ProfielJimmy Lai

Mediatycoon Jimmy Lai leek de enige te zijn die nog vrijuit tegen het Chinese regime kon spreken

De ‘Rupert Murdoch van Azië’, mediatycoon Jimmy Lai, leek door zijn grote vermogen en macht een van de weinigen die zich nog vrijuit tegen het Chinese regime uit kon spreken. Nu is hij, samen met acht anderen opgepakt vanwege ‘samenspannen met buitenlandse mogendheden’. 

Jimmy Lai werd maandag gearresteerd vanwege 'samenspannen met buitenlandse mogendheden'. Beeld EPA

Bomaanslagen, advertentieboycots, arrestaties: als oprichter van de onverschrokken Hongkongse oppositiekrant Apple Daily maakte Jimmy Lai het allemaal mee. Maandag kreeg de 71-jarige mediamagnaat de zwaarste klap: hij werd gearresteerd op basis van de nieuwe veiligheidswet, met straffen tot levenslang. Op zijn redactie hielden tweehonderd agenten een huiszoeking.

Lai, een van de bekendste figuren van de Hongkongse pro-democratiebeweging, wordt verdacht van het samenspannen met buitenlandse mogendheden en volgens sommige bronnen ook van fraude – in China een gebruikelijke aanklacht om politieke tegenstanders uit te schakelen. Met hem werden nog acht anderen opgepakt, onder wie zijn twee zonen en drie directieleden van Apple Daily.

Hulpkreet in de krant

De nieuwe veiligheidswet werd afgelopen 1 juli door de centrale overheid in Beijing aan Hongkong opgelegd. Volgens Beijing is de wet noodzakelijk om na alle protesten de stabiliteit in de semiautonome stad te herstellen; volgens tegenstanders is hij bedoeld om critici het zwijgen op te leggen. Lai is tot nog toe de meest prominente activist die op basis van de wet werd gearresteerd.

Als oprichter van Apple Daily was Lai een te verwachten doelwit. De krant steunt openlijk de Hongkongse pro-democratiebeweging, en Lai lobbyde regelmatig bij de Amerikaanse overheid om Beijing onder druk te zetten: vorig jaar ontmoette hij de vice-president Mike Pence en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo. In mei plaatste hij een hulpkreet aan president Trump op de voorpagina, die zijn lezers naar het Witte Huis konden sturen.

De Chinese overheid liet eerder weten dit lobbywerk als ‘samenspanning met buitenlandse mogendheden’ te zullen beschouwen, strafbaar onder de veiligheidswet. Maar Lai hield vast aan het recht om buitenlandse politici te ontmoeten. Hij zei bereid te zijn naar de gevangenis te gaan. ‘Alles wat ik heb, heb ik van Hongkong gekregen’, zei hij in een interview met Reuters. ‘Ik wil vechten tot de laatste dag. Het zal een eer zijn mij op te offeren.’

Lai werd in 1948 geboren in Guangzhou, in een welvarende familie die alles kwijtraakte na de machtsovername van de Chinese Communistische Partij. Op zijn twaalfde vluchtte hij als verstekeling op een vissersboot naar Hongkong. Hij werkte jarenlang in sweatshops, klom op tot manager en richtte zijn eigen kledingmerk op, het succesvolle Giordano. In een paar jaar tijd werd Lai, die alleen zijn lagere school afmaakte, multimiljonair.

Schildpaddenei

Zijn politieke activisme werd gewekt na het Tiananmenplein-bloedbad van 4 juni 1989. Lai bedrukte T-shirts met politieke slogans, en maakte de Chinese premier Li Peng in een opiniestuk uit voor ‘schildpaddenei’. Het leverde Giordano een Chinese boycot op, waardoor Lai zijn kledingmerk halsoverkop moest verkopen. Daarna begaf hij zich in de mediasector, met tijdschriften, kranten en later ook tv-zenders in Hongkong en Taiwan.

In 1995 richtte hij Apple Daily op, een tabloid met veel sensatieverhalen, maar ook met diepgravende onderzoeksjournalistiek en duidelijke pro-democratische idealen. Het maakte van Apple Daily de tweede grootste krant van Hongkong, en van Lai een van de weinige Hongkongse tycoons die ongeremd tegen Beijing durven ingaan. Hij wordt ook wel de Rupert Murdoch van Azië genoemd.

Op het Chinese vasteland wordt Lai als een verrader gezien, en daar betaalde hij een prijs voor: in 2013 werd een bomaanslag op zijn woning gepleegd, in 2014 werd hij gearresteerd vanwege zijn betrokkenheid bij Occupy Central, en sommige bedrijven weigeren in zijn media te adverteren. Afgelopen jaar werd Lai twee keer opgepakt voor het ‘aanzetten tot illegale bijeenkomsten’. Onder de veiligheidswet riskeert hij aan China te worden uitgeleverd.

Lai’s arrestatie bevestigt de ergste vrees van mensenrechtenorganisaties over de veiligheidswet. Die zou volgens de overheid niet met terugwerkende kracht worden toegepast, en zou niet ten koste van persvrijheid gaan, maar die geruststellingen blijken betekenisloos. De Hongkongse Journalisten Associatie noemde de huiszoeking op een krantenredactie schokkend. ‘We lijken wel een derdewereldland waar de pers wordt onderdrukt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden