Medisch drama wordt politiek probleem

Een halfjaar lang hebben de Chinese autoriteiten de SARS- epidemie laten voortwoekeren. Voor een regime dat nooit fouten toegeeft, zijn de ten langen leste genomen maatregelen spectaculair....

De centrale regering erkent dat ze het antwoord op de ramp schuldig is gebleven, maar ze doet het voorkomen alsof het toedekken van de omvang van SARS de schuld is van lagere, lokale leiders, die verzuimd zouden hebben Peking tijdig in te lichten.

Maar onder de ogen van het centrale gezag werd in Peking zelf het werkelijke aantal SARS-slachtoffers verdonkeremaand en werd de Wereldgezondheidsorganisatie WHO het werken bemoeilijkt, uit angst voor een - voor het toerisme rampzalig - negatief reisadvies.

Het verzwijgen van onwelkom nieuws is een oude communistische traditie, die in het geval van SARS aanvankelijk ook door de nieuwe topleiders, partijleider-president Hu Jintao en premier Wen Jiabao, in ere werd gehouden. Pas twee weken geleden begonnen ze hun bezorgdheid uit te spreken en ziekenhuizen te bezoeken. En pas eind vorige week gaf Hu Jintao te verstaan dat manipulatie met de gegevens over SARS streng zou worden bestraft.

Deze ommezwaai is gemotiveerd door diverse factoren: de steeds grotere economische schade, de uitbreiding van SARS tot de politieke elite in de ministeries en de intellectuele elite aan de universiteiten, en vooral door de binnen- en buitenlandse pressie, waardoor het nieuwe bewind in opspraak dreigde te raken.

Vanuit het buitenland regende het beschuldigingen dat de Chinese verstoppingspraktijken onverantwoordelijk en zelfs crimineel waren. De WHO zei dat het werkelijke aantal gevallen in Peking vijf keer zo hoog was als het officieel opgegeven cijfer. Ook in eigen land mislukte de verzwijgingscampagne, dankzij enkele artsen die uit de school klapten, buitenlandse internetsites en de sms-berichten die de mensen elkaar buiten het bereik van de censuur toeseinden.

Op een spoedvergadering donderdag van China's opperste leiders, de negen leden van het Vaste Comité van het Politbureau, is het failliet van de tot dan toe gevolgde politiek vastgesteld. Die had immers precies geleid tot wat de partijleiding wilde vermijden: sociale en economische troebelen en verlies van vertrouwen in de nieuwe leiders, die bij hun aantreden immers hadden gezworen het volk te dienen.

Handhaving van het partijmonopolie over de gezondheidszorg, dat de belangen van de zieken ondergeschikt maakt aan de partijbelangen, zou samenwerking met het buitenland onmogelijk maken. Voortaan zullen ziektegevallen niet eerst aan de partij worden gerapporteerd, maar direct aan de WHO.

De SARS-crisis is behalve een medisch drama een kapitaal politiek probleem geworden. Voor Hu Jintao staat zijn politieke toekomst op het spel. Op het pad van de hervormingen kan hij nu moeilijk meer terug. Zijn conservatieve tegenstanders zullen alles doen om hem de pas af te snijden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.