Meelopen en bek houden, anders kun je vertrekken

'De mensen die ik heb beschuldigd en beledigd, hebben veel macht, ze zijn zo rijk dat ze de beste advocaten kunnen inhuren....

Lastpakken, Nederland 1, 21.05 uur.

Hij is een van de personen in de Australische documentaire Nice guys finish last (Nederlandse vertaling: Lastpakken). De film vertelt het relaas van vijf mensen die in botsing kwamen met hun baas toen zij wantoestanden op het werk tegenkwamen en daar iets aan wilden veranderen.

Voor Agee begon de ellende met de lancering en ontploffing van het ruimteveer Challenger in januari 1986. Hij zat in de commissie die de oorzaak van de ramp moest onderzoeken. Toen hij kenbaar wilde maken dat NASA ernstige fouten had gemaakt met onder meer de stuwraketten, kwam hem dat duur te staan.

'De consequenties waren immoreel voor miljoenen mensen', vindt Agee. 'Het had niet genegeerd mogen worden.' En dus stapte hij naar de FBI met het verhaal dat het space-shuttle programma in handen was van mensen die slechts geïnteresseerd waren in dollars. Hij werd een undercover voor de FBI en nam onder meer gesprekken op. 'Ze hadden al het bewijs van de wereld: gesprekken en namen, maar er gebeurde niets.' Het FBI-onderzoek werd afgeblazen.

Voor Agee was het echter niet afgelopen. 's Nachts werd hij veelvuldig opgebeld zonder dat er iets werd gezegd, zijn gezin werd bedreigd, zijn telefoon afgetapt, zijn post opengemaakt en faxen die hij verstuurde, kwamen nooit aan. De FBI adviseerde hem een wapen te kopen. Zijn baan is hij kwijt en hij is inmiddels geëmigreerd naar Australië, maar nog altijd zit zijn voormalige werkgever hem dwars.

Agee: 'Ik heb drie jaar van mijn leven verprutst, ik heb mijn nek uitgestoken voor niets, want de verantwoordelijke mensen van Morton Thiokel (de leverancier van de stuwraketten) zitten nog steeds niet achter slot en grendel.'

Ook Inez Austin, technicus van een kerncentrale, had kritiek op haar werkgever. Zij moest een rapport schrijven waarin zij verklaarde dat de centrale in orde was. Zij weigerde. Dat hield in dat ze haar carrière verder wel kon vergeten. 'Ook dreigde ze mijn kleindochter te vermoorden en spraken dit in op mijn antwoordapparaat.' Vaak kreeg zij ongewenste bezoekjes. 'Wat ze bijvoorbeeld erg leuk vonden, was langskomen als we er niet waren. Ze gingen pas weg nadat ze alle deuren hadden opengegooid en alle lichten hadden aangedaan.'

Het blijkt voor de 'lastpakken' moeilijk om ander werk te vinden. Toen Glen Plumplee, controleur bij een oliepijpleiding, eindelijk iets had gevonden, kon hij binnen twee dagen weer verdwijnen omdat de oude werkgever zijn nieuwe baas had ingeseind dat Plumplee een whistleblower (informant) was waar hij zich beter niet mee in kon laten.

Slechts voor één persoon is er een beetje gerechtigheid in de schokkende documentaire. Hij krijgt een vertrouwelijke schaderegeling aangeboden.

De andere vier ondervinden nog steeds schadelijke gevolgen van hun eerlijkheid. Maar vooral treurig is het dat nothing happens to the bad guys.

Ellen van den Boomgaard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.