reportage Reorganisatie Tata Steel

Medewerker Tata Steel: ‘Het vuur in de ovens moet toch blijven branden’

Tata Steel in IJmuiden Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een dag na het uitlekken van de reorganisatieplannen voor Tata Steel is van onrust onder medewerkers nauwelijks iets te merken. Terwijl bij de fabriek in IJmuiden waarschijnlijk de zwaarste klappen zullen vallen.

Bij de toegangspoort van Tata Steel in IJmuiden staat Nico Wessel in een fluorescerende jas, met helm en veiligheidsbril op en een portofoon in zijn linkerhand naar een hoogwerker te turen. Hij staat hier eigenlijk om het verkeer een beetje te regelen; linksaf naar het parkeerterrein voor de kantoren, rechtdoor naar de staalfabrieken. Eigenlijk, zegt hij met een grijns, heb ik weinig te doen. ‘Maar ja, vanwege die hoogwerker moet er iemand staan. Dat is het veiligheidsprotocol.’

De 60-jarige Wessel werkt al 43 jaar bij de staalfabriek, in verschillende functies. Maar sinds een paar jaar is hij hard op weg naar de uitgang. ‘Ik heb lang in ploegendienst gewerkt, maar dat ging niet meer. Ik raakte helemaal in de war.’ Dus staat hij hier eigenlijk maar een beetje – zolang zijn vertrekregeling nog niet rond is – en kan hij gewoon vrijuit praten over de nieuwste reorganisatieplannen van het bedrijf. ‘Dat ik wegga staat vast. Dat is er vast één’, zegt hij grijnzend.

Hij wijst naar de fabrieken een paar honderd meter verderop, van waaruit de rook zich door de regen omhoog werkt, en waar de echte arbeiders zitten. ‘Daar valt niet veel meer te bezuinigen hoor.’ Zo ruim zitten ze daar volgens Wessel niet meer in de mensen. ‘Dan kun je niet zomaar ineens wat personeel weghalen. Het vuur in de ovens moet toch blijven branden, hè.’ Nee, neem dan linksaf, naar de kantoren. Daar zit de vette laag, zoals hij dat noemt. ‘Al die managers en zo hè. Daar kan wel wat vanaf.’

Ontembaar monster

De dag nadat de plannen voor een reorganisatie bij Tata Steel uitlekten – een besparing van 830 miljoen euro in Europa, waarvan 170 miljoen aan personeelskosten, waardoor mogelijk 2.500 van de 35.000 banen in Europa zullen sneuvelen  – is van onrust aan de poort weinig te merken. Terwijl de Nederlandse fabriek toch genoemd wordt als de locatie waar de grootste besparing vandaan moet komen.

De fabriek draait stug door, zoals altijd, 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Het ontembare monster, zoals een Tata-directeur het productieproces van Tata Steel vorig jaar omschreef, slaapt nooit. Zorgen? Welnee, zegt een man die het kantoor binnenschiet.  ‘Ik werk hier al 40 jaar. We hebben dit al zo vaak meegemaakt. Zo gaat dat. En 2.500 ontslagen? Dat roepen de media. Ik geloof er niets van.’

De fabriek van Tata Steel draait stug door, 24 uur per dag, 365 dagen per jaar. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bovendien was het ingrijpen afgelopen zomer al aangekondigd, toen de fusie met het Duitse ThyssenKrupp mislukte. Dat samengaan zou honderden miljoenen euro's moeten besparen en een paar duizend banen kosten. Het afblazen van de fusie betekende natuurlijk niet dat pijnlijke ingrepen daarmee ook van de baan waren. Het Indiase moederbedrijf Tata wil zich vooral concentreren op de activiteiten in India en vindt dat Europa vooral kosten moet besparen.

Verrassing

Gerrit Idema, vicevoorzitter van de Centrale Ondernemingsraad en lid van de Europese Ondernemingsraad, werd afgelopen vrijdag in een extra overleg met de directie van Tata Steel op de hoogte gebracht van ‘het transformatieplan’. Een verrassing wil hij het niet noemen, hij wist dat dit er aan zat te komen. De details en de bedragen verrasten hem echter wel.

Dat het bedrijf Alvarez & Marsal dit jaar door Tata Steel was ingehuurd om de veranderingen in het bedrijf door te voeren, was volgens Idema al een teken aan de wand. ‘Wij vonden dat de directie Alvarez & Marsal in hadden gehuurd al geen goed idee. Wat zij doen is niet werken naar een duurzaam bedrijf, maar naar eenmalig veel geld ophalen, en niet kijken hoe het structureel beter kan worden’, aldus Idema.

De afgelopen periode lag Tata Steel in ­IJmuiden onder vuur vanwege overlast door stofregens vol grafiet en zware metalen, andere overlast en het mogelijk overtreden van Europese normen. De provincie Noord-Holland legde voor tonnen aan dwangsommen op aan het bedrijf dat namens Tata Steel restproducten verwerkt, waarbij de stofregens ontstaan. Die slaan met regelmaat neer in de omgeving, waardoor met name het dorp Wijk aan Zee vaak met een laagje grafiet bedekt wordt. Onder die forse druk beloofde het bedrijf de overlast te gaan aanpakken en serieus naar de klachten van de omgeving te luisteren.

Excuses

Maar in het kustdorp hangen ze echt niet de slingers uit, nu hun vervuilende buurman heeft aangekondigd hard in te grijpen. In tegendeel, ze vrezen juist dat dit voor hen alleen maar verkeerd kan uitpakken. Ga maar na, een bedrijf dat moet bezuinigen, gaat geen geld opzij zetten om te innoveren en duurzamer te worden. Kijk eens hoe slecht het gaat, we moeten aan onze concurrentiepositie denken, kunnen ze nu zeggen . ‘Op zijn zachtst gezegd wordt het dus spannend of al die plannen om de overlast te beperken, doorgaan’, zegt voorzitter Vera van Waardenburg van de dorpsraad.

Directievoorzitter Theo Henrar van Tata Steel bood dit weekend in het Haarlems Dagblad nog zijn excuses aan voor de overlast die Wijk aan Zee onophoudelijk ervaart. Het bedrijf dat door de milieuproblematiek en de slechte internationale marktomstandigheden onder druk staat, gaat zich volgens hem richten op ‘groen staal in de IJmond’. Ironisch genoeg schreef hij in een opiniestuk dat er ‘een Gouden Eeuw’ voor de staalindustrie aanbreekt.

De dorpsraad van Wijk aan Zee voert regelmatig gesprekken met Tata Steel over alle overlast. Het bedrijf presenteerde onlangs een zogeheten Roadmap 2030, waardoor alles beter zou worden. Komt daar nu de klad in, vraagt Van Waardenburg zich af. ‘Die Roadmap 2030 is al minimaal, en zit ‘m vooral in het onderhoud van oude apparaten. Als ze gaan afromen, komt er nog meer overlast, meer uitstoot en komen er meer gevaarlijke situaties. Ja, dat is een sombere gedachte, maar ik vrees voor de consequenties.’ 

Tata Steel en de grafietregens

Tata Steel moet zwaar bezuinigen in Europa. Dit zijn de bedreigingen voor het bedrijf, waarvan de eerste drie structureel, en de laatste drie conjunctureel van aard zijn.

In de strijd om de overlast van staalfabrikant Tata Steel te beteugelen, hebben de omwonenden onlangs een slag gewonnen. Harsco, het bedrijf dat op terrein in IJmuiden restproducten van het staalbedrijf verwerkt, moet zich van de Haarlemse rechtbank aan de regels houden en opgelegde dwangsommen vanwege overtredingen betalen.

Tata Steel gaat de fabriek stilleggen als dat nodig is om nieuwe uitstoot van de schadelijke grafietregens te voorkomen. ‘De problematiek is belangrijker dan de productievoortgang’, aldus directeur Hans van den Berg.

Het waait niet meer over, die zwarte regen, zeggen de inwoners van Wijk aan Zee. Ze vechten tegen twee ‘Goliaths’: Tata Steel en de overheid.

Door stofexplosies bij de verwerking van restproducten van Tata Steel raken omliggende dorpen geregeld met grafiet bedekt. In januari bleek dat het verwerkingsbedrijf lang zonder de juiste vergunning kon opereren.

Tata Steel ligt al langer onder vuur vanwege grafietregens. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden