Nieuws onvrede asielprocedure

Medewerkers IND voelen zich in hun hemd gezet door beslissing staatssecretaris over Lili en Howick

Bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) is onrust ontstaan over het besluit van staatssecretaris Mark Harbers om zijn discretionaire bevoegdheid te gebruiken voor de Armeense tieners Lili en Howick.

Staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid) Beeld ANP

Medewerkers van de dienst, die dagelijks aanvragen behandelen van mensen die in Nederland willen wonen, vinden dat de politiek hen heeft opgezadeld met een geloofwaardigheidsprobleem. Zij worstelen met de willekeur die volgens hen ten grondslag ligt aan het besluit. Ook maken zij zich zorgen over de slordigheid van de gevolgde procedure en vrezen zij dat het besluit uitlokt dat ouders hun kinderen in de toekomst vaker zullen laten onderduiken. Dat blijkt uit berichten op het intranet van de IND en gesprekken met mensen in en rond de dienst.

Maandag is Harbers bij de IND langsgegaan en heeft hij gesproken met de circa twintig medewerkers die de afgelopen jaren bij de zaak betrokken waren. ‘Ik snap goed dat er veel vragen zijn bij de mensen die in dit veld werken’, laat Harbers in een reactie weten. ‘IND en DT&V (Dienst Terugkeer en Vertrek, red.) hebben hier direct mee te maken en vandaar ook dat ik afgelopen maandag naar ze ben toegegaan om met ze in gesprek te gaan. Het was een constructieve ontmoeting over een uitzonderlijke zaak.’

Woede

Maar bij een aanzienlijk deel van de medewerkers is de woede nog lang niet weg. ‘Wij moeten straks weer de rechtszaal in om hier gewortelde gezinnen uit te zetten naar landen waar het leven nog veel minder prettig is dan in Armenië’, zegt een IND-medewerker, die alleen wil spreken op voorwaarde van anonimiteit. ‘Dan moeten wij uitleggen dat die situatie veel minder schrijnend is dan die van Howick en Lili, maar dat is in veel gevallen eigenlijk niet met droge ogen vol te houden. Ik voel echt dat we door de politiek in ons hemd worden gezet.’

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid, waaronder de IND valt, zegt in een reactie de frustratie bij uitvoerend ambtenaren te begrijpen. ‘IND-medewerkers doen iedere dag goed, veel en moeilijk werk met tal van dilemma’s. Ze zetten zich dagelijks in voor een goede uitvoering van het migratiebeleid en hun werk is vaak in het nieuws. Het is logisch dat dit ze raakt en dat zij zich daar een mening over vormen. Uiteraard voeren we daar ook binnen de IND het gesprek over.’

Volgens een IND-medewerker denkt ‘iedereen binnen de IND wel aan een kind of gezin dat in een vergelijkbare situatie zat en wel is uitgezet omdat het hen niet lukte de media te bespelen’. Ook is er ongerustheid over het feit dat het liegen, onderduiken en weglopen feitelijk is beloond. Daarmee is volgens de IND’er uiteindelijk ook de zaak van andere kinderen niet gediend. ‘Zelfs collega’s die blij zijn met de uitkomst dat de kinderen mogen blijven, zijn toch ongelukkig met het proces. Omdat je nu feitelijk uitlokt dat meer ouders hun kinderen in de toekomst laten onderduiken, of aanzetten tot wanhoopsdaden.’

Gewetensbezwaren

‘Ik kan me de frustratie bij IND-medewerkers goed voorstellen’, zegt hoogleraar rechtssociologie Ashley Terlouw van de Radboud Universiteit. ‘Ze nemen soms beslissingen die ze liever niet willen nemen, vanwege het beleid. Bijvoorbeeld dat een geworteld kind niet mag blijven. Het kan zelfs voorkomen dat ze gewetensbezwaren melden bij hun leidinggevende en dat vervolgens toch volgens het beleid wordt beslist. Dan is het onbegrijpelijk en demotiverend als de staatssecretaris alsnog zegt: het kind mag blijven. Dat doet afbreuk aan het gevoel van rechtsgelijkheid.’

Marjon Peeters, voorzitter van de specialistenvereniging migratierechtadvocaten, ziet het ook zo. ‘Ik ben blij voor de kinderen, maar het besluit van de staatssecretaris geeft totaal geen blijk van een evenredige belangenafweging ten opzichte van vergelijkbare gevallen.’ Peeters maakte de afgelopen jaren studie van de zaken waarin de staatssecretaris zijn discretionaire bevoegdheid gebruikt. De beslissing over Lili en Howick lokt volgens haar veel nieuwe rechtszaken uit van gezinnen in vergelijkbare situaties. ‘De staatssecretaris kan zijn borst nat maken, tenzij hij ervoor kiest alsnog het kinderpardon uit te breiden.’

Wat Harbers hoe dan ook moet doen, zegt Terlouw, is uitleggen hoe hij tot zijn beslissing is gekomen. ‘Dat is hij verschuldigd aan de maatschappij, aan de rechters die over de zaak oordeelden en aan de medewerkers van de IND. Zodat zij ook weten hoe ze in de toekomst moeten handelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.