Medische zorg in Kenia gevangen in corruptie

Keniaanse staatsziekenhuizen gijzelen geregeld kinderen en volwassen patiënten als de rekening niet kan worden betaald. Dit kan weken of zelfs maanden duren, ontdekten Nederlandse onderzoekers van het VU medisch centrum Amsterdam in het Moi Teaching and Referral Hospital (MTRH) in Eldoret in West-Kenia. Het VUmc heeft hiermee een samenwerkingsverband.

De afdeling kinderoncologie in het Moi Teaching and Referral Hospital in Eldoret. Nederlandse artsen van het VUmc delen hun kennis met de Keniaanse kinderartsen. Beeld VUmc
De afdeling kinderoncologie in het Moi Teaching and Referral Hospital in Eldoret. Nederlandse artsen van het VUmc delen hun kennis met de Keniaanse kinderartsen.Beeld VUmc

Over de praktijk van gijzelen en andere vormen van corruptie in de Afrikaanse gezondheidszorg publiceren onderzoekers Saskia Mostert en Gertjan Kaspers (hoogleraar kinderoncologie) van het VUmc en hun Keniaanse collega's vandaag in het prestigieuze wetenschappelijke blad The Lancet Oncology.

De corruptie in de Afrikaanse gezondheidszorg is omvangrijk. Armere patiënten krijgen vaak ondermaatse zorg. Geld wordt niet gebruikt voor de genezing van patiënten, maar verdwijnt op diverse niveaus in zakken van leidinggevenden.

Nee, geld hebben de ouders van Moses niet. Dat er een ziektekostenverzeke ring is, weten ze niet. Moses (3), die acute leukemie heeft, wordt gewoon in het ziekenhuis vastgehouden tot zijn ouders de rekening hebben voldaan.

Privékliniek

Ervaren artsen en verpleegkundigen staan wel op de loonlijst van overheidsziekenhuizen, maar werken ondertussen dagelijks in een privékliniek. Personeel verkoopt apparaten en medicijnen door aan privéklinieken. Verpleegkundigen vragen smeergeld voor alledaagse handelingen als injecties of het verschonen van een bed.

Het artikel in The Lancet leest als een ontluisterende opsomming van misstanden. De lijst is zo lang, dat die bijna een afstompend effect heeft. Toch hopen Mostert, Kaspers en hun Keniaanse collega's met de publicatie meer bekendheid te geven aan de misstanden. 'Je verandert het niet zomaar, het is een vicieuze cirkel: corrupt gedrag wordt niet bestraft en goed gedrag niet beloond', zegt Mostert. 'Het is misschien naïef, maar niets doen is geen optie.'

Corruptie

Mostert is als medisch onderzoeker werkzaam bij het VUmc in Amsterdam, maar komt al jaren in het collega-opleidingsziekenhuis MTRH in Eldoret, de tweede stad van Kenia - in Nederland vooral bekend als bakermat van hardlooplegendes. Voor die tijd deed zij promotieonderzoek in een ziekenhuis in Yogyakarta in Indonesië. Daar stuitte ze voor het eerst op de enorme gevolgen van corruptie op de gezondheidszorg en de overlevingskansen van kinderen met kanker, haar vakgebied. Ze vroeg er al eerder aandacht voor in haar wetenschappelijke publicaties, daarom benaderde The Lancet Oncology haar voor een overzichtsartikel.

De rol van het Westen is dubieus, schrijven de onderzoekers. In veel Afrikaanse landen wordt de gezondheidszorg in belangrijke mate gefinancierd door internationale financiële instituten, gezondheidszorgorganisaties en westerse donorlanden. Financiële steun die bedoeld is voor zorg wordt door corrupte bestuurders illegaal weggesluisd naar westerse bankrekeningen. Westerse politici en media zijn daar opmerkelijk zwijgzaam over, aldus de onderzoekers in The Lancet Oncology.

Structuur verbeteren

Pogingen om de medische zorg voor arme Afrikaanse patiënten te verbeteren richten zich volgens Mostert te veel op het betalen van directe behoeften, zoals medicijnen. 'Maar als er geen ervaren arts aanwezig is, is de patiënt er nog niet mee geholpen.' De onderzoekers pleiten er daarom voor de aandacht te richten op het verbeteren van de structuur in ziekenhuizen: waar gaat het geld heen, wie werken er echt, waar blijven medicijnen en apparaten?

'Westerse overheden moeten hun bedrijven en banken verbieden nog langer deel te nemen aan corruptiepraktijken in Afrika. Ze moeten hun invloed juist aanwenden om er een einde aan te maken', aldus de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden