REPORTAGESTORM CIARA

Meekijken in het hart van het spoorbeheer: ‘De reiziger moet wel weten waar hij aan toe is’

Hoe bereiden de spoorwegen zich voor op een storm zoals Ciara? De Volkskrant mocht zaterdag in alle vroegte bij het overleg tussen ProRail, NS en weer-experts zijn. ‘We hebben nu eenmaal geen glazen bol’. 

Operationeel Ketenoverleg zaterdagochtend vroeg tussen ProRail, NS en weerexperts in Utrecht. In het midden spoorofficier Marry van Dijke van ProRail.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Al vroeg op deze zaterdagochtend is Marry van Dijke, spoorofficier van dienst van ProRail, aan de slag in het Operationeel Controle Centrum voor het Nederlandse railvervoer. Hier, in een onopvallend kantoorgebouw niet ver van Utrecht Centraal, zitten om 8 uur ’s ochtends tientallen specialisten van de NS en ProRail achter hun beeldschermen. De voorbereidingen op de komst van storm Ciara zijn al dagen in volle gang.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Voor zondagmiddag worden windsnelheden van boven de honderd kilometer per uur verwacht. ProRail en de NS moeten vanochtend besluiten wat ze zondag gaan doen: bij voorbaat al de dienstregeling uitdunnen, of het nog even aankijken.

De Volkskrant is uitgenodigd om mee te kijken bij het zogeheten Operationele Ketenoverleg, waar de knopen hierover worden doorgehakt. Dat vindt vijf tot tien keer per jaar plaats als er extreem weer is voorspeld, zoals een storm, sneeuw of bijzonder hoge temperaturen.

Geen glazen bol

Het doel van deze ongebruikelijke openheid is duidelijk: de verantwoordelijken voor het spoorvervoer willen laten zien hoe hun beslissing tot stand komt. Een besluit dat invloed heeft op iedereen met plannen om dit weekend de trein te nemen. En wat de spoorpartners ook beslissen, ze weten dat ze op kritiek moeten rekenen. ‘Als we niets doen en het treinverkeer loopt spaak, dan wordt ons verweten dat we lagen te slapen’, zegt Van Dijke. ‘Maar we krijgen ook iedereen over ons heen als we bij voorbaat de treindienst uitdunnen of stilleggen en het slechte weer valt mee. We hebben nu eenmaal geen glazen bol.’

De vraag is bijvoorbeeld hoe groot de kans is dat omgewaaide bomen het treinverkeer verstoren, legt Van Dijke uit. ‘Een keer is bij een storm een trampoline uit een tuin op het spoor gewaaid. Als een trein met een snelheid van 140 kilometer per uur op een obstakel botst, kan deze ontsporen. De veiligheid gaat boven alles.’

Aan de langwerpige overlegtafel zijn om half negen de acht professionals aangeschoven die met hun kennis bijdragen aan het spooradvies. Meteoroloog Michiel Severin van Weerplaza vertelt over het zeer onstuimige weer dat zondag vanaf het middaguur Nederland zal bereiken. Vanaf 15 uur worden aan de kust windstoten boven de 100 kilometer per uur verwacht. ‘Het is zeker dat er schade komt. Ik heb zelf al besloten dat ik zondagmiddag niet de weg op ga.’ De meteoroloog voegt eraan toe dat hij niet verwacht dat Ciara zo heftig wordt als de storm van 18 januari 2018: de westerstorm die toen Nederland grotendeels plat legde.

Van Dijke neemt de omstandigheden door. Zondag rijden er al minder treinen dan doordeweeks. De bomen staan wat losser in de grond omdat die drassig is door het natte weer. Daardoor kunnen ze sneller omwaaien. Maar dat de bomen nu geen blad hebben, maakt ze juist weer stabieler.

‘Er zijn dit weekend geen grote evenementen’, vult Arriëtte Vleij aan, procesleider besturing operatie van de NS. ‘Bij Leiden zijn grootschalige werkzaamheden gepland dit weekend, waarvoor een groot deel van de NS-bussen in die regio al wordt ingezet. We zetten hoe dan ook meer personeel in.’

Eerste storm met naam

Woordvoerder Andy Wiemer van ProRail verwacht dat veel mensen al weten dat het gaat stormen en daar rekening mee gaan houden. ‘Dit is de eerste storm met een naam.’

Van Dijke vat de opties samen. ‘We kunnen niets doen, en gewoon de dienstregeling uitvoeren – dat is een risico. We kunnen meteen beginnen met een uitgedunde dienstregeling. Maar dat is een zware optie, omdat er ’s ochtends nog nauwelijks wind is. Of we kunnen in een deel van het land preventief de dienstregeling stilleggen op een bepaalde tijd.’

‘Om meteen de hele dienstregeling van zondag aan te passen lijkt me overdreven’, zegt Herman van der Veen, regisseur meldkamer spoor. ‘Dan denken ze in Limburg: huh, waar is die storm? Ik zou me voorbereiden op regionale aanpassingen, in met name Noord-Holland en andere kustregio’s.’

Vleij: ‘Maar de reiziger moet wel weten waar hij aan toe is. We willen de mensen niet zondagochtend op pad sturen, en dat ze er dan later op de dag achterkomen dat ze niet meer terug kunnen.’

De anderen knikken instemmend. Tijd om hun advies per videoverbinding over te brengen aan de directies van ProRail en de NS, die in het NS-gebouw in Utrecht zijn samengekomen.

Geen aanpassingen 

‘Wij adviseren niet meteen de dienstregeling aan te passen’, zegt Van Dijke. ‘Daarmee duperen we veel reizigers, en er zijn al veel werkzaamheden. We zetten vijf extra ploegen in voor incidentenbestrijding. Maar we sluiten zeker niet uit dat we in de middag in bepaalde gebieden het treinverkeer preventief gaan stilleggen.’

Dat is een heel helder verhaal, vinden de directies van ProRail en de NS. ‘Hoe groot achten jullie de kans dat er regionaal preventief treinlijnen worden stilgelegd?’ Van Dijke kan dat niet voorspellen. ‘We gaan het nauwgezet bekijken: is het nog verantwoord om door te rijden?’

Daar kunnen we mee aan de slag, is het oordeel van de spoorbazen. ‘Het ligt nu in de handen van onze operationele mensen om het treinverloop morgen tot een goed einde te brengen.’ Als de videoverbinding is verbroken, kijkt Van Dijke trots naar haar vergaderclub. ‘Het advies is weer overgenomen jongens, tof gewoon. En nu aan de slag met de uitvoering.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden