

Het Nederlandse bioscooppubliek mag straks weer de beste film van 1998 kiezen. Medewerkers van het bioscoopbedrijf kunnen dit ook via het bedrijfsblad Film. Hun keuze is beperkt, want in de categorieën beste, spannendste, ontroerendste en komische films (andere smaken tellen niet) is er telkens een keus uit drie films. De beste film wordt Titanic, Saving Private Ryan of The Truman Show.

Wij vragen traditiegetrouw de lezers van de Volkskrant ook wat zij de beste film van het afgelopen jaar vonden. Hierbij een nagenoeg complete lijst van films die in 1998 in première gingen. Lijstjes van maximaal tien films, plus de beste Nederlandse film, met opmerkingen van allerlei aard, zenden naar de filmredactie, per post, fax of e-mail. Uiterste inzenddatum 17 januari, uitslag in de Filmspecial van 22 januari. Voor enkele lezers liggen er bioscoopbonnen klaar.

Filmredactie de Volkskrant

Postbus 1002,

1000 BA

Amsterdam

fax 020-562 3481

e-mail Redactie@Volkskrant.NL

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden