Opinie

Meer banen, maar minder aantal gewerkte uren

Wat de toekomst ook mag brengen, 2015 hebben we dan toch maar mooi meegepakt. Een kleine 2 procent economische groei, breed gedragen door consumptie, export en investeringen, en krachtig herstel op de arbeidsmarkt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde donderdag dat het eind vorig jaar voor het eerst meer dan tien miljoen banen telde.

Kantoormedewerkers pauzeren dinsdag buiten aan de Zuidas in Amsterdam.Beeld ANP

Dit record vraagt om duiding. Dat er meer banen zijn wil niet zeggen dat we ook meer zijn gaan werken. In het dagelijks spraakgebruik maken we weinig onderscheid tussen banen, werkenden en werkgelegenheid. Maar als je iets onder de oppervlakte kijkt, blijken de verschillen groot. Kijk maar.

Begin bij de personen. Van de bijna 17 miljoen mensen in Nederland werkten er eind 2015 8,8 miljoen, als werknemer of als zelfstandige. Deze 8,8 miljoen mensen hadden samen 10 miljoen banen, het record in kwestie. Elke honderd werkenden vervullen dus 113 banen. Hoe dat kan? Er zijn mensen met meer dan één baan. De 8,8 miljoen werkenden met hun 10 miljoen banen werkten in totaal 12,5 miljard uur. Dat is gemiddeld 1.250 uur per jaar, grofweg 24 uur per baan per kalenderweek en 27 uur per werkende per kalenderweek.

Het patroon waarin deze grootheden (personen, banen, uren) zich ontwikkelen is al tijden hetzelfde: het aantal werkzame personen en het aantal banen nemen sneller toe dan het aantal gewerkte uren.

Voor de economie als geheel is het vooral belangrijk hoeveel uur er in totaal (voor geld) gewerkt wordt. Meer uren werken betekent - al het overige gelijk - een hoger inkomen.

En het aantal banen mag dan eind vorig jaar op recordniveau zijn gekomen, dit geldt beslist niet voor het aantal gewerkte uren. Het voorlopige record in gewerkte uren ligt in 2008, toen er met net iets minder dan tien miljoen banen door alle werkenden samen 250 miljoen uur meer werd gewerkt dan in 2015.

Vandaar: dat er meer banen zijn, wil niet zeggen dat we meer werken. Sterker: er zijn weliswaar meer banen, maar we werken minder dan in 2008.

Is dat erg?

Eerst maar eens zeggen van niet. Meer inkomen verhoogt onze welvaart, maar meer vrije tijd ook. Wie een inkomen van 100 verdient met 24 uur werken is - al het overige gelijk - beter af dan wie 100 verdient en 25 uur werkt.

Als dat gezegd is, kan daarna worden vastgesteld dat Nederland er lekker van zou opknappen als we erin zouden slagen het totaal aantal gewerkte uren te laten toenemen. Meer uren werken betekent meer inkomen, en dat is, afhankelijk van je politieke voorkeur, aan te wenden voor meer collectieve uitgaven, meer overdrachten of meer particuliere consumptie. Je kunt er, om eens wat te noemen, een energietransitie van betalen. Vluchtelingen van opvangen. De AOW van verhogen. Beter van eten en drinken. Schulden van aflossen.

Wie moet dan meer uren werken? Wie niet, zou ik willen zeggen. Geen land ter wereld waar zoveel in deeltijd wordt gewerkt als hier. Bijna geen land ter wereld waar een voltijdsbaan zo weinig uren per jaar telt. Om nog te zwijgen van het potentieel aan uren dat verscholen zit in de volwassenen die nu helemaal niet werken, al dan niet met uitkering.

Nederland, zou je kunnen zeggen, werkt op halve kracht. En ik vraag me wel eens af of we dat zelf wel doorhebben. Het zou natuurlijk kunnen zijn dat de oorzaak is dat we vrije tijd echt zo hogelijk waarderen. Maar mijn vermoeden is dat dit hooguit de helft van het verhaal is. De andere helft gaat over (fiscale) prikkels, rare cao's, sociale zekerheid, onderwijs en aangeleerde culturele normen.

Een banenrecord? Dat is een soort poedelprijs. Een eervolle vermelding. Een nominatie. De hoofdprijs is een urenrecord.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden