reportage extinction rebellion blokkade

Mee met de actievoerders van Extinction Rebellion: ‘Weet waar je aan meedoet!’

In rap tempo vormde zich een menselijke muur over de volle breedte van de weg bij het Rijksmuseum. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vanaf de vroege ochtend blokkeerde Extinction Rebellion maandag een stuk van de Stadhouderskade in Amsterdam. Honderden actievoerders eisten erkenning van de huidige ‘klimaatcrisis’ en een nieuw klimaatbeleid. Met tegenzin moest de politie ingrijpen. 

‘Blokkeren betekent gearresteerd worden! Weet waar je aan meedoet!’ roept een actievoerder door een megafoon. Een laatste waarschuwing voor de demonstranten. Niemand lijkt afgeschrikt en in rap tempo vormt zich een menselijke muur over de volle breedte van de weg. Tegenover hen staan tientallen agenten vertwijfeld te kijken: zij zullen deze muur straks weer moeten afbreken.

De actie was lang geleden aangekondigd: maandag zouden klimaatactivisten de Museumbrug in Amsterdam, vlak voor het Rijksmuseum, blokkeren in het kader van een wereldwijd protest van actiegroep Extinction Rebellion. De Nederlandse activisten wilden hun bezetting volhouden tot aan hun eisen was voldaan, maar afgelopen vrijdag volgde een verbod van burgemeester Femke Halsema. Toch verschijnen honderden demonstranten maandagochtend vroeg voor het Rijksmuseum.

Om 6 uur ’s ochtends is duidelijk dat de groep de Museumbrug niet gaat bereiken, maar toch heerst er een uitgelaten sfeer. Na maanden voorbereiding is het plan eindelijk in volle gang, en een flink stuk van de Stadhouderskade – een belangrijke verkeersader in de stad – is wel bezet. Een kleine jongen met een rood hesje gaat midden op de weg staan. ‘Armen inhaken! Vorm een rij!’ roept hij luid en duidelijk. ‘Uitbreiden aan de zijkanten!’ De blokkade die is gevormd moet het dagen, of zelfs weken gaan volhouden. Dat is het plan. Anderen beginnen tientallen tenten op te zetten, vast van plan om niet snel meer weg te gaan.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Sommigen beginnen tientallen tenten op te zetten, vast van plan om niet snel meer weg te gaan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Vanaf de vroege ochtend blokkeerde Extinction Rebellion maandag een stuk van de Stadhouderskade in Amsterdam. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

‘Gruwelijke’ vooruitzichten

Woordvoerder Ernst-Jan Kuiper (31) is duidelijk: ‘Ik ben klimatoloog van beroep en ik schijt zeven kleuren stront. De vooruitzichten zijn gruwelijk.’ Exctinction Rebellion, een in het Verenigd Koninkrijk geboren klimaatprotest, stelt dat de aarde afstevent op ‘onomkeerbare, catastrofale klimaatverandering en massa-uitsterving’. De groep vraagt politieke erkenning van dit probleem, en vervolgens een ommekeer in het klimaatbeleid en de vorming van een ‘burgerberaad’ dat hierover meebeslist. 

Het breekpunt voor Kuiper was eerder dit jaar, toen uitkwam dat de CO2-uitstoot in Nederland opnieuw gestegen was. Net als de rest van Extinction Rebellion is hij ervan overtuigd dat er bij lange na niet genoeg gebeurt tegen klimaatverandering. ‘De Parijsakkoorden zijn een façade. En zelfs daar houdt niemand zich aan’, zegt hij terneergeslagen.

Intussen is de sfeer tussen politie en actievoerders gemoedelijk. ‘Hé ik waarschuw je, overmorgen wordt het heel nat! Dan lig ik liever in mijn bed’, grapt een agent tegen een actievoerder die wel een week wil blijven. Een woordvoerder van Extinction Rebellion loopt druk heen en weer, steeds overleggend met de politie. Wanneer op een gegeven moment een rondvaartboot vol nietsvermoedende Aziatische toeristen aanmeert te midden van de actievoerders, kan niemand zijn lachen inhouden. 

De actievoerders tonen zich niet geïntimideerd door de toegestroomde politie. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vreedzame ongehoorzaamheid

Ondanks de ontspannen sfeer is het de activisten wel menens. In een grote kring wordt vol overgave gediscussieerd, en de groep besluit niet in te gaan op het verzoek van de burgemeester Femke Halsema om uit te wijken naar het Museumplein. Daarom begint de politie om 9 uur met tegenzin actievoerders te verwijderen. ‘Aan handen en voeten, want dat duurt het langst’, legt Extinction Rebellion-woordvoerder Pippi van Ommen uit. 

Op de vraag of ze bang is, antwoordt ze: ‘Was ik wel, ja. In het begin.’ Van Ommen raakte verzeild in het klimaatactivisme in de Filipijnen. De autoriteiten treden daar vaak keihard op tegen dit soort acties. ‘Hier in Nederland is het heel anders’, gaat ze verder. ‘Het voelt hier bijna onnatuurlijk om je zo op te stellen tegen de autoriteiten. Maar het is niet minder belangrijk.’

Een voor een worden de actievoerders opgepakt en afgevoerd. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Tevreden constateren de actievoerders dat het opbreken van de menselijke blokkade tergend langzaam gaat. Woordvoerder Van Ommen zou het als een succes beschouwen als de landelijke politiek erkent dat er een klimaatcrisis aan de gang is. Dat is eerdere klimaatacties, zoals de recente stakingen waarvoor tienduizenden mensen op de been waren, niet gelukt. ‘Achteraf hoorde je daar niks meer over. Vreedzame burgerlijke ongehoorzaamheid is de enige manier om voor verandering te zorgen.

Plotseling besluiten Ernst-Jan en Pippi dat ze zich liever bij de andere demonstranten voegen. Ze doen hun woordvoerdershesjes uit en gaan zitten. Nog geen vijf minuten later zijn ze beiden afgevoerd door de politie, net als meer dan negentig anderen aan het eind van de dag. Intussen is de blokkade aan de andere kant even doorbroken. Een aantal omstanders belandt per ongeluk bij de actievoerders en wordt door de politie binnen gehouden. Een oudere man tiert tegen een agent dat hij niets met het protest te maken heeft. 

Karin (29) uit Breda kan er wel om lachen: ze volgde al fietsend Google Maps en zit nu vast in een klimaatprotest. ‘In Breda leeft dit soort dingen helemaal niet. Maar ik vind het wel goed. Nu kan ik toch zeggen dat ik er bij was!’

De actievoerders van Extinction Rebellion hebben niet alleen veel liefde en compassie voor de wereld, maar ook voor elkaar. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Wereldwijd geweldloze actie

Met acties in zestig steden wereldwijd, gaf de klimaatactiegroep Extinction Rebellion maandagochtend het startschot voor twee weken van actievoeren. De groep kondigde aan wereldwijd geweldloze actie te voeren door met name drukbezochte wegen te blokkeren. Zo willen ze overheden aansporen tot meer actie tegen de klimaat- en ecologische crisis.

De eerste acties begonnen maandagochtend vroeg in Australië en Nieuw-Zeeland. Daarna volgden acties in Europese steden als Amsterdam, Parijs en Madrid. De dag werd afgesloten in steden in Canada en Noord- en Zuid-Amerika. Zo werd in New York de Charging Bull op Wall Street met nepbloed besmeurd.

In Madrid blokkeerden zo’n tweehonderd mensen een van drukste straten van de stad, meldt AP. Er werden 33 mensen gearresteerd. In Londen hadden er rond het middaguur al zo’n 135 arrestaties plaatsgevonden. Berlijn telde volgens AP zo’n vierduizend demonstranten bij de Overwinningszuil.

De meeste acties bestonden uit wegblokkades, maar ook waren er ‘die-ins’ (Wellington), bezettingen van gebouwen (Australië) en optredens van ‘de Rode Rebellen’ (Londen). De Rode Rebellen zijn een groep in rode gewaden met wit geschminkte gezichten die met mimeachtige optredens veel aandacht trekken.

Extinction Rebellion, van oorsprong Brits, heeft de meeste deelnemers in het Verenigd Koninkrijk. In Londen vinden dan ook de meeste acties plaats. De elf centrale plekken die de groep de komende twee weken in Londen wil blokkeren, zijn verdeeld onder lokale groepen als XR Bristol, XR Wales en XR Schotland.

De groep wil deze plekken blokkeren, vanwege hun ligging en omdat er delen van de Britse regering resideren. De groep verwacht zo’n tienduizend deelnemers te trekken. Bij een vergelijkbare actie in mei lukte het Extinction Rebellion vijf prominente plekken in Londen twee weken te bezetten.

De wereldwijde XR-groepen communiceren via ‘Glassfrog’, een platform waarmee ze de beweging op holacratische manier kunnen organiseren. Dit houdt in dat de beweging niet van bovenaf wordt geleid, maar dat alle leden gelijkwaardig zijn. Via workshops bereiden lokale takken hun leden voor op protestacties en omgaan met arrestaties.

Het uitlokken van arrestaties en geweldloze burgerlijke ongehoorzaamheid zijn belangrijke onderdelen van de strategie van Extinction Rebellion. De aandacht die dat oplevert moet ertoe leiden dat uiteindelijk 3,5 procent van de bevolking wordt gemobiliseerd. De oprichters van Extinction Rebellion geloven dat als er zoveel mensen meedoen, dat voldoende aanleiding is voor regeringen om hun beleid te veranderen.

Komende week zijn er acties aangekondigd in steden als Boedapest, Bajul (Gambia), Tokio, Islamabad (Pakistan), Hongkong en Mumbai.

(Charlotte Klein)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden