Media voorliegen voor reclamestunt, kan dat? 'Er is een grens gepasseerd'

'Te huur in centrum van Breda: cel van 11 vierkante meter, te delen met kamergenoot (65plus) en voorzien van camerabewaking'. Het zogenaamde Budgetbejaardenhuis in de koepelgevangenis van Breda werd dinsdag met veel bombarie de wereld ingeslingerd. Vrijwel alle media namen het bericht over, na herhaaldelijk checken of het hier niet om een grap ging. Gisteravond tijdens RTL Late Night kwam de aap uit de mouw: 'het is grote onzin', gaf ondernemer Aad Ouborg toe. Verzekeringsmaatschappij Delta Lloyd had de campagne opgetuigd om te laten zien wat er kan gebeuren als mensen hun pensioen niet goed regelen.

Veel media, waaronder de Volkskrant, schreven gisteren over het budgetbejaardenhuis. 'Is het een grap om bezuinigingen aan de kaak te stellen?', vroeg de Volkskrant-verslaggeefster expliciet aan de woordvoerder van Ouborg. 'Nee', bezwoer hij, hij was bloedserieus.

Het ANP distribueerde een video via het commerciële kanaal. Directeur Erik van Gruijthuijsen noemt de kwestie buitengewoon vervelend en pijnlijk. 'Het bericht werd vanaf begin af aan gewantrouwd. Hierom hebben wij het niet één keer, maar drie keer gecheckt. Het is een ander verhaal als journalisten klakkeloos iets op het web zetten in de hoop de eerste te zijn met een bericht, maar we hebben gewoon ons werk gedaan: checken, checken, checken.' Van Gruijthuijsen vindt dit dan ook niet acceptabel: 'De journalistiek wordt wel erg ingewikkeld als mensen die we vertrouwen ons blijven voorliegen. Als een bedrijf zich erop voor laat staan aan voorlichting te doen en vervolgens betrouwbare media misbruiken, dan wordt een grens gepasseerd.'

Het doel
Een woordvoerder van Delta Lloyd laat in een reactie weten niet te vinden dat er een ethische grens is overschreden. 'Het doel heiligt de middelen. We hebben afgelopen jaren op allerlei manieren de pensioenproblematiek aan de kaak proberen te stellen, maar het komt niet aan. Toen hebben we gekeken of we het op een andere, prikkelendere manier, konden vertellen. Mensen denken als het over hun pensioen gaat: het zal wel. Het gaat ons er niet om meer polissen te verkopen, maar om een breder probleem aan te kaarten'.

Op de vraag waarom er na herhaaldelijke vragen van de media toch voor is gekozen om het verhaal vol te houden zegt de woordvoerder: 'De journalisten kregen al snel argwaan. We wilden natuurlijk dat er eerst daadwerkelijk ophef over zou ontstaan, anders zouden we ons doel niet bereiken. Daarom hebben we besloten het een dag vol te houden.'

Onder ede
Onderzoeker en media-ethicus Huub Evers vindt dat Delta Lloyd de grap had moeten toegeven toen er vragen van argwanende journalisten kwamen. 'Je maakt als organisatie misbruik van het feit dat de journalistiek niet de middelen heeft om bijvoorbeeld mensen onder ede te horen. Ik snap wel dat ze op deze manier een kwestie aan de kaak willen stellen, maar dan hadden ze het zo moeten aanpakken dat journalisten er met open ogen waren ingetrapt.' Maar als je de leugen volhoudt als journalisten vragen stellen, vindt Evers het makkelijk scoren. 'Het publiek gaat op de betrouwbaarheid van journalisten af. Je neemt een loopje met de journalistiek. Dan is het einde zoek.'

Delta Lloyd begrijpt dat mensen zich voor de gek gehouden voelen, maar noemt de actie toch geslaagd. 'Er is heel veel ophef over ontstaan, en dat is wat we wilden bereiken'. Er kwamen honderden reacties binnen bij het Budgetbejaardentehuis. Overigens waren het niet alleen negatieve reacties en kwam bij lang niet iedereen de grap over.

Wat Delta Lloyd niet had voorzien was dat er ook mensen waren die het concept wel zagen zitten. Zo kwamen er daadwerkelijk aanmeldingen binnen. Hoeveel geïnteresseerde bejaarden zich daadwerkelijk hebben aangemeld weet het bedrijf niet precies. 'We hebben wel iedereen een bericht gestuurd.'

Ook aan zanger Gordon ging de ironie van de actie voorbij. Hij zei het in RTL Late Night vooral 'schrijnend' te vinden dat mensen valse hoop hebben gekregen, nu het plan voor het Budgetbejaardentehuis niet zal worden gerealiseerd. Hij zag het idee van gedeelde cellen voor bejaarden ook wel zitten. 'Voor de eenzaamheid waar veel ouderen mee te kampen hebben is het een goede oplossing'. Ook zijn kompaan Gerard Joling zag aanvankelijk wel wat in het plan: 'Ik vind het een fantastisch idee', zei hij voor Aad Ouborg het bedrog opbiechtte.

Dat was natuurlijk niet de opzet van het plan, maar toch vindt Ouburg de actie, waarin hij naar eigen zeggen onbetaald aan meewerkte, geslaagd. 'Het is fantastisch wat er gisteren en vandaag allemaal aan ideeën voor ouderenzorg zijn binnengekomen. De discussie is echt geopend'.

Interieur van de Koepelgevangenis in Breda op archiefbeeld. Beeld De Koepel.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden