Meegaan in de waan van de dag is je eigen verantwoordelijkheid ontkennen

Bij afschuwelijk persoonlijk leed is 'u vraagt, wij draaien' een zwak argument

Herinnert u zich nog dat aangrijpende verhaal in het Libelle-kerstnummer destijds, over de moeder van de vermiste en later vermoord teruggevonden broertjes Ruben en Julian? Nee? Kan kloppen: het is nooit geschreven.

In de eerste aflevering van Argos TV - Medialogica van dit seizoen las Iris van der Schuit, de moeder, een e-mail voor waarin haar dit interviewverzoek werd gedaan. De mail stond symbool voor de golf van ongewenste aandacht die haar, in die bovenmenselijk afschuwelijke periode, had overspoeld.

Zoals wel vaker werkte ook deze Medialogica-reconstructie vooral nogal ontluisterend. Na een wanhoopsbericht van Van der Schuit op Facebook ging het hele land destijds met haar verdriet aan de haal. De vader werd al snel gevonden - hij had zelfmoord gepleegd - maar de kinderen bleven spoorloos. Het regionale nieuws werd landelijk nieuws en het landelijke nieuws een hype.

Journaal-hoofdredacteur Marcel Gelauff legde uit dat de vermissing het gesprek van de dag was. 'Dat maakt het logisch om te vertellen dat er geen vorderingen zijn.' Die reflex zie je vaak, in nieuwsuitzendingen of talkshows: iedereen heeft het erover, dus wij kunnen niet anders dan... Dus je hebt een redactie, een vloer vol mensen met gezond verstand, met een opleiding in de journalistiek, en die laat je willoos achter het trending topic van die dag aan draven? Dat is je eigen verantwoordelijkheid ontkennen. En dat is, nou ja, nogal zwak.

Daarna legde Gelauff uit dat hij ook wel begreep dat het NOS Journaal een belangrijk deel van het gesprek van de dag vormt, maar ja: 'Je wilt het begrijpen. (...) Het gaat over je eigen emotie.' Dat zal wel, maar een journalistiek argument is dat natuurlijk niet. Een excuus misschien wel. Wim Kramer van RTV Utrecht, dat delen van de zoekactie live uitzond, formuleerde de houdgreep tussen publiek en journalist als volgt: 'Je wilt het contact met je luisteraars en je kijkers behouden.'

Kortom: u vraagt, wij draaien. Letterlijk.

Het publiek kwam in Medialogica aan het woord bij monde van de mevrouw die destijds de aanzet tot massale zoekacties had gegeven. Zij vertelde hoe ze het nieuws op zichzelf en haar familie had geprojecteerd. Dat gebeurt vaker: mensen eigenen zich het verdriet van een ander toe, verwarren dat met empathie en gaan tot actie over. Die actie levert aandacht op, die weer tot nieuw verdriet en verse verontwaardiging leidt, et cetera. Grote media zijn bij machte die heilloze cirkel te doorbreken, maar dat doen ze zelden: liever nog wat extra zendtijd, nog een reportage, nóg een live-verslag van het dreggen. Particulier leed wordt nationale treurnis. In deze zaak leidde de opgepompte bezorgdheid er zelfs toe dat er zoektochten in scène werden gezet en zinloze nachtelijke patrouilles werden georganiseerd, zo onthulde Medialogica gisteravond.

In ieder van ons woont een om aandacht jengelende voyeur. Het zou een zegen zijn als die eens wat minder vaak zijn zin kreeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden