Mediterrane binnenplaats met Hollandse gevels

In de binnenstad van Amsterdam kan zonder probleem een nieuw woonwijkje worden gebouwd. Veel etages boven winkels in drukke winkelstraten staan leeg....

Om het wonen in de Kalverstraat, Nieuwendijk, Leidsestraat en Vijzelstraat te bevorderen, is een vijftien jaar oude regeling nieuw leven in geblazen. De gemeente coördineert, helpt winkel eigenaren aan een vergunning en geeft eventueel een subsidie van vijftigduizend gulden bij het verbouwen van een bovenetage tot woning. 'Het is de taak van de gemeente om de lege etages bewoonbaar te maken', zeggen T. IJzereef en S. Bakels, die verantwoordelijk zijn voor het winkelproject. 'Er staat ruimte leeg, daar moeten betaalbare woningen voor in de plaats komen.'

Dat de ruimte boven de winkels niet wordt benut, is iets van de laatste jaren. Voorheen gebruikten de eigenaren de bovenverdiepingen als opslag. Tegenwoordig is er geen behoefte meer aan een groot magazijn. Het is te duur om voorraden aan te houden. Een telefoontje is voldoende, de volgende dag worden de goederen bezorgd.

Maar het verhuren of verkopen van de lege vierkante meters is niet gemakkelijk. Veelal zijn de trappenhuizen gesloopt om de etalage te vergroten. De etages zijn alleen door de zaak bereikbaar en dat is niet handig als iemand anders dan de winkeleigenaar er in wil trekken.

'Het centrale probleem is de ontsluiting van de woningen', zeggen IJzereef en Bakels. Ze laten een project zien aan de Kalverstraat en de erachter gelegen Voetboogstraat. Boven een souvenirwinkel in de Kalverstraat woont K. Kaptein. Hij moet via de Voetboogstraat naar binnen. Hij bereikt zijn huis via een loopbrug die over de lage bebouwing voert in de tuinen van de Kalverstraat.

Wethouder Krikke noemt de loopbrug een gaanderij. 'Geen galerij, dat schrikt af.' De toegang lijkt in niets op een galerij van een naoorlogse flat. Overal staan plantenbakken, veel terrassen zijn via de loopbrug bereikbaar. Het oogt als een mediterrane binnenplaats met Hollandse gevels.

In de woning van Kaptein herinnert niets aan de drukte op straat. Dubbel glas houdt het lawaai buiten. 'Het woont hier rustig', zegt Kaptein. 'Niemand houdt er rekening mee dat er mensen wonen.'

Hij is een tevreden bewoner van de binnenstad. Hij heeft geen auto en dus deert het hem niet dat er geen parkeerplaats voor de deur is. 'De binnenstad is de laatste jaren aantrekkelijker geworden. De bestrating van de Kalverstraat is mooier en er zijn overal winkels waar je je dagelijkse boodschappen kunt doen. Dat was vroeger anders.'

Het ontbreken van parkeerplaatsen in de buurt zet geen rem op de prijzen. De woningen in de winkelstraten zijn populair. Kaptein denkt voor zijn optrekje negen- tot tienduizend gulden per vierkante meter te kunnen krijgen, een topprijs voor de binnenstad.

Juist door die hoge huizenprijzen geeft wethouder Krikke haar plan een grote kans van slagen. Al vijftien jaar probeert de gemeente eigenaren van winkelpanden te verleiden de bovenetages te verbouwen. Er zijn enige tientallen woningen gerealiseerd of in voorbereiding, waaronder het blokje in de Voetboogstraat/Kalverstraat. 'Je bent als eigenaar gek om het geld te laten liggen', redeneert Krikke.

De wethouder, maar ook Kaptein, wijst op het extra toezicht als de verdiepingen boven de winkels 's avonds verlicht zijn. Veel winkelstraten zijn doods als de klanten zijn vertrokken. De rolluiken gaan naar beneden en in het donker ziet het er onheilspellend uit. Toezicht is er nauwelijks omdat auto's en fietsers veelal niet in het voetgangersgebied mogen komen. Boeven hebben 's avonds en 's nachts praktisch vrij spel.

Als de bovenetages bewoond zijn, zijn er extra ogen die de straat in de gaten houden. Kaptein: 'Ik heb het telefoonnummer van de vulpenzaak hier tegenover in het geval er wat is. Laatst ging het alarm en toen heb ik de politie gebeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden