AnalyseSurveillancesoftware

Meekijksoftware voor tentamens moet privacyproof zijn, is dat wel realistisch?

Tentamens op de Universiteit van Tilburg in de oude situatie. Willen tentamens thuis worden afgelegd, dan moet de docent kunnen controleren dat er niet wordt gespiekt.Beeld ANP

Minister Van Engelshoven stelt één voorwaarde aan de surveillancesoftware die onderwijsinstellingen, voornamelijk universiteiten, voor tentamens willen implementeren: ‘AVG-proof’. Hoe realistisch is dat?

Een petitie van bezorgde studenten van Tilburg University over surveillancesoftware bij online tentamens werd al meer dan 4.500 keer ondertekend, waardoor minister Van Engelshoven woensdag in de Tweede Kamer in de verdediging moest. De software is volgens studenten een ontoelaatbare inbreuk van hun privacy, omdat een gespecialiseerd bedrijf – mogelijk Amerikaans – via de webcam een kijkje krijgt in de huiskamer van de student. ‘Wij hebben niet het idee dat de instellingen hiermee op een zorgvuldige manier omgaan’, zei Alex Tess Rutten, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), eerder tegen De Volkskrant.

Minister Ingrid Van Engelshoven, ‘persoonlijk geen softwaredeskundige’, geeft universiteiten toestemming om in zee te gaan met de aanbieders van surveillancesoftware, proctorbedrijven genoemd. ‘Alles moet op alles worden gezet om vertraging tegen te gaan’, zei zij in het onderwijsoverleg. Wel stelt zij één harde voorwaarde: de software moet ‘AVG-proof’ zijn. Ofwel: in lijn met de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de Nederlandse datawet gebaseerd op Europese richtlijnen.

Of een programma hieraan voldoet, is lastig na te gaan. Grote aanbieders als Proctorio en RPNow komen uit de Verenigde Staten. Een softwarebedrijf mag alleen binnen Europa werken als het zich aan EU-wetgeving houdt, maar juist bij Amerikaanse bedrijven zit er een maas in de wet. De EU en de VS hebben afspraken gemaakt die het makkelijker maken voor hen om de Europese markt te betreden. ‘Een bedrijf voldoet dan op papier aan de voorschriften van de AVG, maar in de praktijk aan voorschriften uit die gemaakte afspraken. Die zijn minder strikt’, zei Jan Smits, emeritus hoogleraar recht en techniek aan de Technische Universiteit Eindhoven, tegen De Volkskrant. De regeling ligt juridisch onder vuur.

AVG-proof?

Is het denkbaar dat deze bedrijven ‘AVG-proof’ zullen opereren?, vroeg D66-Kamerlid Paul van Meenen woensdag. Surf, de ict-organisatie die onderwijsinstellingen en minister Van Engelshoven adviseert bij de omslag naar digitaal onderwijs, erkent dat databescherming niet automatisch gegarandeerd is bij de Amerikaanse bedrijven. ‘Maar een universiteit kan het wel met de partijen regelen. Een instelling moet sowieso een verwerkersovereenkomst met de aanbieder sluiten, bijvoorbeeld over bewaartermijnen en wat ze met de gegevens mogen doen. Met het ene bedrijf moet je op meer dingen letten dan bij de andere’, zegt Lex Sietses, auteur van Surfs whitepaper over online surveillance.

Wordt daar wel goed over nagedacht, nu universiteiten halsoverkop naar de tentamensoftware grijpen? Daniël Haven, eigenaar van Europa’s marktleider ProctorExam, zei al dat de coronacrisis niet het moment is de overstap naar het ‘proctoren’ te maken. Lex Sietses: ‘Als je iets prioriteit geeft, kan het snel gaan. Universiteiten betrekken ook hun functionaris gegevensbescherming in dit proces, die de zorgvuldigheid moet waarborgen. Het is uiteindelijk aan de Autoriteit Persoonsgegevens om te controleren of alles nauwkeurig verloopt.’ Als het verslag van de Autoriteit Persoonsgegevens negatief is, informeert Van Engelshoven de Kamer, beloofde zij woensdag.

Tegelijkertijd lijkt het privacyvraagstuk bijzaak in de strijd tegen het grote kwaad: studievertraging. Pancras Hogendoorn, decaan bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUCM): ‘Ik weet ook niet of de software honderd procent waterdicht is, maar we hebben het zo goed mogelijk juridisch afgedekt. De studenten die ik spreek, zijn vooral dolblij dat ze een mogelijkheid hebben om de tentamens te maken.’ Dat was ook de boodschap die Van Engelshoven in Den Haag uitsprak: ‘Als de Autoriteit Persoonsgegevens zegt dat het zo kan, kunnen studenten het niet op grote schaal anders willen. Dan voorzie ik grote problemen.’

LEES VERDER:

De poorten van mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten blijven in ieder geval tot 20 mei dicht. Daardoor worden de komende maanden voor veel opleidingen een race tegen studievertraging.

Meedoen aan online tentamens en anders studievertraging. Veel studenten voelen zich niet fijn bij de surveillancesoftware van universiteiten, maar willen ook met hun studie doorgaan. ‘Dit is chantage’, zegt emeritus hoogleraar Jan Smits.

Onderwijsinstellingen kunnen in plaats van online tentamens ook kiezen voor alternatieve manieren van toetsing, zoals openboektoetsen en essays. Onderwijsexperts zien dit als een veel waardevollere manier van toetsing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden