Interview Datajournalist Mirjam Leunissen

Meer betalen bij de kapper dan een man? Discriminatie, vindt journalist Mirjam Leunissen

Eerst leek het onschuldig, de prijsverschillen tussen man en vrouw bij de meeste kappers. Maar naast journalist werd Mirjam Leunissen geleidelijk ook steeds meer activist. Want elf euro verschil voor een man en een vrouw met dezelfde haarlengte: ‘Dat is niet grappig.’

Journalist Mirjam Leunissen met haar #faircut t-shirt. Beeld Io Cooman

‘Ik dacht eerst nog: gebbetje, we maken even een leuke podcast over een vreemd fenomeen’, zegt journalist Mirjam Leunissen. Op de redactie maakte ze grappen over hoe kappers moeten bepalen of iemand man of vrouw is. ‘Ik zei: ‘Moet ik dan mijn broek laten zakken of zo?’’ Ze lacht.

Leunissen kwam een jaar geleden terug van de kapper, waar ze haar gebruikelijke korte kapsel liet knippen − het soort coupe dat een man ook zou kunnen hebben. Eenmaal thuis dacht ze aan het bedrag dat ze had afgerekend, dat zoals bij veel kapsalons hoger was dan het mannentarief, en vroeg zich af: waarom moet ik eigenlijk meer betalen?

Mogen kappers vrouwen meer laten betalen? Mirjam Leunissen en Rinkie Bartels onderzoeken in deze podcast het mysterie van deze prijskloof. Luister ook via Spotify of Apple Podcasts

‘Het was toen nog gewoon een vraag’, zegt Leunissen. ‘Ik heb veel vertrouwen in mensen, denk vaak dat ze vast een goede reden hebben om te doen wat ze doen.’ Misschien zat er een heel rationeel idee achter het prijsverschil, dacht ze, maar ze kon zelf niets bevredigends bedenken. Toen ze er op de redactie over begon, vond haar chef het een goed idee om er achteraan te gaan. ‘Ik dacht er niet eens aan dat het een serieuze misstand zou kunnen zijn. In het begin voelde ik me een zeurkous, van: waar doe je moeilijk over. Er zijn toch wel grotere problemen?’

Een jaar later staat er een podcast online, een verhaal in het V-katern van de krant, en Leunissen draagt deze ochtend een t-shirt waarop staat: #faircut. ‘Gemaakt door een vriendin van me’, zegt ze lachend. ‘Goed he?’ Het is de hashtag waarmee ze aandacht wil vragen voor de sekseongelijkheid in kappersprijzen. Gedurende het afgelopen jaar veranderde haar journalistieke nieuwsgierigheid in activisme. Want die prijsverschillen bij de kapper, concludeert ze na een onderzoek dat een jaar besloeg, ‘dat is dus echt discriminatie.’

Datajournalistiek

Ze besloot in het onderwerp te duiken toen ze ontdekte hoe wijdverspreid de prijsverschillen waren. Hier kwam haar expertise van pas: Leunissen is datajournalist. Normaal gesproken schrijft ze zelf geen artikelen, maar voor dit onderzoek maakte ze een uitstapje als verslaggever. ‘Ik bekeek steekproefsgewijs de prijslijsten van vijftig kapperszaken verspreid over Nederland, en ontdekte dat bij driekwart zo’n prijsverschil bestond bij een simpele knipbeurt. Toen wist ik: dit is iets structureels.’

Ze belde een heleboel kappers, die stuk voor stuk ongeveer hetzelfde onbevredigende antwoord gaven: voor vrouwen rekenen ze altijd meer tijd (maar om een eenvoudige mannenbehandeling vragen mocht ook niet), en ‘zo doen we het nu eenmaal’. Leunissen: ‘Terwijl de prijsverschillen enorm zijn! Bij één van de grote landelijke ketens kost knippen voor een man 35 euro en voor een vrouw met kort haar 46 euro, voor lang haar nog meer. Dat is niet grappig, zo’n groot verschil. Naarmate de kappers zichzelf steeds meer klem praatten omdat ze het niet konden uitleggen, ging het bij mij steeds meer leven; dit is gewoon niet terecht.’

Consumentenissue

Toch laaide het vuurtje pas echt op toen ze de woordvoerder van de brancheorganisatie van kappers sprak. Die legde alle verantwoordelijkheid bij de consument. ‘De woordvoerder zei: ‘De consument vindt het prijsverschil blijkbaar niet erg, we krijgen er nooit klachten over, het is geen issue’. En: ‘Het is niet aan ons om dit op te pakken, dat moet de consument doen.‘’  Ze kon heel goed praten, ik was eigenlijk onder de indruk. Ik ging er bijna in mee. Maar toen ik wegliep, realiseerde ik wat ze zei. En toen werd ik wel een beetje boos.’

Dus nu is ze ook activist. Dat was nog even schakelen. ‘Ik werk normaal gesproken met data, ik ben gewend om de feiten zonder oordeel te brengen.’ Het onderzoek voor de krant en de podcast heeft ze volgens de journalistieke principes uitgevoerd en gecheckt. Maar nu het af is, wil ze liefst dat haar werk ook een verschil maakt. ‘Dus ik heb er wel over nagedacht − waar trek ik de grens tussen pure journalistiek en activisme? In de krant houden we het activisme erbuiten, maar ik wil hier op persoonlijke titel toch aandacht voor vragen.’

Marije Randewijk, adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant, zegt dat hier een scheidslijn in is. ‘We zijn er om eventuele misstanden aan de kaak te stellen, maar beschrijven bij voorkeur zoveel mogelijk de feiten. Dan kunnen lezers zelf tot een oordeel komen. We zijn geen activistische krant. Dat is niet het doel.’

Leunissen en collega Rinkie Bartels trekken in de podcast wel de conclusie dat het om discriminatie gaat. Randewijk: ‘Dat is in opzet een vrijer en persoonlijker gesprek. In onze podcasts komt de persoonlijke beleving en mening van onze journalisten meer aan bod, waar we dat in de krant vermijden.’

Leunissen hoopt dat mensen zich bewuster worden van zulk onterecht sekseonderscheid en dat de kappersbranche zich achter haar oren gaat krabben over de prijzen. Het Meldpunt Discriminatie raadde haar aan om er melding van te maken bij het College voor de Rechten van de Mens. Dat is nog een optie, zegt ze, maar dan zou ze dat ook op persoonlijke titel doen.

Eerst afwachten of #faircut iets teweeg brengt. ‘De grote hoofdkantoren en de brancheorganisatie doen alsof het nu niet speelt − alsof het een probleem van de toekomst is. Maar het staat al 15 jaar zwart op wit in de wet gelijke behandeling: dit mag niet. Ik vind dat zij daar hun verantwoordelijkheid in moeten nemen.’

‘Hebben kappers een goede reden om mij meer te laten betalen dan een man, ondanks mijn korte koppie? Of zou het hetzelfde zijn als een bakker die het brood voor vrouwen duurder maakt? Of een schoonmaker die hogere tarieven voor mannelijke sloddervossen hanteert?’ Mirjam Leunissen ging voor de Volkskrant op zoek naar antwoorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden