MEDIALOGICA

Media zijn molens van de marketing geworden

Wie alleen via tv ontdekt dat er een nieuwe film is verschenen, denkt al snel dat het om een cultureel hoogtepunt gaat. Pak dan de recensies in de kranten er eens bij.

Beeld Hilde Harshagen

De nieuwe bioscoopfilm van Linda de Mol, Gooische vrouwen 2, wordt geheid een hit. Het stond bij voorbaat al in de sterren geschreven.

Maar niet in de krant. Filmrecensent Bor Beekman had er donderdag in de Volkskrant twee van de vijf sterretjes voor over. NRC Handelsblad was nog negatiever: één ster voor 'een heel gênant Gooisch feestje', waarin Linda de Mol 'de tijd rijp acht voor foute grappen over rare Afrikanen'. Vier sterren in Trouw, maar toch een afgemeten: 'Geestig, maar het is ook mooi geweest'.

Het fenomeen bestaat al langer, vooral bij speelfilms: wie enkel televisie kijkt, krijgt al snel het idee dat dagelijks nieuwe meesterwerken over het volk worden uitgestort.

Op de avond van de première van Gooische vrouwen 2 ruimde RTL Late Night een vol uur in voor de makers van de film. De spelers, de regisseur, ja zelfs de man van Linda mocht de keuze van de muziek uitgebreid bezingen in zijn eigen dienst. De showrubrieken rukten uit naar de rode loper - business as usual.

Media zijn molens van de marketing geworden.

De nieuwe cd van Anouk: hij werd verdeeld ontvangen door de pers, maar de onverdachte poprecensent van de Volkskrant (Gijsbert Kamer) had er twee sterren voor over: 'De liedjes ontstijgen nergens de middelmaat'.

Op televisie werd de geboorte van dit nieuwe geesteskind aanbeden als het kindeke Jezus. College Tour werd na tijden lang vragen beloond met een interview, toevallig net bij het verschijnen van de nieuwe cd. RTL Late Night ruimde een uur in voor het zangkanon. DWDD had het nakijken, maar richtte een eigen altaar op, met twee radiodj's en een producer die de plaat klakkeloos en unaniem de hemel in prezen.

Best mogelijk dat een krantencriticus zijn dag niet had. Misschien komen dagbladcritici van een planeet die zich lichtjaren buiten het Gooische sterrenstelsel bevindt. Maar veel waarschijnlijker is dat Gooische vrouwen 2 geen nieuwe Bertolucci is, zoals Anouks Paradise and back again wellicht niet de nieuwe Mathäus Passion is. Helemaal niet erg: die pretentie had de film vast ook niet, en ook de hoogst cultureel correcte bezoeker heeft recht op zijn heimelijke genoegentjes in het duister van de bioscoopzaal. Prettige voorstelling.

Het wonderlijke is alleen dat raadselachtige en onterechte stemmingsverschil in de media: waar kranten het culturele aanbod wegen en op waarde schatten, ontbreekt op televisie stelselmatig elke vorm van kritiek. Een serieus filmprogramma bestaat niet, de meeste cultuurprogramma's komen zelden verder dan welwillende gesprekjes met makers.

Op televisie wordt een film, een serie, een cd of een boek niet besproken, maar gevierd.

Daar schuift de hele ploeg aan; hoofdrolspelers, regisseurs of muzikanten worden door pr-agenten keurig verdeeld over de hongerige gasten aan de talkshowtafels. Hen wordt geen strobreed in de weg gelegd - ze zouden een volgende keer eens kunnen bedanken.

De profeten worden in al hun heiligheid bezongen door de pastoor van dienst met enkele gelovigen; samen zingen ze het eeuwig terugkerende vers uit de psalm: 'Hoe was het om met acteur A samen te werken?' ('Erg spannend', 'Een heel bijzondere ervaring'.)

In RTL Boulevard, dat de telescoop permanent richt op de eigen melkweg, openbaarde zich onlangs een onthullend vergezicht, uit een enkele verzuchting van tafelheer Winston Gerschtanowitz. 'Wat zitten die critici er vaak naast, hè', schamperde hij nadat kranten een musical wéér niet evenveel sterren hadden toebedeeld als het aantal bezoekers. De onderliggende gedachte verraadde een wereld van verschil: wie niet blind de massa volgt, kan geen gelijk hebben, en moest van Winston ontslagen worden.

Het geschamper over krantenkritiek rijmde overigens slecht met zijn en Albert Verlindens opwinding, twee weken later, over de positieve ontvangst van de musical Billy Elliot, wat nu ineens een heel belangrijk voorteken heette.

Ook kranten malen mee met de molens van de marketing. Dat leidt soms tot paginagrote (immer persoonlijke) interviews met acteurs of auteurs wier laatste werk een bladzijde verderop door een criticus tot op de bodem wordt afgebrand - zo relevant was die 'journalistieke' aanleiding dus ook weer niet. Hoe wonderlijk die figuur ook: kranten nemen dat werk tenminste serieus. Televisie hult zich in stilzwijgen.

Tijd voor een disclaimer, rechtsboven in beeld, naast het tandenborsteltje in reclame voor ander snoepgoed: 'Dit programma kan uw beoordelingsvermogen bederven en tot blindheid leiden'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden