Medicijntekort was nog nooit zo groot

Het aantal medicijnen dat niet kan worden geleverd, neemt toe. Dat blijkt uit cijfers van Farmanco, een databank waar apothekers medicijntekorten registreren. Het gaat onder meer om kankermedicatie en antipsychotica. In 2011 waren 242 medicijnen onverkrijgbaar, tegen 174 in 2010.

Apotheek Mediq. Beeld ANP

Volgens apothekersorganisatie KNMP was het medicijntekort niet eerder zo groot. Sinds 2004 registreren apothekers leveringsproblemen in de database Farmanco. Vervolgens onderzoekt de KNMP wat er aan de hand is. Uit een analyse van de meldingen blijkt dat 69 procent van de medicijntekorten een economische oorzaak heeft.

'Wereldwijd voelen farmaceuten de effecten van de crisis', zegt Doerine Postma, apotheker en onderzoeker bij de KNMP. 'We zien de afgelopen jaren dat fabrikanten middelen voor kleine groepen patiënten waar weinig op te verdienen is, uit het assortiment halen.' Ook het preferentiebeleid van zorgverzekeraars, dat voorschrijft bij welke fabrikant de apotheker een medicijn moet afnemen, leidt er volgens de KNMP toe dat sneller tekorten ontstaan. 'Als op den duur maar één of twee fabrikanten van een medicijn overblijven, zijn er weinig uitwijkmogelijkheden als ergens in de aanvoer iets misgaat.'

Het tekort aan medicijnen is een wereldwijde kwestie waarbij Nederland weinig in de melk te brokkelen heeft. Als grotere Europese landen bijvoorbeeld de vergoeding voor bepaalde medicijnen schrappen, kan dat voor de fabrikant aanleiding zijn de productie te staken, omdat de afzetmarkt te klein wordt.

Op dit moment zijn er grote problemen met de leverbaarheid van Semap, een pil tegen psychoses. 'Semap is het enige antipsychoticum dat oraal kan worden toegediend', zegt Postma. 'Andere middelen werken via injecties. Maar voor een deel van de psychiatrische patiënten, met name ex-drugsgebruikers, zijn injecties niet geschikt. Voor hen is het Semap-tekort een groot probleem.'

Kleine groep
Volgens Postma is Semap illustratief voor het tekort aan medicijnen. 'Het gaat vaak om middelen die heel geschikt zijn voor een kleine groep. Maar juist door het kleine aantal gebruikers is een middel economisch minder interessant.' De farmaceut Janssen-Cilag stopte in 2009 met de productie van Semap. Na protest van psychiaters was een kleine Franse producent bereid het medicijn te leveren. Maar die fabrikant worstelt nu met productieproblemen.

De tekorten spelen volgens de KNMP ook veel bij bepaalde middelen tegen kanker. Zo is Bleomycine, een middel tegen lymfeklierkanker, op dit moment alleen vertraagd leverbaar via een buitenlandse route.

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen kan een moreel beroep doen op de fabrikant als het stoppen van de productie leidt tot levensbedreigende situaties. Volgens Nefarma, een brancheorganisatie van farmaceuten, stoppen fabrikanten niet zomaar. 'Er is een gentlemen's agreement dat eerst wordt bekeken of er voldoende alternatieven zijn', zegt een woordvoerder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden