Werk

Mediteren onder een systeemplafond

Met een glijbaan het kantoor binnenroetsjen, een yogales tijdens de lunchpauze of zelf bepalen hoe vaak je op vakantie gaat. Bedrijven experimenteren volop met maatregelen die gelukkigere, gezondere én productievere werknemers moeten opleveren. Daarom bij de Gids: wat je kunt leren van een andere bedrijfscultuur. Deze keer: mediteren.

Meditatieles op een bedrijventerrein in Vught. Beeld Sanne De Wilde

Wie doen het? Bij de grote techbedrijven – Google, Facebook, Apple – is het al volledig ingeburgerd. Net zoals zo’n beetje elk idee dat gelukkigere en productievere werknemers moet opleveren. Maar ook buiten Silicon Valley duikt het fenomeen zo nu en dan op: een rustmomentje onder werktijd in de vorm van mindfulness of mediteren. Zo heeft Young Colfield, specialist op het gebied van traineeships, een meditatieruimte genaamd de ‘comfort zone’. En ook bij energiebedrijf Essent kunnen werknemers in een aparte ruimte nader tot zichzelf komen. Bij die laatste onderneming wordt er overigens weinig gebruik van gemaakt, laat een woordvoerder weten.

Waarom bieden bedrijven het aan? ‘We zien het als onderdeel van goed werkgeverschap’, aldus de woordvoerder van Essent. ‘De een heeft behoefte aan mediteren, een ander aan flexibeler werktijden en weer een ander wil graag bewegen tijdens werk.’

Werkt het? De resultaten van verschillende onderzoeken lopen uiteen. Stefan van der Stigchel, hoogleraar cognitieve psychologie en zelf beoefenaar van meditatie, is overwegend positief. ‘Als je kijkt naar onderzoeken over het effect van mediteren op de concentratie zie ik overtuigend bewijs’, zegt hij. ‘Al staat het onderzoek nog wel in de kinderschoenen.’

‘Het is simpel. Mediteren, waarbij je je bijvoorbeeld concentreert op je ademhaling, is een vorm van concentratie en concentratie is als een spier die je moet trainen. Tijdens je werk moet je de prikkels van buiten (zoals een bellende collega) en de prikkels van binnen (zoals de gedachten die opborrelen in je hoofd) negeren en je blijven focussen op bijvoorbeeld het schrijven van een tekst. Je concentreren op één taak is nuttig in je werk, maar het is ook iets waar we meestal niet zo goed in zijn. Er hoeft maar iets te gebeuren op je telefoon en je bent alweer afgeleid.’

Emma Schootstra ziet meditatie als een goed middel om de creativiteit te bevorderen. Zij deed voor haar afstudeeronderzoek, dat bekroond werd en gepubliceerd in de Harvard Business Review, een brainstormexperiment aan de Erasmus Universiteit. De ruim 200 deelnemers werd gevraagd zo veel mogelijk toepassingen voor drones te verzinnen. Eenderde van de groep deed eerst een meditatieoefening. Om een placebo-effect uit te sluiten kreeg een ander deel een nepmeditatiesessie voorgeschoteld en weer een andere groep deed niets. ‘De groep die van tevoren mindfulness had gedaan, kwam niet met meer ideeën’, zegt Schootstra. ‘Maar hun ideeën waren wel meer out-of-the-box. In plaats van met standaard dronetoepassingen zoals filmen, kwamen zij met vondsten als giraffen voeren en ramen lappen. Uit andere onderzoeken komt vaak naar voren dat meditatie goed werkt tegen stress en burn-outs, maar uit ons onderzoek blijkt dat het ook positief is voor de creativiteit.’

Volkskrant Werken & Carriere Maand

Elke dag inspirerende, handige en mooie verhalen over nieuwe banen, slim vergaderen, geld verdienen en een dragelijk kantoorleven: www.volkskrant.nl/werken 

Kanttekeningen zijn er ook. Twee jaar geleden waarschuwde een groep onderzoekers tegen mindfulness in een wetenschappelijk tijdschrift. Niet omdat ze de beoefening in diskrediet wilden brengen; co-auteur en neurowetenschapper Marieke van Vugt is zelf fervent beoefenaar. Maar om aan te geven dat de onderzoeksresultaten niet altijd zo positief zijn als ze worden gepresenteerd. Het onderzoek ernaar is nog in ontwikkeling, waarschuwen de auteurs. Daarnaast kunnen meditatie en mindfulness in sommige gevallen ook negatieve effecten hebben. Bij mensen met een depressie of schizofrenie kunnen de klachten verergeren. Ze kunnen bijvoorbeeld een paniekaanval krijgen of een trauma herbeleven.

Bij Young Colfield beginnen ze de week met een ‘landingsoefening’ in de meditatieruimte. Beeld Young Colfield

De ervaringsdeskundige: De ervaringen van Réal van Schie, mede-eigenaar van Young Colfield, zijn positief. Elke week beginnen de werknemers en trainees met een ‘landingsoefening’ in de meditatieruimte. ‘Elke maand is daar een andere werknemer verantwoordelijk voor’, zegt Van Schie. ‘Het gaat om een ademhalingsoefening, waarbij je je mind tot rust brengt. Ik heb twee jonge dochters en voordat ik aan het werk ga, heb ik die naar de opvang gebracht. De meditatie helpt me om tot rust te komen en niet als een kip zonder kop de week in te rennen. Ik vind het ook belangrijk voor de doelgroep waarmee we werken. Onze trainees zijn millennials. Ze staan aan de start van hun carrière en oefenen veel druk op zichzelf uit. Voor hen is het al helemaal belangrijk op deze manier even tot rust te komen.’

Gidsoordeel? Op zoek naar bedrijven met een meditatieruimte, blijkt dat veel werkgevers die ooit vol enthousiasme een ruimte inrichtten met poefen en boeddha’s, deze veelal ook weer hebben opgeheven wegens gebrek aan belangstelling. Het voert wat ver dat elke werknemer aan de meditatie moet, vindt ook Schootstra. ‘Maar waarom niet gewoon proberen of het iets voor je is?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden