Medailles, titels en records ondanks bloedarmoede

Rie Mastenbroek, Nederlands succesvolste zwemster tot de gouden uitbarsting van Inge de Bruijn in 2000, is donderdag in Rotterdam overleden....

Ze moet van jongsaf een goddelijk talent hebben gehad.

Op haar elfde werd Rie – toen nog Rieki – Mastenbroek gespot door de befaamde Rotterdamse trainster Ma Braun. Ze werd in het zwembad aan de Tuinderstraat ('35 cent entree per keer, dat was in die tijd een heleboel geld') aangesproken door twee trainsters van de zwemclub ODZ.

'Je moet wedstrijden gaan zwemmen, zeiden die dames, want je hebt volop talent. Ze zouden zelfs een olympisch kampioen van me kunnen maken, voorspelden ze. Wist ik veel wat een olympisch kampioen was? Ik was elf jaar. Eén van die twee bleek de toen al bekende Ma Braun', zo vertelde Mastenbroek in de jaren negentig in de NRC over de ontdekking van haar mogelijkheden.

Vier jaar later, Rie was vijftien, kwamen de voorspellingen reeds uit met drie Europese titels in Maagdenburg. Weer twee jaar later domineerde ze het zwemtoernooi van de Olympische Spelen van Berlijn, ook wel de Nazi-Spelen of Hitler-Spelen genoemd. Ze won, op vijf nummers, drie gouden en één zilveren medaille. Beter had nog nooit een sportvrouw op olympisch niveau verricht.

De aandacht voor die prestatie werd overschaduwd door de aanwezigheid van de Duitse propagandamachine en van Jesse Owens, de donkere atleet die vier gouden medailles won. Mastenbroek, tot kort voor het toernooi trainend in een 15-meterbad, had dat kwartet kunnen evenaren, als zij in de finale van de 100 meter rugslag beter bij de les was geweest.

Ze was wereldrecordhoudster op die afstand, maar werd verslagen door landgenote Nida Senff. Die leidde bij 50 meter met twee meter voorsprong, maar miste het keerpunt. Ze keerde terug om aan te tikken en zwom daarna van de zesde positie naar voren. Mastenbroek heeft altijd volgehouden dat ze de winst liet lopen. 'Ik dacht bij mezelf: ach een Nederlandse, dus laat maar. Ik berustte omdat ik zoveel achter mijn kiezen had.'

In werkelijkheid was het haar tweede finale en miste ze, aldus vele waarnemers, het goud omdat ze in de lijnen verstrikt raakte. Na die misser maakte Mastenbroek weer veel goed door op de 4 x 100 vrij op de laatste 50 meter de Duitse Ahrendt te verslaan. Ze moest uit het water worden getild, omdat ze een golf water naar binnen had gekregen.

De derde gouden medaille won ze op de 400 vrij, tegen de Deense favoriete Ragnild Hveger die haar had getergd door een chocolaatje te weigeren. 'Nu krijg je je bonbonnetje terug', zo omschreef Mastenbroek haar gedachten bij de eindsprint.

Na de Spelen was het snel gedaan met haar carrière. Ze kreeg problemen met de bond en met trainster Braun die bij de rechter vroeg om Rie's moeder uit de ouderlijke macht te ontzetten. Mastenbroek werd na de weigering op de EK van 1938 uit te komen professional verklaard, wegens een betrekking als zweminstructrice.

Rie Mastenbroek kende een zwaar leven, met twee huwelijken, vele baantjes om het hoofd boven water te houden, een zwaar autoongeval in 1968 en veel fysiek malheur, van gebroken heupen tot dubbele longontstekingen. Een van de ontdekkingen op latere leeftijd was dat ze altijd met bloedarmoede gekampt moet hebben. Waarop haar dokter volgens de overlevering zei: 'Ik zou wel eens willen weten wat je als zwemster had gepresteerd als je gezond was geweest.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden